Yerin içi nasıl öğreniliyor?

Soru: Bilim adamları Dünya’nın iç kısımlarının bileşimi hakkında nasıl bilgi elde ediyorlar?

Yerküre’nin üzerinde, dağlar, taşlar, ve çeşitli taşlar ve oluşumlar bilim adamları için büyük bilgi kaynağıdır. Örneğin kıtaların çarpışması, hareketleri, volkan aktiviteleri, her zaman yerin içinde yukarıya doğru, uzun zaman dilimleri içinde malzeme getirir ve bilim adamları bunları inceler ve yeriçindeki kısımların bileşimi hakkında çıkarımlarda bulunarak bilgi üretir.

Bilim adamları volkanik veya yeraltında yüksek basınç ve sıcaklığa maruz kalınca değişim geçiren, yani metamorfik kayaları inceleyerek sonuç çıkartırlar.

Bilim adamlarının en büyük yardımcıları arasında ayrıca depremlerin oluşturduğu sismik dalgalar da vardır. Bunların hızındaki değişikliği üç boyutlu olarak görüntüleyerek iç yapı hakkında kestirimler yaparlar. Gezegenin çevresinde sismik dalgaları izleyen ve kaydeden ağlar vardır.

Yöntem

Yeriçinin özelliklerinin saptanmasında, jeofizikçi Francis Birch ve arkadaylarının geliştirdikleri yöntem bugün bile bilgi üretiminde kullanılıyor. Amerikalı ve Harvard’lı bilim adamı, yöntemiyle kayaların sertliğinin gezegenin derinliklerindeki aşırı basınç ve sıcaklık altında nasıl değiştiğini araştırdı. Sismik dalgaların hızı, içinde yol aldığı ortamın sertliğine göre değişir. Suda, yumuşak ve sert ortamlarda, farklı kaya katmanlarında hızı da değişir. Böylece iç kısımların bileşimini ve sıcaklığı konularında bilgileri, sismik hız haritası oluşturarak hesaplanabilir.