Zeynel LÜLE / BRÜKSEL

Türkiye’nin Müzakere Çerçeve Belgesi dün AB Komisyonu’nda onaylanırken, ‘imtiyazlı ortaklık’ tartışması çıktı. Muhafazakarlar ‘Müzakerelerin hedefi tam üyeliktir’ cümlesinin sulandırılmasını istediler. Ancak talep kabul edilmedi. 3 Ekim’den sonra AB ile 35 başlık müzakere edilecek ve Türkiye’nin üyelerden 106 kez onay alması gerekecek.

AB Komisyonu, Türkiye ile müzakerelerin başlamasına yönelik hazırladığı ‘Müzakere Çerçeve Belgesi’ni dün açıklamadan önce kapalı kapılar ardında tartışmalar yaşandı. Komisyonun Hıristiyan Demokrat kökenli üyelerinin ‘imtiyazlı ortaklık’ yolunu açmak amacıyla ‘Müzakerelerin hedefi tam üyeliktir’ cümlesini sulandırmak için yaptığı hamleler sonuçsuz kaldı. Çerçeve Belgesi, 17 Aralık zirvesinde kabul edilen bu cümleyle yayınlandı. Temsilcinin Ege ile ilgili sorunları belgeye dahil etmek istemesi de ters tepti.

AB Komisyonu’nun Genişlemeden Sorumlu Temsilcisi Olli Rehn, gecikmeli olarak belgeyi kamuoyuna açıkladı ve müzakerelerin hedefinin tam üyelik olduğunun altını çizdi. Dün sabah AB Komisyonu’nun üyelerinin dört saat boyunca tartıştığı belgede, sürpriz bir unsur yer almadı. 17 Aralık ruhuna ‘sadık’ kalındı.

Ancak ‘Türkiye, aralarında Kıbrıs Cumhuriyeti’nin de bulunduğu AB ülkeleriyle ikili ilişkilerini normalleşmesi yönünde çaba göstersin’ ifadesi belgeye girdi. Bu belge ile 3 Ekim’e yönelik ‘önemli bir aşama’ daha kaydedildi. Belge AB ülke temsilcilerine sunuldu. AB ülkelerinin belgede bazı değişiklikler yapabileceğini belirten Olli Rehn, ‘İmtiyazlı ortaklık tartışması, müzakerelerin her aşamasında sürecek gibi görünüyor’ dedi.

BELGEDE NELER VAR

Hedef tam üyelik, ancak doğası gereği müzakerelerin ucu açık.

Temel özgürlükler ve insan haklarına ilişkin reformların tam ve kapsamlı bir biçimde uygulanmalıdır.

Gerektiğinde serbest dolaşım hakkı, yapısal ve tarım politikalarıyla ilgili uygulamada istisnalara gidilebilir.

AB ülkeleriyle önemli sınır sorunları barışçıl bir biçimde çözülmeledir. (Yunanistan kastediliyor.)

Üyelik, AB’nin 2014 sonrası dönem oluşturacağı mali çerçeveden sonra gerçekleşebilir.

İnsan haklarına veya hukuk devleti ilkelerine yönelik ciddi ihlaller yaşanması halinde üye ülkelerin üçte birinin talebiyle ve de nitelikli oy çoğunluğu ile müzakereler askıya alınabilir.

Neden 106

3 Ekim’le birlikte Türkiye tam üyeliğe kadar 106 engelli bir koşuya başlayacak. 35 konu başlığından oluşan müzakerelerde her konunun açılması, ortak tutum belirlenmesi ve kapanması için AB üyesi 25 ülkenin ‘oy birliği’ gerekiyor. Bu hesaba göre, 35 başlığın üç kere oylanacağı göz önüne alınırsa 105 kez AB’nin oy birliğine ihtiyaç var. AB Komisyonu’nun dün açıkladığı ‘Müzakere Çerçeve Belgesi’nin de oy birliği ile onaylanmasının eklenmesi halinde, bu rakam 106’ya çıkıyor.

Tarama sürecinde Rum sorunu

AB Komisyonu üyesi Olli Rehn, 3 Ekim’den sonra müzakereler ve tarama sürecinin paralel yürütülebileceğini ve bilim ve teknoloji gibi kolay müzakere konularıyla başlanabileceğini söyledi. Ancak üyelerin ‘oy birliğine’ ihtiyaç bulunduğunu da belirterek, özellikle gümrük birliğinin uygulanmasının önemli olduğunu, limanların henüz Kıbrıs Rum bandralı gemilere açılmamasının bir sorun teşkil ettiğini kaydetti.