Siyasi sahnede peş peşe mağlubiyetler alan Fransa Cumhurbaşkanı Chirac, bilim ve enerji alanında büyük bir başarı sağladı. Geleceğin temiz ve ucuz enerjisini üretmesi planlanan ilk nükleer füzyon reaktörünün Fransa’da yapılması kararlaştırıldı. ABD’nin desteklediği Japonya’ya karşı AB, Rusya ve Çin’in arka çıktığı Fransa, 10 milyar Euro’luk füzyon projesini kaptı.

AB referandumu, sonrasında İngiltere ile bütçe krizi derken iç ve dış siyasette zor günler yaşayan Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, 10 milyar Euro’luk nükleer füzyon reaktörü çekişmesinden alnının akıyla çıktı. Geleceğin temiz ve ucuz enerjisini üretmesi planlanan nükleer füzyon reaktörü Cadarache’da inşa edilecek.

Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör (ITER) projesiyle ilgili ilk adım 1985 yılında atıldı. Ancak ekonomik ve güvenlik sorunları nedeniyle projenin hayata geçirilmesi rötara uğradı. Japonya, ABD, Güney Kore, Rusya, Çin ve Avrupa Birliği’nin oluşturduğu altılı konsorsiyum tarafından desteklenen deneysel reaktöre evsahipliği yapmak için Fransa, Cadarache ile Japonya ise Rokkasho kentiyle adaydı. İki reaktörün de sismik açıdan hareketli bölgelere inşa edilecek olması çevrecilerin tepkisini çekiyordu.

10 milyar dolarlık projenin doğrudan ve dolaylı iş imkanı, demiryolu, yol gibi altyapı hizmetleriyle kurulacağı bölgeye refah getirmesi bekleniyordu. Çin, Rusya ve AB, Fransa’yı desteklerken, ABD ve Güney Kore ise Japonya’yı destekliyordu. Sonuçta Japonlara araştırma, operasyon ve yönetimde üst düzey rol verilerek anlaşmaya varıldı.

ÇEVRECİLER KARŞI

Nükleer reaktörlerde, atom çekirdeği parçalanarak enerji elde edilirken, ITER santrallerinde güneş ve yıldızlarda görülen nükleer füzyon taklit edilerek deniz suyundan elde edilen hidrojen izotoplarının atom çekirdekleri 100 milyon santigrada kadar ısıtılıp atomlar kaynaştırılacak. Bu sırada açığa çıkacak enerjinin gelecekte petrol, doğalgaz ve kömürden elde edilen enerjiye alternatif olması bekleniyor.

Dün Moskova’da yapılan açıklamanın ardından Fransa Cumhurbaşkanı Chirac, ‘Bu Fransa, Avrupa ve ITER’deki tüm ortakları için büyük bir başarıdır’ dedi.

Çevre grupları ise ITER projesine şüpheyle bakıyor. Greenpeace dün yaptığı açıklamada temiz enerji kaynakları mevcutken, ‘komik’ proje için paranın çöpe atıldığını savundu. Nükleer enerji karşıtı 718 derneği barındıran Sortir du Nucleaire grubu da projesinin ‘mali bir kara delik’ olacağını projenin de ‘faydasız’ olacağını öne sürdü. 2002 yılında Nobel Fizik ödülü almış Japon bilim adamı Masatoshi Koshiba da güvenlik ve ekonomik maliyet gibi durumlardan ötürü, ITER projesinin geleceğin enerjisi olarak hayal edilemeyeceğini savunmuştu.

ITER nedir

ITER, dev bir elektromanyetik alanda 100 milyon derece gibi bir ısıda hidrojenden elde edilen iki izotopun kaynaştırılmasını, yani füzyonunu öngörüyor.

Ancak ITER’e karşı çıkanlar projenin ticari olarak kullanılabilmesi için en az 50 yılın geçmesi gerektiğini savunuyorlar. Ayrıca güvenli ve temiz olduğuna dair de bir garanti olmadığına işaret ediliyor.

500 megawattlık olacak reaktörün 4.6 milyar dolara mal olması ve 10 yılda tamamlanması bekleniyor. Reaktör 20 yıl için de hayata geçecek.

AB, maliyetin yüzde 40’ını, Fransa yüzde 10’u karşılayacak.