Kaynak: www.esa.int

Dünyanın en büyük buzdağı olarak bilinen, Van Gölü büyüklüğündeki B-15A, McMurdo burnunun karşısındaki Drygalski buzuluyla çarpıştı. Penguenler bu durumdan rahatsız! Çünkü yaşam alanları değişiyor.

Avrupa’nın Envistat ASAR radarıyla (Advanced Synthetic Aperture Radar) 15 Nisan 2005 tarihinde alınan görüntüler, B-15A buzdağının Drygalski buz burnuna çarpması sırasında yaklaşık olarak beş kilometrelik bir parçanın kopardığını gösterdi.

Buzdağında herhangi bir değişiklik söz konusu değil. ESA’dan yapılan açıklamaya göre Drygalski buz burnunda önümüzdeki günlerde daha fazla hasarın meydana gelmesi beklenmekte.

2500 kilometrekarelik bir alanı kaplayan B-15A buzdağının uzunluğu 115km. Yani aşağı yukarı Van gölü kadar. B-15A, aslında çok daha büyük bir buz dağının en büyük parçasıdır. 11.655 kilometrekareyle Jamaika büyüklüğünde olan B-15 buzdağı Mart 2000’de Ross-Şelf buzulundan koparak parçalanmıştı.

Dev buzdağı ve Drygalski buz burnu arasındaki çarpışma New Scientist dergisindeki bir habere (www.newscientist.com 19.04.05) göre, 15 Ocak 2005 tarihinde meydana gelecek "yüzyılın çarpışması" olarak tahmin edilmişti.

Fakat dev buzdağı, 70km uzunluğundaki buz burnunun birkaç kilometre yakınında geçici olarak karaya oturmuş ve bu nedenle açık denizle ilişkisi kesilen penguenlerin yaşamı tehlikeye girmişti. Doğrusu penguenlerin bu gelişmelerden pek memnun olduğunu söylemek zor!

Sadece dokundu

Son çarpışmayı değerlendiren Esa Buz ve Okyanus Bölümünden Mark Drinkwater, "Çarpışma beklenildiği gibi "yüzyılın çarpışması" değil sadece bir vuruştu. Fakat Drygalski’ye "dokunduktan" sonra konumu değişti. Buzdağının uygun hava koşullarıyla, Terra Nova körfezine yanaşmadan açık denize ulaşmasını bekliyoruz" diye konuştu.

Antarktikte yaz mevsiminin bitmesi nedeniyle Envisat’daki ASAR enstrümanının, kutup buzlarındaki değişimler ve hareketlenen buzdağları hakkında daha fazla bilgi toplaması bekleniyor.

Radar sinyalleri en şiddetli kutup fırtınalarında ve karanlıkta bile algılanmakta. ASAR ayrıca yüzey yapılarını da algıladığı için sensorları farklı buz türlerine karşı son derece duyarlıdır. Örneğin Drygalski buz burnunun dört bin yıllık eski buz tabakasını çevredeki deniz buzlarından ayıracak kadar.

Drygalski buz burnu Amerikalı ve Yeni Zelandalıların McMurdo’daki araştırma istasyonlarının karşısında bulunmakta. İnce uzun burun David buzulunun bir devamı şeklinde Victoria’nın kıyı dağlarına kadar uzanmakta.

Nasıl izleniyor?

Envisat’ın ASAR enstrümanı Antarktika’yı iki farklı ayarda görüntülüyor. "Küresel Görüntüleme Ayarı"(Global Monitoring Mode /GMM) 400km’lik alanda bir kilometre çözünürlükte görüntü alıyor ve tüm kuzey kutbundaki buz burunlarını, buzulları ve buzdağlarını bir mozaik şeklinde gösteriyor. Geniş Şerit Modu (Wide Swath Mode/WSM) aynı alanı 150km çözünürlükte görüntüleyerek bölgeler hakkında daha ayrıntılı bilgiler veriyor.

ASAR GMM görüntüleri düzenli olarak Amerikan Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi, Ulusal Buz Merkezi’ne (NOAA) gönderilmekte. Merkez bu verilere göre buzdağlarının hareketini takip ediyor.

Kutuptaki buz tabaklarının kalınlığında meydana gelen değişimler ve hareketli su buzları bu yıldan itibaren CryoSat uydusuyla da izlenmeye başlandı.

CryoSat Envisat ASAR GMM ve SAR interferometresiyle (girişim ölçer) bağlantı kurarak, B-15 ve bunun parçalarına çarpacak buz türlerini ve bunlarda meydana gelecek değişimler hakkında bilgi vermekte.

Envisat ve CryoSat verilerinin birlikte değerlendirilmesindeki amaç dünyamızın buz örtüsü ve küresel iklim arasındaki ilişkiyi daha iyi anlamaya çalışmak.