İki galaksi arasındaki çarpışma evrendeki en büyük olaylardan biridir. Uzayın en hareketli bölgesinde Hubble teleskopuyla yapılan ayrıntılı gözlemler, yıldız sistemlerinin oluşumuna ışık tutuyor.

"Kimyasal fırın" olarak da bilinen Fornax, aslında pek göze çarpmayan sönük bir formasyondur. Fakat yıldız kümesinde kozmik bir meşale yanıyor: NGC 1316, gökyüzündeki en güçlü radyo ışını kaynağıdır.

Galaksinin merkezindeki dev kütleli bir kara delik olağanüstü miktarda madde yutuyor. Bilim adamları şimdi NGC 1316’nın milyarlarca yıl önce iki yoğun gazlı spiral galaksinin çarpışmasıyla oluştuğunu gösteren yeni kanıtlar sundular.

Hubble Uzay Teleskopu’nun bir fotoğrafı, galaksinin içindeki kozmik toza ait sürpriz halkaları ve balonları gösteriyor. Bunlar NGC 1316’da bir veya daha fazla yıldız sistemini dağıtan ve yutan madde oburunun son kalıntıları.

Baltimore Uzay Teleskopu Bilim Enstitüsü’nden Paul Goudfroij ile çalışan ekip, NGC 1316’da daha önce bilinmeyen bir küre yıldız kümesi saptadı. Yıldızların sayısını ve parlaklığını analiz eden bilim adamları, böylece ilk kez yıldız kümelerinin bir galaksi çarpışması sonucunda ne şekilde dağıldığını gösterebildiler.

Ayrıca zayıf kütleli küre yıldız kümelerinin galaksinin iç bölgelerinde dışa göre daha ender olduğunu buldular ki bu fenomen önceki teorik tahminlerle örtüşmekte.

Yeni yıldızlar doğuyor

Bu veriler öte yandan galaksilerin oluşumunu araştıran diğer grupların güncel sonuçlarıyla da uyumlu. Mesela Cambridge Üniversitesi yönetiminde çalışan bir ekip, galaksilerin ve kara deliklerin evrenin ilk dönemlerinde birlikte gelişmiş olduklarına dair "doğrudan kanıtlara" ulaştı.

Nature dergisinin son sayısında yayımlanan çalışma, Carnegie Mellon Üniversitesi’nden Tiziana Di Matteo’nun bilgisayar simülasyonlarıyla da örtüşüyor. Bu simülasyonlarla, galaksi çarpışmalarıyla yeni yıldız sisteminin merkezine madde savrulduğu ve kara deliklerin bu şekilde beslendikleri ortaya çıkmıştı.

Kara deliklerin, çarpışan galaksilerin merkezinde kaynaşmalarıyla açığa çıkan enerjiyle yeni yıldızlar oluşmakta. Evrenin vahşi dönemlerinde galaksi çarpışmaları daha sık yaşanıyordu.

Çok uzaktaki Starbust galaksilerinde Güneşimizdekinden 1000 misli fazla yeni yıldız doğmakta. Bu daha yakında bulunan ve dolayısıyla da daha uzun süredir etkin olan galaksilerin doğum oranlarından 50 misli fazladır.