Uğur ERGAN / ANKARA

ABD’ye ret: Türkiye, 183 milyon dolar karşılığında İsrail’den 3 sistem halinde 10 adet pilotsuz Heron adlı ‘casus uçak’ alacak. İki ülke arasında 6 yıldır süren pazarlık, Erdoğan’ın İsrail gezisi öncesi anlaşmayla sonuçlandı. Türkiye, ABD yapımı Predator casus uçaklarını ise istemedi.

BAŞBAKAN Tayyip Erdoğan’ın 1-2 Mayıs’ta İsrail ve Filistin’i kapsayacak ziyareti öncesi, Türkiye ile İsrail arasında önemli bir askeri projede anlaşmaya varıldı. Bu anlaşma çerçevesinde Türkiye, 183 milyon dolar karşılığında İsrail’den 3 sistem halinde 10 adet pilotsuz Heron adlı ‘casus uçak’ alacak. İki ülke arasında 6 yıldır süren pazarlık önceki gün anlaşmayla sonuçlandı. Uzay ve Havacılık Sanayii (IAI) ile ELBİT firmasının ortaklığı ile kurulan IUP firmasına verilen projeye göre, insansız hava aracı (İHA) olarak da bilinen ‘casus uçaklar’ Türkiye’ye 24 ile 30 ay içinde teslim edilecek.

YERLİ PAY % 30

3 sistemden oluşan projede yerli firmaların katkısı yüzde 30 oranında olacak. Bu çerçevede ASELSAN tarafından milli olarak geliştirilen ve her türlü hava koşullarında gece-gündüz görüntü alma yeteneğine sahip sistem casus uçaklara entegre edilecek. Türk Uçak Sanayii de (TUSAŞ) alt yüklenici olarak gözetleme ve yer komuta kontrol teçhizatının montajını yapacak.

Söz konusu proje çok daha önceleri gündeme gelmişti. Ancak dokuz ‘casus uçak’ sistemi içeren proje 14 Mayıs 2004’te iptal edildi. Projenin iptal edilmesine gerekçe olarak, yerli bir İHA sisteminin kurulma planı gösterildi ve TUSAŞ’ın ana müteahhitliğinde yerli bir İHA sistemi geliştirilmesi kararlaştırıldı. Varılan anlaşmaya göre, TUSAS 65 milyon dolar tutarındaki ilk sistemi 4.5 yıl içinde Türk Silahlı Kuvvetleri’ne (TSK) verecek. Ancak bu sistem tamamlanana kadar TSK’nın kısa ve orta vadede ihtiyaç duyduğu ve 10 uçak barındıran üç sistemin İsrail’den alınması kararlaştırıldı. Geriye kalan 6 sistem ise TUSAŞ tarafından yapılacak. Casus uçaklar ‘bird-kuş’ olarak sistemlerde kümeleniyor. Her bir sistem 3 ile 4 uçak içeriyor. İsrail’den alınacak 3 sistem, 3-3-4 şeklinde uçak içerecek.

1000 KM. MENZİLLİ

Casus uçaklar Kara, Hava ve Deniz Kuvvetlerinin her türlü havadan izleme operasyonunda kullanılabilecek. Bu uçaklar sayesinde Türkiye’nin sınırlarındaki her türlü hareketlilik, askeri personeli riske sokmadan rahatlıkla izlenebilecek. Gözetleme ve keşif operasyonlarında kullanılacak casus uçak Heron, 1000 kilometre menzile sahip.

Heron, yakıt ikmali yapmadan 52 saat süreyle uçabiliyor. 16 metrelik kanat açıklığına sahip uçak, 250 kilogram yük taşıyabiliyor ve 9 bin metre irtifada seyredebiliyor. Heron ayrıca, otomatik olarak iniş kalkış yapıp, havadan istihbarat toplayabiliyor. İsrail, casus uçak konusunda dünyanın en ileri ülkeleri arasında yer alıyor. İsrail ordusu, yapacağı her operasyon öncesi bu uçakları devreye sokarak, karşı tarafla ilgili detaylı istihbarat topluyor. İsrail’den casus uçak alımı ile ilgili ilk olumlu gelişme İsrail Genelkurmay Başkanı Korgeneral Moşe Ya’alon’un geçen Şubat Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hilmi Özkök’ün davetlisi olarak Ankara’ya yaptığı ziyaret de kaydedildi.

ÇİN DE İLGİLİYDİ

Türkiye’nin projesine İsrail’in yanısıra ABD ve Çin firmaları da ilgi gösteriyordu. İsrail gazetesi Jerusalem Post ise pazarlığın 6 yıldır sürdüğünü, Türkiye’nin 30-40 adet casus uçağı alacağını yazdı. Gazete Türk Savunma Bakanlığı’nın, ABD yapımı Predator casus uçaklarını istemediğini de yazdı.