Sosyal bir varlık olarak insan çevresiyle sürekli ilişki içindedir. Olaylara tepki verir, yargılar, düşüncelerini belirtir ve etkinlikte bulunur. Karşımızdaki bir kişiye tepki verirken tabii ki konuyu beynimizde süzgeçten geçiririz, ama bazı konularda tutarlı tepkiler veremeyebiliriz. Bunlar bilinçsiz olarak yapılıp tüm toplumda benzerlik gösteren sosyal yargılardır.

Örneğin bir olaya karşı tepkimizde o olaydaki kişinin cinsiyeti belirleyici etkendir. Bir olayın iyi veya kötü olarak nitelendirilmesinde kişinin cinsiyeti önem taşır.

Örneğin; uluslararası bir buz pateni turnuvasında x ülkesinden bay ve bayan sporcular serilerini sunarlar. Çok heyecanlıdırlar. Heyecanlarını ilk olarak biri bayan diğeri bay olan antrenörleriyle paylaşırlar. Bayan sporcu her iki çalıştırıcısını da öper ve uzun uzun sarılır. Bay sporcu ise sadece bayan çalıştırıcısını öper, erkek çalıştırıcısının ise sadece elini sıkar.

Sosyal değer ve yargı

Sıradan gibi görünen bu durum aslında çok önemlidir. Burda bayan sporcu için bir sorun yoktur, her iki çalıştırıcısıyla da samimi görüntüler çizer. Ama bay sporcu için durum farklıdır. Onun için bay çalıştırıcısıyla olan davranışları önemlidir.

İşte burda olaya sosyal değer ve yargılar giriyor. Nedir bu? Bay sporcu bay çalıştırıcısıyla sarılıp öpüşseydi çoğunluk seyirci garip karşılayacak, hatta bunlar arasında bir şey mi var diyeceklerdir. Bunlar abartı değil. Hatta daha ilerei giden eleştiriler bile var. Aşağıdaki örnek daha açıklayıcı niteliktedir.

Bir düğünde olduğunuzu düşünün insanlar eğleniyor, dans ediyorlar. Bir sandalyeye oturun ve pisste dans eden insanları izleyin. Eminim bayan bayana dans eden insanlar vardır. Bu normal bir durum ama asla erkek erkeğe dans eden birilerini göremezsiniz. Çünkü insanlar onlarla alay ederler ve değişik düşüncelere kapılırlar. Kimse böyle bir eleştiriye maruz kalmak istemez.

Bu tür durumlar hayatımızın her anında vardır. Örneğin: sınıfımızda iki kız teneffüste elele tutuşup gezebiliyor. Birbirlerine cinsellikleri hakkında bilgi verebiliyor. Aynı tokayı, saç kesimini, ayakabıyı giyebiliyor. Bir de bunları iki erkek öğrenci de düşünün. Aynı saç stili, aynı ayakkabılar, beraber elele gezmeler. Okulun diline düşerler. Eminim diğer öğrencilerein aklına gelen ilk soru bunlar gay mı, sorusudur. Ama kimse kızlar için bunlar lezbiyen mi, diye düşünmez.

Dinin etkisi

Örneklerden de anlaşıldığı gibi toplumsal yargılar cinsiyete göre değişir. Bir olayı kız işlemişse farklı, erkek işlemişse farklı tepki verilebilir. Burda erkeklere uygulanan bu durumun birinci nedeni: erkeğin toplum içinde kadına göre daha ağır, güçlü, dediğim dedik konumda olmasıdır. Yoksa ‘light erkek’ olursunuz.

Bu tür sosyal yargılarda din de çok etkilidir. Çünkü sosyal yargılarda dinin büyük etkisi vardır. Ülkemizde bunların dışında birşey daha vardır ki yine geri kalmış ülkelerde çok yaygın bir düşüncedir. Örneğin: kadının evlenmeden önce bekareti çok önemlidir. Ama erkeğin bekaretinin hiçbir önemi yoktur. Bir erkek evleninceye kadar hiç ilişki yaşamamışsa garip karşılanır.

Sonuçta bu tür yargıları erkek-kadın yani tüm toplum oluşturuyor. Toplum kendisi bu tür yaklaşımlara, eleştirilere maruz bırakıyor. Bu tür yargılar genel olarak görülmekle birlikte kişiden kişiye değişmektedir. Bu durumdan memnun olmayan insanların sayısı azımsanmayacak derecededir. Ama sonuçta önemli olan bunları yine toplumun kendisinin yaratmış olmasıdır.

Halil AkgümüŞ

Torbalı Lisesi İzmir

enrique759@mynet.com