Ersin KALKAN

Lykia ya da halk arasındaki söylenişiyle Likya, Türkiye’deki kültür hazinemizin en görkemli bölgesi. Sınırları Antalya Körfezi’nin kuzey ucundan başlayıp Fethiye’ye kadar uzanıyor. Sahil şeridinde Beldibi, Kemer, Olimpos, Çıralı, Kumluca, Finike, Kale, Kaş ve Kalkan’ı içine alıyor. Karada ise Bey Dağı ve Elmalı Dağı’na ulaşıp Toroslar’a yaslanıyor.

Lykialılar, işte burada yemyeşil vadilerin, firuze renkli kıyıların içinde kıvrıla büküle yükselip alçalarak yayılan eşsiz bir doğanın ortasında yazmışlar medeniyet şiirlerini.

Bu uygarlığı biz tam anlamıyla tanıyor muyuz, bu bölgeyi hak ettiği şekilde biliyor muyuz? Aslında tanımıyoruz ve bilmiyoruz.

Suna-İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü, çok önemli bir çalışmaya imza attı. Enstitü, bizim Lykia’yı tanıyabilmemiz ve öğrenebilmemiz için bir rehber kitap yayınladı. Kitabı, tam 50 yıldır bu uygarlıkla haşır neşir olan, Lykia’nın ortaya çıkarılıp tüm dünyada tanınması için emek veren Prof. Dr Cevdet Bayburtluoğlu yazdı. Enstitü ‘Gezi-Rehber Dizisi’ başlığıyla bir seri kitap yayınlamayı hedefliyor. Bayburtluoğlu’nun eseri bu dizinin ilk kitabı. Hocanın diğer çalışmaları da bu diziden yayınlanacak.

Bu kitap, bilinen gezi-rehber kitaplarından çok farklı. Akide şekeri gibi tatlı bir dille yazılmış. 1954 yılından başlıyor ve günümüze kadar süren bir uygarlık araştırmasının ve ömrün sırlarını veriyor. Hoca, henüz genç bir araştırmacıyken Foça’daki kazılara katılıyor. Ksantos (Xanthos) kazısına katılması için davet alınca Alsancak Limanı’ndan bir gemiye binerek yola çıkıyor. Bu genç araştırmacıyı Anadolu’nun dünyaya kapalı kasabalarında bekleyen sadece salgın hastalıklar, yollarda çektiği eziyetler olmuyor. Ayrıca polis ve jandarma her adım başında şüpheli yabancı, kaçakçı, casus gözüyle bakıyor bu arkeoloğa. Kitap bu hikayeyle başlıyor ve çok önemli bilgiler, anılarla bir sohbet tadında devam ediyor. Tam 72 ören yeri hakkında ayrıntılı bilgiler yer alıyor. Eser, çok güzel fotoğraflar, gravürler, haritalar ve çizimlerle süslenmiş. Özellikle Ksantos ve Arykanda’nın ortaya çıkarılması üzerine yaptığı çalışmayı anlattığı bölümü çok seveceksiniz.

Lykia adlı eserde, bu bölgenin yaklaşık 40 yıl boyunca yani 1. Dünya Savaşı bitiminden 1950’lere kadar askeri yasak bölge olduğunu ve dünyaya kapatıldığını öğreniyoruz.