Edip Emil Öymen/eeoymen@hurriyet.com.tr

New York’taki Modern Sanatlar Müzesi’nin 425 milyon dolara mal olan ‘yeniden yaratım’ında bina, ileri bilgi teknolojisi sistemleriyle donatıldı. Ancak, sistemin bir kısmı gözle görünüyor. Ama esas, gözle görünmeyen kısmı daha karmaşık ve yoğun.

Müze eski haliyle de epey ileri teknolojiliydi. Ama yeni hali, müzeyi tamamen 21. yüzyıla taşıdı. Sadece binanın iletişim altyapısı değil, mimari yapısı da yeniden yaratıldı. Öyle ki, Mimar Yoshio Taniguchi’nin tasarımına göre, geceleyin müzenin ışıkları yanık bırakıldığında bina, üç boyutlu bir bilmece gibi görünüyor. 6 değişik birimden oluşan MoMA’nın doğu bölümü ise 2006’da açılacak.

MoMA’da kullanılan ileri bilgi teknolojisi en yenisi, en pırıltılısı:

Eser bilgisini yine kulaklıkla izlemek mümkün. Bilgiyi PDA’e koyma fikrini müze yönetimi benimsemedi. Çünkü esere bakmak yerine insanların, ellerindeki alete bakacakları düşünüldü.

Ancak, şöyle bir yenilik söz konusu: Sanatseverler, hangi sanatçıların hangi eserlerini görmek istediklerini önceden belirleyecek. Bu taleplerini e-postayla müzeye bildirecek. Müze, sanatsever müzeye geldiği zaman ona vereceği bir PDA ile, onu devasa müzede yönlendirecek. Bu sistem, her esere bir radyo frekans vericisi (RFID) takılarak işletilecek. Bunu IBM ‘WebSphere’ ile sağlıyor.

Aynı sistemle bilgiyi sanatseverin cep telofonuna mms veya bilgisayarına, PDA’sına yollamak da mümkün olacak. Böylece sanatsever, müzeye geldiğinde esas görmek gezmek istediği bölümlere hızla gidebilecek. Bu tür devasa müzelerde yol-iz ararken kaybedilen zamanı MoMA telafi etmek istiyor. İleri bilgi teknolojisinin, zamanı da verimli kullanmak anlamına geldiğini vurguluyor.

Yine bu sistemle, sanatsever, müzeyi/sergiyi gezerken, tekrar gelip ilgilenmek istediği eserleri elektronik olarak ‘işaretleyebilir’. Tekrar geldiğinde doğruca onlar hakkında bilgi alabilir.

Müzede kablosuz Internet ortamı sağlandı. Bu sistemle hazırlanacak bilgiler hem müzedeki sabit eserler hem de müzede açılacak sergiler için sunulacak.

Müzenin içinde çeşitli yerlere kiosk’lar konuldu. Bunlardan gerçek zamanlı (online) bilgi sağlanıyor. Sergilenen koleksiyondaki 20 bin (ve sayısı sürekli artan) eser hakkında yüksek çözünürlükte ince ayrıntı resim ve bilgi almak mümkün. Kiosk, müzedeki sabit eserlerle veya geçici sergilerle rekabet etsin diye yapılmadı. Sadece, ilgilenenlere hızlı ve derli toplu bilgi veriyor.

Müzeyi/sergiyi gezenlerin, beğendikleri eserin bir çıktısını almaları da mümkün. Bina içine 50 LCD ekran yerleştirildi. Bunlara birer yazıcı bağlandı. Sanatsever, beğendiği eseri ekranda görüp orada anında yazıcıdan çıktısını alabilecek.

Enformasyon Masası’ndaki Tablet veya ekranı dönebilen PC’ler ise ziyaretçilere New York ve müze civarındaki lokantalar, sinema v.s. bilgilerini sunacak. Buradan ayrıca müze web sitesinin çok tıklanan sayfalarına erişip, orada anında çıktı almak mümkün olacak.

Henüz kesinleşmeyen bir proje daha var: ‘Data Duvarı’ sistemiyle, müzenin deposunda sergilenmeyi bekleyen eserleri dijital bir resim halinde duvara monte dev ekranlara yansıtmak. Bu halen Hollanda’da Rotterdam’da Boijmans Van Beuningen Müzesinde uygulanıyor. Data Duvarı’nda dönüşümlü olarak 60-80 eser sürekli yer değiştiriyor.