Ümit ÇETİN / ANKARA

Türkiye’nin çevre konusunda bir felaketle karşı karşıya olduğunu söyleyen Çevre ve Orman Bakanı Pepe, ‘Kanalizasyon atıklarının yarattığı çevre felaketinin boyutu Çernobil’i gölgede bırakacak durumda’ dedi.

ÇEVRE ve Orman Bakanı Osman Pepe, Türkiye’nin çevre konusunda bir felaketle karşı karşıya olduğunu belirterek ‘Kanalizasyon atıklarının yarattığı çevre felaketinin boyutu Çernobil’i gölgede bırakacak durumda’ dedi. Hüriyet’e AB İlerleme Raporu’nun Türkiye’deki çevre sorunlarının durumu konusunda bilgi veren Pepe, çevre notumuzun iyi olmadığını söyledi. Buradaki felaketin boyutu Çernobil’i gölgede bırakacak boyutta olduğunu belirten Pepe belediyelerdeki yanlış uygulamalara son vereceklerini belirtti. Pepe ‘Belediye çevre vergisi alıyor ama çöp depolama alanına para bulamıyor. Böyle şey olur mu? Bugün toplanan atık su bedelleri çevre altyapılarını finanse etmeye yetebilecek durumdadır. Yeni yasayla bunun önüne geçilecek. Vergiyi ne için alıyorsan onun için kullanacaksın’ dedi. Çevre Bakanı’nın açıklamaları özetle şöyle:

AB ELEŞTİRİLERİ HAKLI

İlerleme Raporu’nda birçok konuda ilerleme sağlanamadığı belirtiliyor. Rapor çevre konusuyla alakalı mevcut durumun fotoğrafını çekiyor ve ‘Siz daha endüstrinin arıtmasının, evsel atıkların arıtmalarını yeterince yapamıyorsunuz. Çöpleriniz standartlara uygun depolamıyor ya da bertaraf etmiyorsunuz’ diyor. Doğrusunu söylemek gerekirse son derece haklılar. Rapor bence objektiftir. Ama bütün bu sorunları aşacağız.

ÖZEL SEKTÖR ZORLANIYOR

Sanayicilerimiz çevreyle ilgili düzenlemelerde hızlı hareket edilmesinden şikayetçi olmaya başladılar. Sanayicilerimiz beni ziyaret edip, ‘Her bakanın kapısını çalıyor, ‘biraz gaza basın’ diyoruz. Ama siz biraz yavaşlayın, frene basın. Standartları çok öne alıyorsunuz, uymakta zorlanıyoruz’ diyorlar. Biz kemeri sıkıyoruz. Önümüzde bir yol var. Bunu kat etmemiz lazım. Vitesi küçültürsek bu yolu zamanında alamayız. Biz de onlara ‘Biz bu standartları önümüze koyuyoruz ki siz kendinizi buna göre geliştirin, dizayn edin, geliştirin’ diyoruz.

İŞÇİ ÇIKARTIRIZ ŞANTAJI

Bugün Türkiye’deki endüstri tesislerinde arıtma tesisleri yapma noktasında istenilen noktada değiliz. Bunun için 10 milyar Euro’ya ihtiyacımız var. Türkiye’de endüstrinin çevre ile ilgili yapmadıklarına bakmamız lazım. Bazı sanayi kuruluşları rekabet gerekçesini ortaya koyarak, ‘Biz rekabet edemiyoruz. Haksız rekabet oluyor. Onun için bizi biraz rahat bırakın’ diyorlar. Bir kısmı da ‘Çok üstümüze gelirseniz işçileri çıkartırız’ diyor. Öyle şantaj yapanlar var. Bu arkadaşlarımızı anlayışla karşılıyorum. Çünkü daha önce bu işle alakalı bir standart yoktu. Herkes bildiğini okuyordu.

KRALI GELSE YAPTIRMAM

Türkiye’de çevre düzeni planı yok. Tarım arazileri üzerinde 2500’den fazla tarım deposu ruhsatıyla çalışan, alanları 50 bin metrakareye varan sanayi tesisleri var. Bunların hiç birisinin ruhsatı yok. Biz 2005’in sonuna kadar Türkiye’deki 54 ilin çevre planını bitereceğiz. İl genel meclislerinde karar alındı, bütçe ayrıldı. Plan yapılınca yoğunlukları, altyapıyı, yeşil alanı, turizm alanını, orman alanını hepsini tarif ediyorusunuz. Bu plana aykırı hiç kimse hareket edemez. Aykırı hareket eden belediye başkanı hapse giriyor. Çok net söylüyorum kralı gelse tarım alanının üzerine sanayi tesis kuramaz.

Deniz göl ve akarsu bitiyor

Çevre Bakanı Pepe, şu çarpıcı bilgileri verdi:

Türkiye’de kanalizasyon hizmeti verilen nüfus yüzde 83.

3280 belediyenin sadece 225 tanesinin atık su arıtma tesisi var.

50 milyon insanın atıklarına hiçbir temizleme işlemi uygulanmıyor.

3 bin belediyenin atıkları arıtılmadan denize, göllere ve akarsulara bırakılıyor.

Katı atıkların ancak yüzde 35’i düzenli depolanıyor.

AB ülkelerinden Almanya çöpünün yüzde 75’ini yakıyor. Yüzde 25’ini depoluyor. İngiltere ise yüzde 95’ini depoluyor.

AB’lik çevreye 10 yıl ve 20 milyar Euro gerek

Osman Pepe: Türkiye şu anda ulusal mevzuatında AB müktesebatının yaklaşık yüzde 35’ini tamamlamış bulunuyor. Yaklaşık iki yıl içinde mevzuatın tümünü uyumlu hale getireceğiz. Aslında bakanlık olarak ulusal programın önünde gidiyoruz. Kendimize güveniyoruz. 10 yıl sonra hem mevzuat hem de uygulama açısından AB standartlarında olacağız. Bakanlık bürokrasimiz AB’ye uyum konusunda yoğun bir mesai harcıyor. Bir müsteşar yardımcımız sadece bu konuya bakıyor. Bu alanda en hızlı hareket eden bakanlıklardan biriyiz. Çevrede AB standartlarını yakalayabilmemiz için toplam 20 milyar euro tutarında bir kaynağa ihtiyaç var. Bunun içinde belediye ve sanayi tesislerinin yapacakları yatırımların maliyeti de var. Şu anda ortalama olarak yılda 1 milyar Euro harcıyoruz. Burada bir miktar AB fonlarından da istifa edeceğiz. Bunların bir kısmı hibe fonlarıdır.

Çernobil felaketi neydi?

26 Nisan 1986 gecesi saat 01.24’te, Ukrayna’daki Çernobil Nükleer Enerji Santralı’nın 4. reaktörü patladı. Atmosferde 300 megaKüri radyoaktif çekirdek açığa çıktı. Ukrayna’da yaşayan nüfusun yaklaşık 3 milyonu, farklı dozlarda radyasyona maruz kaldı. Kazadan hemen sonra radyoaktif bulutlar tüm dünyaya dağıldı. Dinyeper Nehri’nin sularıyla Karadeniz’e ve Akdeniz’e aşırı miktarda radyasyon girmiştir ve hálá girmektedir.

Hürriyet’e anlattı

Çevre ve Orman Bakanı Osman Pepe, Hürriyet’e AB İlerleme Raporu’nun Türkiye’deki çevre sorunları açısından açılımını değerlendirirdi. Görüşmeye soldan sağa muhabirimiz Ümit Çetin, Müsteşar Yardımcısı Prof. Dr. Hasan Zuhuri Sarıkaya, Müsteşar Mustafa Öztürk, Bakan Osman Pepe, Hürriyet Ankara Temsilcisi Sedat Ergin, Temsilci Yardımcıları Şükrü Küçükşahin, Faruk Bildirici ve Bakanlık Basın Müşaviri Mehmet Alkaş katıldı.