04/12/2004 <<<önceki gün   bugün   sonraki gün>>>
English
yenibir.com
Genç Hürriyetim
Agora
Gündem
Avrupa Birliği
Dünya
Ekonomi
Spor
Yaşam
Teknonet
Tüm Haberler
Yazarlar
Kültür Sanat
Magazin
Özel Dosyalar
Hava Durumu
Astronet
Televizyon
HÜRRİYET EKLER
Bilim
e.yaşam
Otoyaşam
Seyahat
Pazar
Cumartesi
Cuma
Kelebek
Yazarlar
04.12.2004
Özdemir İNCE
Fener Rum Patrikhanesi neden ökümenik değil
  
oince@hurriyet.com.tr
 

BAŞBAKANLIK, kamu personeli için bir genelge yayınlayarak, Fener Rum Patrikhanesi ve Patrik hakkında ‘ökümenik’ sıfatının kullanıldığı hiçbir toplantıya katılmamalarını istedi.

Bunun çok açık anlamı şudur: Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Fener Rum Patrikhanesi’nin ökümenik olduğunu kabul etmiyor.

Peki nedir bu kabul edilmeyen ökümeniklik? Grekçe ‘oikoumene’ sözcüğünden gelen ökümenik (oecumenique) sözcüğünün üç anlamı vardır: 1. Evrensel; 2. Bütün kiliseleri içine alan; 3. Evrensel yargılama yetkisi.

* * *

Daha kolay anlaşılması için bir örnek vereceğim: Roma’da bulunan Papalık ökümenik bir makamdır ve Katolik Papa’nın ökümenik olduğu Türkiye tarafından da kabul edilmiştir.

Bir kilisenin ökümenik olmasının ilk koşulu, öteki kiliseler tarafından ve aynı mezhebin kiliseleri tarafından öyle kabul edilmesidir. Roma’daki Papa’nın bu sıfatı kabul ediliyor; ama İstanbul Patriği’nin bu sıfatı kullanması kabul edilmiyor. Ancak, Fener Rum Patrikhanesi’nin ‘Pirumus Inter Pares’ (Eşitler Arasında Birinci) sıfatı Ortodoks kiliseleri arasında tartışılmamaktadır; ama bunun ökümeniklik ile hiçbir ilişkisi yoktur.

* * *

Hıristiyanlık tarihinde yedi genel konsül (Din Bilginleri Kurulu) toplantısı ve kararları çok önemlidir.

- Birinci İznik Konsülü: 325 yılında toplanan bu konsül, kiliseyi yapılandırmıştır. Buna göre üç ökümenik kilise kabul edilmiştir: Roma, İskenderiye ve Antakya... Bu üç kilise dışında hiçbir kilise ökümenik sıfatına sahip değildir.

- İkinci Konsül (Konstantinopolis, 381): Kilise hiyerarşisi içinde Roma’nın önceliği kabul edildi. İkinci sıra İskenderiye’nin elinden alınıp başkent olduğu için Konstantinopolis’e verildi.

- MS 395 yılında Roma’nın ikiye bölünmesi ve Konstantinopolis’in Doğu Roma’nın başkenti olması dolayısıyla Konstantinopolis Piskoposluğu öne çıkartıldı. Örneğin, 451 yılında Kadıköy’de toplanan Dördüncü Konsül’de, papalık delegelerinin bulunmadığı altıncı oturumda Konstantinopolis’in ikinciliği onaylandı.

- 1054 yılında Ortodoks Kilisesi, Roma’dan tamamen ayrıldı. Ama Bizans döneminde Patrikhane’nin ökümenik sıfatı, öteki kiliseler tarafından onaylanmadı.

- Osmanlı Devleti, Ortodoks uyruklarını Fener Rum Kilisesi’nin çatısı altında toplayıp ‘millet’ olarak kabul etti; Fatih Sultan Mehmed, Patrik’e vezir statüsü ve ‘millet başı’ unvanı verdi. Osmanlı, temel politikası gereği, Roma’ya karşı Patrikhane’yi desteklemiştir.

* * *

24. Piskopos zamanında İznik’te toplanan konsülün, Konstantinopolis Piskoposluğu’nu patrikliğe dönüştürdüğü biliniyor. Ancak, bunun ökümenliği kapsayıp kapsamadığını Katolik Roma’ya, Atina ve Kudüs kiliselerinden başka ökümenik Antakya Süryani ve ökümenik İskenderiye kiliselerine, Habeş, Bulgar, Sırp, Rus, Ermeni ve Nasturi kiliselerine sormak gerekiyor. Büyük bir olasılıkla yanıtları dinsel açıdan olumsuz olacaktır.

Başka bir deyişle, aralarında ABD de olmak üzere herhangi bir dünyevi iktidarın, İstanbul Patrikhanesi’ne ‘ökümenik’ sıfatı verme hakkı yoktur. İsteyen öteki kiliselere sorsun!..


Özdemir İNCE
Tüm yazıları
    Oktay EKŞİ
  Kırmızı çizgiler...
 
    Ertuğrul ÖZKÖK
  Efelenmek gururumuzu okşuyor ama
 
    Bekir COŞKUN
  Kadınların cezaları bitmiyor...
 
    Cüneyt ÜLSEVER
  Kısa Kıbrıs tarihi
 
    Ege CANSEN
  Olmadı Tayyip Bey, olmadı
 
    Emin ÇÖLAŞAN
  Stepne CHP
 
    Erdal SAĞLAM
  Anadolu kayıtdışı ile vergi indiriminibirlikte düşünüyor
 
    Fatih ALTAYLI
  Çok çişimiz olmalı!
 
    Hadi ULUENGİN
  Avusturya vukuatı
 
    İlter TÜRKMEN
  Tanıma ve çözüm
 
    Tufan TÜRENÇ
  Mösyö’nün unutulan gerçek yüzü
 
    Yalçın BAYER
  Hanımlar, Gucci çantalarınız geldi
 
    Yalçın DOĞAN
  TÖS, TÖB-DER ve şimdi...
 
    Bülent DÜZGİT
  Bülent Çiziyor
 
      
Mehmet Ali BİRAND
  Organını ver, bir hayat kurtar
 
    Vahap MUNYAR
  ‘Damat’, Giresun’a 10 milyon dolarla gidiyor
 
    Erman TOROĞLU
  Bunları temizleyin
 
    Ercan SAATÇİ
  Muhteşem futbol
 
    Can BARTU
  Alex'in gecesi
 
    Şükrü KIZILOT
  İşte 2005 yılı vergileri (4)
 
    Zeynep GÖĞÜŞ
  İstanbul’a lale getirmek
 
Ana Sayfa | Son Dakika | Tüm haberler | Gündem | Dünya | Ekonomi | Spor | Yaşam | Bilim-Teknoloji | Yazarlar
Kültür Sanat | Magazin | Özel Dosyalar | Piyasanet | Hava Durumu | Astronet | Televizyon
İnsan Kaynakları | | Arama+Arşiv | Bize ulaşın | Yardım
© Copyright 2004 Hürriyet
www.hurriyetkurumsal.com