Devlet İstatistik Enstitüsü, 403 önemli sanayi maddesinin üretim bilgilerinden oluşturduğu sanayi üretim endeksinin eylül ayı sonuçlarını açıkladı. Buna göre sanayi üretim endeksi eylülde hem geçen yılın eylül ayına hem be bu yılın ağustos ayına göre yüzde 5.4 oranında artarak 123.1’e kadar yükseldi. Geçen yılın aynı ayına göre artış hızı bu yılın en düşük oranını oluşturdu. Ancak bu gelişmede geçen yıl eylül ayındaki üretim artışının yüzde 10.7 düzeyinde gerçekleşmiş olması da önemli rol oynadı.
DİE’nin 1997 yılındaki ortalama üretim düzeyini 100 kabul ederek oluşturduğu sanayi üretim endeksi, bu yıl mayıs ayında 124.9’a çıkmış, en yüksek noktaya ise 126.2 ile Haziran ayında ulaşmıştı. Bu aynı zamanda sektörün üretim rekorunu oluşturmuştu. Temmuzda 125.2 olan üretim endeksi ağustosta 116.8’e inmişti. Endeksin eylülde çıktığı 123.1 düzeyi bu yılın dördüncü en yüksek aylık üretim hacmine ulaşıldığına işaret ediyor.
Eylülde üretim geçen yılın aynı ayına göre madencilik ve imalat sanayi sektörlerinde yüzde 5.1’er, elektrik. Gaz ve su sektöründe ise yüzde 8.5 olarak gerçekleşti. Geçen yıl eylülde madencilik üretimi yüzde 21.2, imalat sanayi üretimi yüzde 10.1 ve enerji sektörünün üretimi yüzde 11.6 artmıştı.
OCAK-EYLÜL ÜRETİMİ
Sanayi üretimi bu yıl ocak-eylül döneminde ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11.7 oranında artış kaydetti. Bu dönemde madencilik sektörünün üretimi yüzde 1.3 artarken, imalat sanayi üretimi yüzde 12.6, elektrik, gaz ve su sektörünün üretimi ise yüzde 7.1 oranında büyüdü. 2003 yılının aynı döneminde ise üretim yüzde 7.5 artmıştı.
BÜYEMEYE KATKISI
Eylül ayındaki yüzde 5.4’lük üretim artışıyla birlikte bu yılın üçüncü üç aylık dönemindeki üretim artışı yüzde 8.8 olarak gerçekleşti. Sanayi üretimindeki bu artışın, DİE’nin 10 Aralık’ta açıklayacağı bu yılın üçüncü üç aylık dönemine ilişkin GSMH büyüme hızına 2 puanlık bir katkı yapması bekleniyor. Sanayi üretim artışının yılın ilk dokuz ayındaki GSMH büyüme hızına katkısının ise 3.3 puan düzeyinde oluşabileceği hesaplandı.
TÜPRAŞ FAKTÖRÜ
Eylülde imalat sanayi üretimi, dolayısıyla toplam sanayi üretimi artışının düşük kalmasında kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri üretiminde yaşanan yüzde 22.2 oranındaki azalış etkili oldu. Büyük ölçüde TÜPRAŞ’ın üretimini yansıtan söz konusu alt sektörün imalat sanayi üretimi içerisinde yüzde 14.8’le yüksek bir ağırlığı bulunuyor.
Eylülde elektrikli makina ve cihaz imalatında yüzde 28.5, tütün ürünlerinde yüzde 12.3, tekstil imalatında ise yüzde 0.7 oranlarında daralma yaşandı. Diğer sektörlerdeki üretim artışı ise devam etti. Ağırlığı yüksek sektörlerden taşıt araçlarında yüzde 38.7, kimyasal maddelerde yüzde 6.3, ana metal sanayiinde yüzde 11.8, metal eşyada yüzde 23.1, gıda ve içecekte yüzde 0.8 oranlarında artış yaşandı.
Ocak -eylül döneminde ise imalat sanayiinin alt sektörlerinden kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünlerinde yüzde 4, tütün ürünlerinde ise yüzde 4.7 oranında azalış yaşanırken, diğer alt sektörlerin tümü üretimini artırdı.
Üretim artışı gıdada yüzde 0.2, tekstilde yüzde 6.6, giyim eşyasında yüzde 6.3, deride yüzde 16.5, ağaç ve mantar ürünlerinde yüzde 14, kağıt ve kağıt ürünlerinde yüzde 8,.8, basım ve yayımda yüzde 27.1, kimyasal maddelerde yüzde 7, metalik olmayan minerallerde yüzde 8.8, ana metal sanayiinde yüzde 7.4, metal eşyada yüzde 14.8, makine ve teçhizatta ise yüzde 26.4 olarak gerçekleşti. Büro muhasebe ve bilgi işlem makinaları yüzde 243.7 ile üretimini en fazla artıran sektör olurken, elektrikli makina ve cihazlar üretimi yüzde 7.4, radyo-TV haberleşme cihazları üretimi yüzde 38.7, tıbbi, hassas ve optik aletler üretimi yüzde 25.2, taşıt ve karoseri üretimi yüzde 68.5, diğer ulaşım araçları imalatı yüzde 18.8 ve mobilya imalatı yüzde 30.7 artış kaydetti.
