Günün Uzmanı: Dr. Muzaffer Çavuşoğlu

‘Kanser hastasına hastalığı söylenmeli mi?’ konusu gerek tıp, gerekse aile çevresinde tartışır hep. Hastanın, hastalığını bilmek hakkı elbette. Peki öğrenirse göğüsleyecek gücü var mı? Hala kanser adını telaffuz etmek yerine, ‘kötü hastalık’ deniyor birçok yerde.

Kanser hastasına hastalığı söylenmeli mi?

Hem evet, hem hayır! Bütün dünyada doktorların tartıştığı bir konu. Önce kanserin ne olduğu bilinmeli.Toplumumuzda kanser ile ilgili tutum ve tavırlar gerçek dışı. Kötümser hatta samimiyet dışı tavır çoğu kez branş dışı hatta yeterli bilgiye sahip olmayan branş hekimleri tarafından veriliyor. Bu nedenle kanser ölümle eşdeğer görülüyor. Böyle bir durumda söylememek gerekir. Ama nereye kadar! Sonuçta hasta bir şekilde hastalığını öğrenecek veya şüphelenecektir. Pek çok kanser türünde tedavi şansı çok yüksek.

Öncelikle kanserin ‘amansız bir hastalık olmadığı’nın bilinmesi ve topluma anlatılması gerekiyor. İnsanlar her hastalıktan ölebilecekleri gibi tabi ki kanserden de ölebilirler. Kanserde en önemli şey erken teşhis ve doğru tedavi. Kanser hastasına ve yakınlarına hastalığı, karşılaşacağı durumlar ve çözümleri iyice anlatılmalı. Çoğu iyileşeceği için hastaya hastalığı söylememek tedaviyi aksatıyor. İnsanlarımızın çok önemli bir bölümünü kanser paranoyasıyla kaybediyoruz.

Hasta yakınlarının genel olarak bu konudaki tavrı nedir?

Panik içinde çare denilen her şeye başvuran kişiler olduğu gibi, tıbbın tüm olanaklarından faydalanmaya çabalayanlar da var. Özellikle çocukları hasta olan kişiler. Tıbbi tedavileri zorlarken, tam tersi bir yaklaşımla yaşlı büyüklerinden nasıl olsa ölecek diye kurtulmak isteyenler de...

Haberi verirken nasıl anlatmalı?

Hastanın ve yakınlarının kanser konusunda yanlış ve eksik bilgilere sahip olduğu gerçeği unutulmadan, hastanın tedavisinin zorluğu, karmaşıklığı, belli bir süreçte iyileşebileceği, anlayabileceği bir şekilde anlatılmalı. Hasta ve yakınları hekimin söylediklerine ve doğruluğuna inanırlarsa tedavinin başarı şansı yükselir.Ve hastalar o zor dönemin geçici olduğuna inanarak tedaviye dört elle sarılırlar. Doktorların en çok tartıştığı konu bu aslında. Kanser hastasına hastalığı ve şansı söylenmeli. Çoğu iyileşeceği için hastaya hastalığı söylememek tedaviyi aksatıyor. Ön yargılar ortadan kaldırılmalı. Kanserin ölümcül bir hastalık olmadığı iyice anlatılmalı. Tedavi planı ve sonuçları hasta ve yakınlarıyla paylaşılmalı.

Tüm detaylar verilmeli mi?

Tıptaki ve teknolojideki gelişmeler pek çok kanser türünde tamamen iyileşme ve hastalıklı sağkalımı sunmasına rağmen tedavilere bağlı olarak erken ve geç yan etkiler de olabiliyor. Bu yan etkilerde bazı organlarda hastalıktan iyileşme olmasına rağmen fonksiyon kayıpları da geçici veya kalıcı gelişebilir. Hasta da bunu hissedecektir. Hekim uzun zamana yayarak hastanın bu durumu kabullenebileceği bir durumda uygun bir dille detay bilgi vermesi uygun olur.

Psikiyatristten yardım istenmesi yaygın mı? Siz öneriyor musunuz?

Kanserle ilgili olumsuzluklar hastayı ümitsizliğe sevk eder. Yaşama sevincini elinden alır. Bütün dengelerini ve geleceğe dair planlarını alt üst eder. Bunlar normal reaksiyonlardır. Hastaların çevrelerinde onların sıkıntılarını samimi olarak anlayan ve paylaşan insanların olması zorlukları azaltır. Kanser hastası tamamen iyileşse bile bu hastalığın uzun yıllar sonrasında tekrarlayabileceği endişesi ile tedirginlik yaşar. Kendilerine ruhsal iyileşme de sağlanmalıdır.

Hazırlayan: Mesude ERŞAN