Kasım CİNDEMİR/WASHINGTON

ABD’de 2 Kasım’daki başkanlık seçimi öncesinde önceki akşam Cumhuriyetçi aday Başkan George W. Bush ile Demokrat rakibi John F.Kerry arasındaki ilk canlı TV tartışmasına Irak ve terörizm damgasını vurdu ve galibi Kerry oldu. Serinkanlı, kararlı, iddialı bir görünü veren Kerry, izleyenlerden tam puan alırken, yazılı basın ilk raundun berabere bittiğini savundu.

FLORIDA’daki Miami Üniversitesi’nde yapılan üç televizyon tartışmasının ilkini PBC televizyonunun ünlü yorumcusu Jim Lehrer yönetti.

Yaklaşık 50 milyon Amerikalının izlediği tartışma 90 dakika sürdü. Savunma ve dünyadaki gelişmeler konusunda bilinen vizyonlarını yineleyen Bush ve Kerry ‘daha güvenli’ ABD vaat ettiler. Irak’ın yanı sıra nükleer silahlar, İran, Kuzey Kore, Sudan’ın Darfur krizi, Rusya, karakter ve liderlik de gündemdeydi. Tam dört yıldır kanayan İsrail-Filistin savaşı dış politika başlığı olamadı, ancak Irak’a barış getirilmesi çerçevesinde İsrail’den söz edildi.

NE DEDİLER

Seçime tam bir ay kala eleştirileri silen, kararsızları etkileyen John F.Kerry hem Irak işgalini, hem de savaş sonrasındaki gelişmeleri sert dille eleştirdi. Kerry, ‘Irak’ta ben daha iyi bir iş yapabilirim. Başkan Bush, -bunu söylemekten üzgünüm ama- devasa bir muhakeme hatası yaptı. Muhakeme, ABD başkanında aradığımız bir şeydir. Kuvvetli, kararlı olmak önemlidir. Teröristleri, her nerede olurlarsa olsun bulup öldüreceğim. Ancak akıllı olmak zorundayız. Akıllı olmak demek, Afganistan’da gerçek terör savaşındaki dikkatinizi 11 Eylül olaylarıyla Saddam Hüseyin arasında bağlantı olmayan Irak’a çevirmemektir. 11 Eylül’e tepki olarak Irak’ı işgal etmek, Pearl Harbour başladığında tepki olarak Meksika’yı işgal etmekten farksız’ dedi. Genelde tartışmacıya bakmayı yeğleyen Kerry’nin kapanışta kameraya dönüp, ‘Gözlerinize bakıp şunu söylemek istiyorum, ben genç bir adam olarak bu ülkeyi savundum ve ABD Başkanı olarak da savunacağım’ sözleri müthiş bir finaldi. Başkan ise Kerry’nin özellikle Irak konusunda sık sık pozisyon değiştirdiği iddiasıyla saldırıp, ‘Benim rakibimin tutarlı olduğu tek konu tutarsızlığıdır. Kerry sürekli pozisyon değiştiriyor. Teröre karşı savaşta kazanmayı bekliyorsanız, pozisyon değiştiremezsiniz’ dedi ve şöyle devam etti: ‘Kazanacağıma inanıyorum. Çünkü Amerikan halkı, benim nasıl liderlik edeceğimi biliyor. Bu ülkede herkesin benim verdiğim kararlara katılmamasını anlıyorum. Ancak insanlar nerede durduğumu biliyor. Terörizme karşı savaşta Irak’ın merkezi rolü bulunuyor. Olabilecek en büyük felaket, Irak’ta başarı kazanamamamızdır. Başarıya ulaşacağız, çünkü Iraklılar özgür olmak istiyor’ diye konuştu.

MSNBC’nin internet sitesinde yaptığı bir oylamada, ‘Tartışmayı kim kazandı’ sorusuna katılımcıların yüzde 70’i Kerry, yüzde 30’u Bush karşılığını verdi. Ancak Kerry’nin TV’deki performansının oy olarak geri dönüp dönmeyeceği birkaç gün sonra belli olacak. İkinci canlı televizyon tartışması 8 Ekim’de, son televizyon tartışması ise 13 Ekim’de yapılacak.

Erken yatmaya alışkın Bush yorgun düştü

ABD Başkanı tıpkı Oval Ofis’ten ulusa sesleniş konuşmaları yaptığı gibi doğrudan kameraya baktı ve rahat görünmeye özen gösterdi. Çok mimik yaptığı, vücut dilinden sıkıntılı olduğu görüldü. Eleştirileri kaşlarını çatmadan, gözlerini kırpmadan dinleyemiyordu. Bush iki kez sıkı kuralları ihlal etmek ihtiyacı duydu. Her zaman erken yatmaya alışkın Başkan’ın 22.30’da biten tartışma sonunda yorgun olduğu gözlendi.

Kerry’ye sıra geldiğinde beden dili savunma pozisyonu almıştı. Kerry tartışma boyunca soğukkanlılığını ve kontrolunu kaybetmedi. Sakin ve olgun bir görüntü sergiledi, rakibi Bush’a karşı kişisel saldırıda bulunmaktan kaçındı ve sadece Bush yönetiminin politikalarını eleştirdi. Kerry kendinden emin bir savcı gibi sık, sık notlar alması, çalışkan bir öğrenci misali her soruya başını sallaması dikkat çekti. Boy farkı ise 1.80’lik Bush’un yanında 1.92’lik Kerry’nin lehineydi.

Laura Bush zerafeti

Başkan adaylarının eşleri çok şıktı ve her ikisi krem rengi ipek takımı yeğlemesi dikkat çekti. Tartışma sona erdikten sonra, adayların aileleri sahneye çıkarak dinleyicileri selamladılar. İki ailenin birbirinden uzak durmaya çalıştığı görüldü. Ancak, ilk zarif hareket First Lady’den geldi. Bayan Bush, John Kerry’ye doğru yürüyerek elini sıktı, sonra da eşi Teresa Heinz ile tokalaştı.