Yağmur yağdığı zaman toprağa çöken su, farklı kayaç ve toprak tabakalarına karışarak belli maddeleri çözer. Ama su, özellikle tuz ve kireci beraberinde götür. İyice biriken yağmur suyu akarsu yataklarına, derelere, ırmaklara ve en sonunda da denizlere akar. Yağmur suyu ırmakta aktığı zaman taşların ve kayaların üzerinden geçer ya da nehir yatağına gömülür.

Suyun bu yolculuğu sırasında nehrin tabanı, sodyum (tuz), kalsiyum veya alüminyumdan arınır ve bunlar tıpkı yürüyen bantta taşınır gibi denize akar. Ama denizdeki tuzdan, nehirler dışında yanardağlar da sorumludur. Büyük okyanus diplerinden fışkırın sıvı lavlar deniz suyuyla reaksiyona girer ve tuzlar çözülür.

Denizin üzerine yansıyan güçlü güneş ışını yüzünden önemli ölçüde su buharlaşmakta. Fakat sadece tatlı su buharlaşır ve gaz halinde göğe yükselerek bulutları oluşturur. Bulutlar iyice ağırlaştığı zaman minik damlacıklar, yağmur olarak yere düşer ve yeniden ırmaklara akar.

Ne kadar tuz var?

Dibe çöken tuz, kumla örtülür ve deniz canlılarına besin kaynağı oluşturur. Ancak deniz diplerine, yoğun tuz içerikli suyla birlikte tortul malzemesi de çöker. Deniz suyundaki ortalama tuz oranı %3,5’tur. Bir litre deniz suyu buharlaştırıldığında, yaklaşık olarak 35g çözülmüş mineral tuzlar elde edilir. Bunun büyük bir kısmı ise bildik yemeklik tuzdur ve aşağı yukarı üç yemek kaşığına eşittir.

Tüm okyanuslardaki toplam tuz oranı o kadar çoktur ki dünyadaki karalar üzerinde 150m kalınlığında tuz tabakası meydana getirebilir. Tuz oranı buharlaşmanın yoğun olduğu denizlerde daha fazladır.

En tuzlu denizler, çölle çevrili olan ve yüksek sıcaklıklar yüzünden durmadan buharlaşanlardır. Örneğin Ölü Deniz (Lut Gölü) ve Kızıldeniz gibi. Kızıldeniz’in bir litrelik suyundan 41g tuz elde etmek mümkün. Yoğun tuz oranı nedeniyle Ölü Deniz’in özel bir taşıyıcı etkisi vardır, suyun üzerine yattığınızda neredeyse hiç batmıyorsunuz.

Denizler kuruduklarında tuz kristalleşir, tuz denizleri ve kupkuru tuz çölleri oluşur. Ve bu tuz birikimlerinden de milyonlarca yıl içinde kilometre kalınlığında kayalar büyür. Kaya tuz dediğimiz tuz işte bu tür tuz kayalarından elde edilir. Deniz tuzu elde etmek için deniz bilinçli olarak kurutulur. Bu amaçta deniz kıyısında oluşturulan küçük yapay havuzlardaki su buharlaştığında geriye tuz kalır. Kuruduğu zamansa toplanmaya hazırdır.