Güneş’ten her saniye başı binlerce plazma jeti, ses hızından daha büyük bir süratle savrulmakta. Araştırmacılar şimdi yükselen madde ışınlarının nedenini, 127 yıllık uğraştan sonra buldular.

Bilim adamları bir sorunu çözebilmek için yıllarca hatta bazın on yıllar boyu uğraşırlar. Güneşteki ses üstü plazma akımlarının mekanizması ise 127 yıl gibi rekor bir süre içinde çözülebildi. Güneşin üzerinde atmosfere savrulan spiküller birkaç dakika sonra ömürlerini tamamlıyorlar. Fakat 1877 yılında keşfedilen spiküllerin izlenmesi sadece kısa ömürlü olmaları nedeniyle değil özellikle de küçük çapları (500km) nedeniyle çok zordur.

Astrofizikçilerin ses üstü plazma jetlerine merakı güneş fırtınalarına neden olmalarıyla ilgili. Partiküllerden oluşan bu rüzgarlar üst atmosfer tabakalarına zarar vererek uyduları bozabiliyorlar. Sheffield Üniversitesi ve Kaliforniya’daki Lockheed Martin Güneş ve Astrofizik Laboratuarı bilim adamları şimdi bu gizemli fenomene yeni bir açıklama getirdiler. Sheffield Üniversitesi’nden Erdélyi von F y-Siebenbürgen, Güneş’teki ses dalgalarından madde patlamalarını sorumlu tutmakta.

Araştırmacılar İsveçlilerin La Palma’daki yeni güneş teleskopuyla alınan görüntüleri uzayda dönen iki uydunun görüntüleriyle birleştirdikleri gibi bilgisayar tasarımları üzerinde de çalıştılar. ‘Güneşteki ses dalgaları normalde atmosfere ulaşmadan buharlaşıyorlar’ diye açıklıyor F y-Siebenbürgen. Ama bazen de buharlaşma sınırını aşarak yüzeyi terk edebiliyorlar.

‘Bilgisayar modelimiz, ses dalgalarının bu durumda şok dalgalarına dönüşerek, maddeyi yukarı savurduklarını ve bu şekilde ses üstü plazmayı oluşturduklarını göstermekte.’ Bilgisayardaki modeller ve Güneş’in üzerindeki gözlemler birbiriyle önemli ölçüde örtüşmekte.

Nature dergisindeki araştırma yazısında spiküllerin periyodik olarak aşağı yukarı beş dakikada bir aynı yerde ortaya çıktığı belirtilmekte. 80.000km/h’lik bir hızla yukarı fırlayan jetler, Güneş’in üzerinde 5000km’lik bir yüksekliğe ulaşmakta.

Varlıkları beş dakika kadar sürse de bilim adamları Güneş’in üzerinde aynı anda yaklaşık olarak 100.000 spikülin oluştuğunu tahmin ediyorlar. Spiküllerin oluşumlarıyla ilgili yeni bilgiler sayesinde araştırmacılar artık ne oranda plazma jetinin güneş rüzgarına neden olduğunu hesaplayabileceklerini sanıyorlar.