Günün Uzmanı: Prof. Dr. Şükrü Hatun

Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şükrü Hatun ve asistanı Dr. Erdem Gönüllü, Roche İlaç Firması’nın ürettiği antidepresan Laroxyl adlı ilacın kilitli kutu ambalajına konmaması nedeniyle çocukların kolay açtığı ve zehirlendikleri gerekçesiyle Kocaeli Cumhuriyet Savcılığı’na suç duyurusunda bulundular. Bu ilacı içen Şaban Saraç ve Atakan Kuruoğlu adlı iki çocuk, hastanede yapılan müdahaleden sonra yaşama döndürüldü.

Neden bu ilaçla ilgili suç duyurusunda bulundunuz?

Laroxyl ucuz bir antidepresan olması nedeniyle özellikle düşük sosyo ekonomik düzeydeki hastalar tarafından çok kullanılıyor. Aileler gerekli önlemi almadıklarında, çocuklar şekere benzeterek ilacı içiyor. Aslında bu suç duyurusu bir sembol. Şaban Saraç ve Atakan Kuruoğlu isimli çocukların hekimleri olarak, çocukların zehirlenmelerinden Laroxyl isimli ilacı çocukların açmayacakları şekilde ambalajlamayan Roche Müstahzarları Sanayi Anonim Şirketi’nin sorumlu olduğunu düşünüyoruz. Hekimlik ahlakının ve Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin gereği olarak suç duyurusunda bulunduk.

Çocuklarda ilaç zehirlenmeleri sık mı görülüyor?

Okul öncesi çağ ( 3-6 yaş ) olarak da isimlendirilen oyun çağında, çocuklar yeni gördükleri her şeyi oyun aracı olarak algılarlar. Kapalı gördüklerini açmak ve hemen ağızlarına götürmek isterler. Nesneleri, hálá ağızlarıyla tanıyabileceklerini düşünürler. Ev içlerinde ‘zararsız’ gibi görünen birçok şey onlar açısından tuzak. Onları bekleyen tehlikelerin başında erişebilecekleri yerlere bırakılan ilaç kutuları geliyor. Çocukluk çağında en sık zehirlenme ilk 5 yaşta oluyor. Bunların yarısından fazlası ilaç zehirlenmeleri.

Çocuklar ilaç kutularındaki tehlikeden nasıl korunabilirler?

Ailelerin görevi, ilaçları çocukların erişemeyeceği yerlerde tutmak. Toplum düzeyinde alınması gereken önlemler de var. Oyun çağındaki çocuklarda zehirlenmeye en sık aspirin ve depresyon ilaçları neden oluyor. Mesela deprem sonrası depresyon ilacı kullanımının yaygınlaşması nedeniyle, son 1 yılda Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Kliniği’ne yatırılan zehirlenme vakalarının çoğu depresyon ilaçlarına bağlıydı.

İlaç firmalarına düşen görev nedir?

İlaçların çocukların açamayacağı şekilde ambalajlanması, yani ‘kilitli kutu’lara konması. Bu uygulama ABD’de 1970’de başlatıldı. Tek başına bu önlemle aspirin zehirlenmesi sayısı 6 yıl içinde 8 bin 146’dan 3 bin 575’e düşürüldü. Ülkemizde 1-5 yaş arasındaki çocuk ölümlerinin yüzde10’undan kaza ve zehirlenmeler sorumlu. Bu durumda ülkemizde de bir an önce sık kullanılan ve zehirlenmelere neden olan ilaçların ‘kilitli kutu’ olarak ambalajlanması sağlanmalı.

Daha önce bu konuda girişiminiz oldu mu?

Ekim 2003’de Sağlık Bakanlığı’na başvurarak çocuklarda zehirlenmeye neden olan ilaçların ‘kilitli kutu’ ambalaj içinde satılmasını istedik. Sağlık Bakanlığı İlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü’nden ‘Bakanlığımıza ulaşan şikayetlerden Laroxyl draje isimli ilacın üzerindeki şeker kaplaması sebebiyle çocuklar tarafından şeker niyetine kolaylıkla ve fazla sayıda alınması nedeniyle ciddi zehirlenmelere neden olduğu tespit edilmiş olup, ruhsat sahibi firmaya bu tür istenmeyen olayların önlenmesi amacıyla gerekli tedbirlerin alınması hususu bildirilmiş’ şeklinde bir cevap verildi. Geçen zaman içinde ilgili firma tarafından hiçbir tedbir alınmadı.

Hazırlayan:Mesude ERŞAN