Buna göre, 2003 yılında Türkiye’nin, yurt dışındaki doğrudan yatırımları, portföy yatırımları, mevduatları, verdiği krediler ve döviz rezervleri gibi kelemlerden oluşan toplam dış varlıkları, 11 milyar 706 milyon dolar artarak 74 milyar 515 milyon dolara yükselirken, aynı kalemlerden kaynaklanan toplam dış yükümlülükleri ise 35 milyar 678 milyon dolarlık bir büyümeyle 185 milyar 740 milyon dolara çıktı.

Bu nedenle, 2002 yılında 87 milyar 253 milyon dolar olan Türkiye’nin toplam döviz açığı, 2003 yılında 111 milyar 225 milyon dolara yükseldi.

Merkez Bankası, Türkiye’nin uluslararası yatırım pozisyonu açığını, 1996 yılı için 54.7 milyar dolar olarak hesaplamıştı. Bu açık 1997 yılında 60.2 milyar dolara, 1998 yılında 65.6 milyar dolara, 1999 yılında ise 75.2 milyar dolara kadar yükseldi. 2000 yılında 98.7 milyar dolara yükselen açık, 2001 yılında 84.4 milyar dolara geriledi. 2002 yılında ise yeniden artmaya başlayarak 87.3 milyar dolara yükselmişti.

KİMİN YURT DIŞINDA NEYİ VAR

Türkiye’nin uluslararası varlıklarının büyük bölümü 2003 sonunda 35 milyar 205 milyon dolar düzeyinde bulunan Merkez Bankası’nın döviz ve altın rezervlerinden oluşuyor. Rezervin 1 milyar 558 milyon doları altın olarak tutuluyor. Geri kalan kısmı ise banka mevduatı ve başka ülkelerin borçlanma senetlerinde değerlendiriliyor.

Türk yatırımcıların başka ülkelerdeki doğrudan yatırımları 6 milyar 138 milyon dolar düzeyinde bulunuyor. Türkiye’nin yabancı tahvil ve bonolar ile hisse senetlerine yatırımlarını gösteren portföy yatırımları ise 1 milyar 956 milyon dolar olarak hesaplandı.

Türkiye’nin dünyanın diğer ülkelerine açtığı ticari krediler 5 milyar 158 milyon dolar, normal krediler ise 2 milyar 697 milyon dolar düzeyinde bulunuyor.

Yurt dışındaki döviz ve mevduatlar ise 21 milyar 209 milyon dolar olarak hesaplandı. Bunun 9 milyar 795 milyon doları Türk bankalarının yabancı bankalardaki mevduatlarından, 11 milyar 414 milyon doları ise diğer kesimlerin yine yurt dışındaki bankalarda sahip olduğu mevduatlardan kaynaklanıyor.

2003 yılında Türkiye’nin toplam dış varlıklarında yaşanan 11 milyar 706 milyon dolarlık artışın 291 milyon doları doğrudan yatırımlardaki, 1 milyar 114 milyon doları portföy yatırımlarındaki, 3 milyar 182 milyon doları yurt dışına verilen borçlar ve mevduatlar ile diğer varlıklardaki, 7 milyar 87 milyon doları ise rezervlerdeki büyümeden kaynaklandı.

DIŞ YÜKÜMLÜLÜKLER 185.7 MİLYAR

2003 yılı sonu itibariyle Türkiye’nin toplam dış yükümlülükleri ise 185 milyar 740 milyon dolar olarak hesaplandı. Yükümlülüklerin, 32 milyar 334 milyon doları yabancıların Türkiye’deki doğrudan yatırımlarından kaynaklanıyor. Söz konusu kaleme yabancı sermayeli şirketlerin ortaklarının Türkiye’ye getirdiği sermayenin yanı sıra yurt dışına transfer etmeyip sermayelerine ekledikleri kar payları da dahil bulunuyor.

33.6 MİLYAR PORTFÖY YATIRIMI

Merkez Bankası, Türkiye’nin diğer ülkelere portföy yatırımları nedeniyle olan borcunu ise ise 33 milyar 609 milyon dolar olarak hesapladı. Bu rakamın 8 milyar 954 milyon dolarını yabancıların İMKB’deki hisse senetleri, 24 milyar 656 milyon dolarını borçlanma kağıtlarına yapılan yatırımlar oluşturuyor. Borçlanma kağıtlarına yapılan yatırımların 24 milyar 655 milyon dolarını yabancıların Hazine tarafından yurt içinde ve yurt dışında ihraç edilen borçlanma kağıtları, 735 milyon dolarını ise bankaların kağıtları meydana getiriyor.

Türkiye’nin dış yükümlülüklerinin, 19 milyar 695 milyon dolarını ticari borçlar, 7 milyar 283 milyon dolarını Merkez Bankası’nın IMF’ye olan borçları, 38 milyar, 38.8 milyar dolarını Hazine’nin dış kredi borçları, 9 milyar 57 milyon dolarını bankaların dış borçları, 32 milyar 522 milyon dolarını diğer sektörlerin dış borçları meydana getiriyor. Türkiye’nin dış yükümlülükleri arasında yer alan mevduat borçları ise 21 milyar 453 milyon dolar olarak hesaplandı. Bunun 17 milyar 81 milyon doları Merkez Bankası’ndaki kredi mektuplu döviz hesaplarından, 4 milyar 372 milyon doları ise bankalardaki yabancılara ait mevduatlardan kaynaklanıyor.

DIŞ YÜKÜMLÜLÜKLERDEKİ BÜYÜME

2003 yılında dış yükümlülüklerde yaşanan artışın 13 milyar 488 milyon doları yabancı sermayeli şirketlerin öz sermayesi ve sermayeye ekledikleri karlardan, 12 milyar 273 milyon doları ise dış borçlardaki ve mevduatlardaki büyümelerden kaynaklandı.

Türkiye’nin Uluslararası Yatırım Pozisyonu: Dış Varlık ve Yükümlülükler (Milyon dolar)
 

	2002	2003	Fark
Uluslar arası yatırım poz. (net)	-87.253	-111.225	23.972
Varlıklar	62.809	74.515	11.706
Doğrudan yatırımlar	5.847	6.138	291
Portföy yatırımları	810	1.956	1.146
Diğer yatırımlar(alacaklar)	28.035	31.217	3.182
Rezerv varlıkları	28.117	35.204	7.087
Yükümlülükler	150.062	185.740	35.678
Doğrudan yatırımlar	18.846	32.334	13.488
Portföy yatırımları	24.132	33.609	9.477
Diğer yatırımlar (borçlar)	107.084	119.797	12.713