Ayten SERİN-Toygun ATİLLA Mustafa KÜÇÜK/İSTANBUL

Başkan Bush’un konuşması sırasında tüm dünyaya yansıyan Ortaköy Camii ve Boğaz Köprüsü’nün eşsiz görüntüsü, ABD’li gazeteci Stephen Kinzer’in Türkiye ile ilgili kitabının kapağını da süslüyor. ABD’lilerin mekan seçimini bu kitaptan esinlenerek yaptıkları anlaşılıyor.

ABD Başkanı Bush’un Büyük Ortadoğu Projesi’ni anlattığı kürsünün arkasından, tüm dünyaya yansıyan Ortaköy Camii-Boğaz Köprüsü görüntüsü 3 yıl önce ABD’li gazeteci-yazar Stephen Kinzer’in Türkiye ile ilgili kitabına kapak olmuştu. 1996-2000 yılları arasında New York Times Gazetesi’nin İstanbul temsilciliğini yapan Kinzer’in, 2001’de yayınlanan ‘Crescent and Star-Hilal ve Yıldız’ isimli kitabındaki Türkiye tahlilleri ile Bush’un konuşması arasındaki benzerlikler, mekan seçiminin tesadüf olmadığı izlenimi verdi.

Bush’un konuşması sırasında, arka fonda yer alan Ortaköy Camii ve Boğaziçi Köprüsü silüeti, ‘İslam dini ile Batı medeniyetinin birleştiği nokta Türkiye’ mesajını vermek için Amerikalı yetkililer tarafından seçildi. Bush’un NATO Zirvesi sonrasında yapacağı konuşma için, zirveden önce Boğaz’da dolaşarak mekan arayan ABD’liler ilk olarak ‘Esma Sultan Yalısı’nı belirlediler. Yalının, konuşma için gelecek misafirleri ağırlamakta yeterli olmayacağı, Boğaziçi Köprüsü’ne ve yerleşim yerlerine yakınlığı yüzünden güvenlik sıkıntıları doğacağı endişesi üzerine vazgeçildi. 2. seçenek olarak ‘Galatasaray Üniversitesi’ni belirleyen ekip, önce izin aldılar. Konuşmadan bir hafta önce, ABD’li kalabalık bir heyet üniversiteye geldi. Galatasaray Üniversitesi Genel Sekreteri Ayşe Dilek Karagüller, çalışmayı şöyle anlattı:

BAYRAK DİREKLERİ KESİLDİ

‘Personele bir hafta idari izin verdik. Gelen teknik heyet, ışıktan sese, fondaki görüntüye kadar her şeyi en ince ayrıntısına kadar inceledi. Güneşin doğuşundan batışına kadar tüm detayları gözden geçirdiler. Güvenlik önlemleri ile ilgili de tüm olasılıkları planladılar. Başkan Bush’un konuşma yapacağı kürsünün yüksekliği, platform, tamamen görsel yönden ele alındı. Konuşma sırasında Boğaziçi Köprüsü’nün, Ortaköy Camii ile birlikte görünmesini istedikleri için bahçenin önündeki bayrak direklerinin yerini değiştirme talebinde bulundular. Biz de uygun bulunca direkler 100 metre geriye yerleştirildi.’

Bir hafta yapılan çalışmalar sonrasında ABD Başkanı’nın önemli mesajlar içeren yarım saatlik konuşması gerçekleşti. Konuşma sırasında çekilecek fotoğraflarda Bush’un yüzünde gölge olmaması için güneşli havaya rağmen dev spot ışıkları yakıldı.

Bush kitabımı görüp karar vermiştir

ABD Başkanı Bush’un konuşması için arka planda seçilen manzarayı üç yıl önce kitabına kapak yapan ABD’li gazeteci Stephen Kinzer, ‘Belki uçakta kitabımı görüp karar vermiştir’ dedi. Kinzer, Hürriyet’e yaptığı açıklamada, Bush’un konuşması için seçilen Galatasaray Üniversitesi ve arka plan resmi için ‘mükemmel tercih’ ifadesini kullandı.

‘Belki, Bush, Türkiye’ye giderken uçakta kitabıma bakıp -benim konuşma yapacağım yer burası olsun- demiştir’ diye konuşan Kinzer, Bush’un, ‘Hilal ve Yıldız’ adlı kitabındaki mesajlara benzer mesajları aktarmak için de mekanı seçmiş olabileceğini belirtti. Seçilen yerin Asya ve Avrupa’yı gösterdiğini ve Ortaköy’de yüz metre aralıklarla cami, havra ve kilisenin bulunduğunu kaydeden Kinzer, kitabında 90’lı yılların ‘felçli bir dönem’ olduğunu, Türkiye’nin demokrasiyi ilerletme gündemi bulunduğunu söyledi. Kinzer, ‘Türkiye bugün aynen bunu yapıyor. Belki de aynı resim bu gündemi de yansıtıyor’ dedi. Kinzer, Galatasaray’ın ‘ileriye dönüklük’ geleneği bulunduğunu da belirtti.

Boğaz’ı yüzerek geçen gazeteci

TAM bir Türk dostu olarak bilinen Stephen Kinzer, ‘İki Dünyanın Arasındaki Türkiye’ altbaşlıklı kitabında, Türkiye’nin dünya için çok önemli bir model olduğunu ve çağdaşlaşma yolunda hızla ilerlediğini anlatmıştı. Ülkesine dönmeden önceki son günlerinde Boğaz’ı yüzerek geçen Kinzer’le Başkan Bush’un konuşması arasındaki paralellikler şöyle:

BUSH Ülkeniz 150 yıllık demokratik ve sosyal reform döneminin ardından diğerlerine örnek bir ülkedir. Avrupa’nın geniş dünyaya açılan bir köprüsüdür. Sizlerin başarısı Avrupa için, geniş Ortadoğu’nun ilerlemesi ve huzuru için hayati önemdedir.

KINZER Türkiye eğer gerçek bir demokrasi ülkesi olursa tüm Müslüman ülkeler için de güçlü bir örnek olacak. Onlara zulmün ve diktatörlüğün refah getirmediğini gösterecek. Eğer İslam dünyasının önünde böyle bir örnek olursa, bu aynı zamanda tüm dünyada da çok büyük bir etki yapar. Türkiye bu noktayı yakalamalı.

Dünyaya böyle yansıdı

BAŞKAN Bush’un Galatasaray Üniversitesi’nin bahçesinde yaptığı konuşma sırasında Ortaköy Camii ve Boğaziçi Köprüsü, tüm dünya tv’lerinden milyarlarca insana yansıdı. İstanbul’un olağanüstü güzelliği bu simgelerle vurgulandı.