Büyümenin finansmanında Türkiye’nin yeniden kritik bir noktaya doğru ilerlediği belirtiliyor. Yüksek büyüme hızının en önemli göstergesi olan cari işlemler açığının finansmanında yeniden sıcak para girişleri ön plana çıkıyor.

Merkez Bankası tarafından açıklanan ödemeler dengesi istatistiklerinden yapılan hesaplamaya göre, 6 milyar 881 milyon dolarlık cari işlemler açığı verilen bu yılın ilk dört ayında, söz konusu açığın karşılanması için gereksinim duyulan 5.7 milyar dolarlık finansman büyük ölçüde sıcak para olarak nitelendirilen yabancıların portföy yatırımları ve bankalar ve özel sektörün kısa vadeli borçlanmalarıyla finanse edildi. Finansman gereksiniminin cari işlemler açığından düşük kalması ise ters para ikamesi nedeniyle, mali sistem dışından sisteme dört ayda net 1.2 milyar dolarlık giriş yaşanmasından kaynaklandı.

Finansman ihtiyacının 1 milyar 458 milyon doları, yabancıların Türkiye’deki hisse senedi, tahvil ve bono alımlarıyla getirdikleri dövizle karşılandı. Finansmanda öne çıkan bir başka önemli gelişme ise kısa vadeli dış borçlanma oldu. 2003 sonunda 23 milyar dolar olan Türkiye’nin toplam kısa vadeli dış borçları, dört ayda 2.2 milyar dolar artarak 25.2 milyar dolara yükseldi.

Kesimlere göre bakıldığında ise bu dönemde Hazine, IMF kredileri hariç tutulduğunda 264 milyon dolarla net dış borç ödeyicisi konumunda olmduğu, buna karşılık bankaların borçlarının 1.2 milyar dolar, diğer sektörlerin borçlarının ise 4 milyar dolar arttığı gözlendi.

Cari işlemler açığının bu ölçüde büyüdüğü bir dönemde Merkez Bankası’nın döviz rezervlerinde yaşanan artışın ise ticari bankaların döviz varlıklarındaki azalmayla finanse edildiği gözleniyor. Bu dönemde bankaların rezervi 1 milyar 855 milyon dolar azalırken, Merkez Bankası’nın rezervlerinde 1 milyar 188 milyon dolar artış oldu. Başka bir ifadeyle Merkez Bankası ve bankaların rezervinin birlikte oluşturduğu uluslararası rezervlerde neredeyse azama ya da artış yaşanmadı.

CARİ AÇIK HIZLI BÜYÜMENİN SONUCU

Yılın ilk altı ayında ortaya çıkan 6.9 milyar dolarlık cari işlemler açığı bu dönemdeki hızlı ekonomik büyümeden kaynaklandı. Büyümenin kaynağında hem iç hem de dış talep artışının etkili olduğu gözleniyor. İç talepteki büyüme bir yandan sanayi ve ticaret kesimlerinde önemli bir böyümüye yol açarken bir yandan da ithalatı ve dolayısıyla cari işlemler açığını büyütüyor.

Ancak dış ticaret açığının, dolayısıyla da cari işlemler açığının, giderek artan oranda sıcak para olarak da nitelendirilen kısa vadeli dış borçlanma ve portföy yatırımı girişleriyle finanse edilmesi Türkiye’yi dış ve iç şoklara karşı daha hassas bir noktaya sürüklüyor.

1994 ve 2001 krizlerinden önceki yıllarda Türkiye’nin o zamana kadar olan tarihinin en yüksek düzeyinde cari işlemler açığı vermiş olması ve her iki yılda da Türkiye’nin, kısa vadeli sermaye çıkışları nedeniyle ödemeler dengesi krizlerine girmiş olması hatırlatılıyor.