Son bir araştırmaya göre, 19 bin yıl önce Kuzey Avrupa ülkeleri buzullarla kaplıydı. Yaşadığımız son buzul devrinin bitiminde eriyen buzullar sadece deniz seviyesini yükseltmekle kalmayıp dünya iklimini de altüst etmiş. Bu etki, araştırmacıları, küresel ısınma yüzünden bugün de endişelendirmekte.

Dünya iklimi üzerine yapılan neredeyse her araştırmadan, irili ufaklı felaket bulguları elde ediliyor. Buzullar tıpkı bundan 19.000 yıl öncesinde olduğu gibi küçülmeye, erimeye devam ediyor. O tarihlerde kuzey Avrupa henüz kalın bir buz tabakasıyla örtülüyken, erimenin etkisiyle deniz seviyesi yükseldiği gibi iklim de altüst olmuştu, diyor araştırmacılar Science dergisinde.

Bilim adamları bu senaryoyu uzun bir süredir tahmin ediyorlar ancak kanıtlayamıyorlardı. Deniz seviyesinin önemli ölçüde yükseldiğini yansıtan tek kanıt Avustralya kıyılarındaki tortullardan çıkarılan bir karot örneğiydi.

Özellikle de kuzey yarımkürede bu konuda bugüne değin kesin belirtilere rastlanmamıştı. Fakat Oregon Devlet Üniversitesi’nden Peter Clark, şimdi yeni bir kanıt getirdi. İngiliz ve Kanadalı meslektaşlarıyla birlikte İrlanda’nın doğu kıyısında on metre derinliğinde bir kanal bulan jeolog, bunun son buzul devrinin bitimindeki buzul sularıyla tortulların içine açıldığını sanıyor.

Kanalın içindeki tekhücreli fosilleri içeren çamurun, buzul nehriyle birkaç yüz yıl içinde taşınmış. Buradan yola çıkan araştırmacı deniz seviyesinin, buz devrinin sonlarında 100-500 yıl içinde en az on metre yükseldiğini tahmin ediyor. Bu artış ise kuzey Atlantik’teki akıntıları bozacak kadar güçlüydü ki bu günümüzde hızla eriyen buzullar yüzünden iklim araştırmalarını endişelendiren bir gelişme.

Deniz seviyesinin 19.000 yıl önce yükselişi kuzey yarımküredeki sıcaklıkların iyice düşmesine yol açtığı gibi akıntılarda meydana gelen değişimlerle de güney Okyanus suları iyice ısınmıştı.

Güney kutbu etrafındaki buz erimeye başlayınca buzsuz alanlar uzaya daha az ışık yansıtarak sıcaklıkların hızla artmasına neden olmuş, akıntılar ve rüzgarların etkisiyle de sıcaklıklar nihayet kuzey Avrupa’ya kadar ilerlemişti.

Bugünkü deniz seviyesi son buzul devrinden 140-150m daha yüksekti. Demek ki İrlanda kıyılarındaki 10m’lik ani yükseliş sadece bir başlangıç.

Clark ve arkadaşları bu yüzden deniz seviyesine bağlı gelişmeler konusunda uyarıyorlar. Son büyük buzul erimesiyle ortaya çıkan sonuçların Okyanus sistemiyle sıkı sıkıyla ilişkili olduğu görünmekte. Buzul sularının güney veya kuzey enlemlerinden gelmesi hiçbir şeyi değiştirmiyor, sistem son derece hassas.