Jüpiter uydusu Europa, şu sıralar dünya dışı yaşamın araştırılacağı en ilginç gökcisimlerinden biri. Alman bilim adamları tarafından geliştirilen bir buz sondası, Europa üzerindeki kilometrelerce kalınlıktaki buz tabakasını eriterek altındaki olası okyanuslar hakkında bilgi verecek.

Europa uydusu ‘Galileo’ sondasıyla alınan görüntülerden sonra bilim adamlarının iyice ilgisini çekmeye başladı. Birçok bilim adamına göre fotoğraf üzerindeki yarıklar, buzu devamlı hareket halinde tutan sıvı sulu bir okyanusa işaret etmekte. Ve bu okyanus ise şu sıralar dünya dışı yaşam için en uygun yer olarak kabul edilmekte. Ne var ki kalın buz tabakası nedeniyle bu bölgeye ulaşmak çok zor, çünkü en ince kısmının bile birkaç kilometre kalınlığında olduğu sanılıyor. Bremerhaven Alfred- Wegener Kutup ve Deniz Araştırmaları Enstitüsü (AWI) bilim adamları Europa uydusu üzerindeki buz tabakasını eriterek geçecek olan bir buz sondası geliştirdiler. ‘Sonde Under Shelf Ice’ (‘Susi’) sondası ilk testlerde, Antarktikteki Şelf buzulunun 50m derinliğine indikten sonra bir kablo üzerinden elektrik enerjisiyle beslendi.

Nükleer enerji devrede

Ancak Europa üzerinde enerji ihtiyacının karşılanması büyük bir sorun. Çünkü Jüpiter uydusu Güneş’in çok uzağında. Tasarımcılar bu yüzden nükleer enerjiden yararlanacak. Susi’yi buz tabakası içinden geçirecek ısı bir radyoaktif izotopun dağılım enerjisiyle elde edilecek. Alman Hava ve Uzay Yolculuğu Merkezi’nden (DLR) Jens Biele, Antarktikte kullanılan kalsiyum 45 izotopunun ancak 145 gün içinde stronsiyum 45 olarak dağıldığını ve bu sürenin Europa için uygun olmadığını açıkladı.

Bilim adamları gerek Europa gerekse dünyadaki buzul göllerinden bulaşacak mikropların yok edilmesinin daha kolay olacağını düşünüyorlar.

Yıllarca süren uzay yolculuğu sırasında yapışan mikropların, dünyadaki sterilizasyonın ardından sondanın üzerinde kalmaları halinde bile büyük bir olasılıkla öldürülebileceğini söylüyor AWI çalışanı Thomas Mock. Ayrıca dünyadaki buzul göllerinden bulaşan mikropların da öldürülmesi mümkün.

Bu amaçta standart işlemler var diye anlatıyor Biele. Mesela sonda buz tabakasını yarmadan önce bir kez daha ısıtılabilir ya da güçlü bir oksidasyon maddesiyle strelize edilebilir.

Hedefler farklı

Sondanın arkasındaki kanal yeniden donacağı için de çevrenin kirlenmesi söz konusu değil. Plana göre buzun altındaki keşif gezisinden sonra ‘Susi’ bir ağırlık atacak ve eritici başlığını yukarı doğu çevirerek yeniden yüzeye çıkacak.

Fakat Jüpiter uydusunun bu şekilde araştırılabilmesi için yıllar hatta on yıllar gerekebilir. Bu tür bir misyonu yerine getirebilecek tek uzay aracı nükleer enerjiyle işleyen ‘Jüpiter Icy Moon Orbiter’ aracı. Kısaca Jimo olarak adlandırılan araç, en erken 2017 tarihinde yolculuğa çıkabilecek. Ayrıca Nasa’nın ‘Susi’yi uzaya götürüp götürmeyeceği de ayrı bir soru. Çünkü Amerikan uzay ajansı ‘Susi’ ile aynı ilkede işleyen ‘Cryobot’ aracını geliştirdi.

Alman bilim adamlarının ikinci hedefi bu yüzden Vostok gölü: Araştırmacılar Antarktikteki buzun dört kilometre kadar altında bilinmeyen yaşam biçimleriyle karşılaşmayı umuyorlar. Çünkü gölün sıvı kısmı tahminlere göre en az 500.000 yıldır yalıtılmış durumda.

Aslında Nasa, ‘Cryobot’ aracıyla geçtiğimiz yıllardı gölün içini araştırmayı planlamıştı. Fakat teknik sorunlar ve bilinmeyen bakterilerin bulaşma riski yüzünden bu proje ertelenmişti.