Parklar ve bahçeler yeniden kuş sesleriyle şenlendi. Kuşların neden şakıdıklarını merak ettiniz mi? Ya da kış aylarında niçin ötmediklerini?

Kuş seslerinin kış aylarında kaybolmasının aslında iki nedeni vardır. Ötücü kuşların birçoğu sadece çiftleşip yuva kurmak istediklerinde şakır ve sesleriyle aynı zamanda kuluçka bölgesini korumaya çalışırlar. İkinci neden ise kış mevsimini güneydeki sıcak bölgelerde geçiriyor olmaları.

Ülkemizde yaşayan bazı ötücü kuşlar sonbaharda Afrika’ya göçerler. Gerçek göçmen kuşlar her zaman belli başlı kış bölgelerine uçarlar ama sadece canları istedikleri zaman ya da hava koşullarına göre göçen türler de var. Mesela kızıl gerdan kuşu (Erithacus rubecula) ve sığırcık kuşu (Sturnis vulgaris) bu gruba dahil.

Kuşların göç sırasında kat ettikleri mesafe bazen bilim adamlarını bile şaşırtmakta. Örneğin kuzey sumrusu her yıl Kuzey Denizi’nden Afrika’ya kadar gidip gelerek 40.000km’lik mesafeyi geride bırakır. Bu neredeyse dünyamızın çevresi kadardır.

İspanya ve Fas’ı geçtikten sonra Afrika sahillerinden uçarak güney kutbuna ulaşan kuzey sumrusu kışı burada geçirdikten sonra ilkbaharda kuluçkaya yatmak için hep aynı bölgeye döner.

Üstelik sadece o değil dünyada yaklaşık olarak 50 milyar göçmen kuş hep eski yaşam bölgesini muhakkak bulur. Peki kuşlar yollarını nasıl buluyorlar? Göçmen kuşlar uzun mesafe uçuşlarında dünya rekoru olmanın dışında yön bulma konusunda denizcileri bile kıskandıracak kadar ustalar.

Kuşlar yollarını bulabilmek için bedenlerindeki biyolojik bir pusuladan yararlanırlar. Bu iç pusula yıldızların ve dünyanın manyetik alanına göre işler. Ornitologlar bu pusulanın tam olarak ne şekilde işlediğini bilmiyorlarsa da ardıç kuşlarını izleyen Amerikalı araştırmacı William Cochran kısa bir süre önce bu iç pusulanın her akşam yeniden ayarlandığını buldu.

Araştırmacı deney sırasında ardıç kuşunu yanıltmak için dünyamızın aksi yönündeki yapay bir manyetik alana bırakmış. Ardıç kuşu ilk gece bu hileyi fark etmediyse de ertesi akşam ilginç bir şekilde uçuş rotasını düzeltmiş. Bilim adamı bunun nedenini şu şekilde açıklıyor: Manyetik alanın yönü her yerde kuzey/güney ekseniyle uyumlu değildir. Bu yüzden de kuluçka bölgelerinde önemli sayılacak kaymalar söz konusudur. İşte göçmen kuşlar bu etkilerden kurtulmak ve hedeflerini şaşırmamak için iç pusulalarını her akşam yeniden ayarlıyorlar.