Tramvaylar ATC (Automatic Train Control/Otomatik Tren Kontrolü) olarak adlandırılan bir bilgisayar işlemcisiyle çalışır. Bu bilgisayar, otomatik tren güvenliği ve vatmanın yerine geçen otomatik tren çalıştırma olmak üzere farklı bölümlerden oluşmakta.

Otomatik tren çalıştırma bölümü, komutları ATC mesafe işlemcisinden alır. Örneğin, sürüş ve fren komutları, hız sınırı ya da tramvayın doluluk oranı gibi bilgiler bunlar. Otomatik tren güvenliği tehlike anında tramvayı durdurur.

Vatmansız tramvaylar ise ek güvenlik sistemlerine sahiptir. Mesela özel engel tanıyıcıları: Bu sistemler herhangi bir engeli ya da arızayı algıladıklarında fren mekanizmasını yönlendirdikleri gibi vagonların raydan çıkmasını önleyen ray detektörlerine de sahip. Gerektiğinde tramvayı durduran detektörler, arızayı yönetim birimine de aktarıyorlar.

Bildik tramvaylarda kapı kapanmadığında vatman devreye girer. Vatmansız tramvayda kapılarla ilgili problemler sensorlarla ya da arızayı yönetim birimine haber veren tramvay takip sistemi tarafından algılanıp giderilmekte. Ayrıca arızalar telsiz üzerinden doğrudan doğruya tamir servisine iletildiği için teknisyenler bozuklukları anında tespit edebiliyorlar.

Kapılar son derece duyarlı bir alıcı sistemiyle donatılı ve kapıya sıkışan yolcuları ve objeleri tanıyorlar. Basınca duyarı olan sensorlar tramvayın hareketinden sonra da çalışmaya devam ediyor. Hatta kaşkol, ya da köpek tasması gibi kapıların kapanması sırasında normalde fark edilmeyen bu objeler böylece en geç tramvayın hareketi sırasında algılanıyor ve alarmı devreye sokarak tramvayı durduruyor.

Böylece meydana gelecek yolcu kazaları önlenmekte. Ayrıca kapılar kapanmadan kısa bir süre önce yanıp sönen ışıklar ve bip sesleri sayesinde görme ve işitme engelli yolcular da kapıların kapanacağını anlıyorlar. Kapıların altından açılan rampalar kapı ve peron arasında kalan boşluğu kapatarak yolculara ek bir güvenlik sunmakta. Bu şekilde tekerlekli sandalye, bebek arabası ya da bisiklet gibi araçlarla da yolculuk kolaylaşıyor.

Ve tüm güvenlik sistemlerine karşın yine de acil bir durum ortaya çıkacak olursa yolcular eskiden vatmana bağlı olan telefonla doğrudan doğruya yönetim birimine ulaşabiliyorlar. Ayrıca tüm vagonlarda görüntüleri yönetim birimine gönderen güvenlik kameraları bulunuyor. Yangın anında devreye giren duman ve sıcaklık sensorları, tehlike büyümeden fark edip anında alarm çalıyorlar ve tramvay ilk durakta otomatik olarak durdurulmakta.

Bilgisayar tramvayın pozisyonunu sürekli izliyor. Tramvay şu anda nerede? Diğer tramvaylarla arasında ne kadar mesafe var? Tramvay ne kadar hızlı? Tüm bu veriler düzenli olarak güncelleştirilerek düzeltilmekte. Bu şu demek: Tramvay ihtiyaca göre hızlandırılıyor, yavaşlatılıyor veyahut da durduruluyor.

Fakat tramvay vatmansız işlediği için yolcuların tamamen yalnız bırakıldığını düşünmeyin. Bazı vatmanlar tramvaylarda yolculara yardımcı olacak şekilde eğitimden geçirilmekte.