Merkez Bankası'nın açıkladığı Türkiye'nin ödemeler dengesi bilançosuna göre, 2004 Ocak-Şubat döneminde dış ticaret açığı 2 milyar 638 milyon dolar oldu.
Bu gelişme, ihracat gelirlerinin yüzde 23,6 oranında artarak 7 milyar 966 milyon dolar ve bavul ticaretinin yüzde 16,3 yükselerek 536 milyon dolar olarak gerçekleşmesine karşılık, altın dahil ithalat harcamalarının yüzde 39,6 oranında artarak 11 milyar 844 milyon dolara ulaşmasından kaynaklandı.
NET HATA NOKSAN KALEMİ 937 MİLYON DOLAR EKSİDE
Kaynağı belirsiz para giriş-çıkışları gösteren net hata noksan kalemi, bu yılın Şubat ayında (-) eksi 937 milyon dolar olarak gerçekleşti. Ocak ayındaki -1.2 milyar dolarlık rakam dikkate alındığında, Ocak-Şubat döneminde kaynağı belirsiz para çıkışı ise 2 milyar 141 milyon dolar oldu.
Buna karşılık portföy yatırımlarından kaynaklanan net sermaye girişi, iki ayda yüzde 144,8'lik artışla 1 milyar 780 milyon dolar olarak belirlendi.
Merkez Bankası Başkanı Süreyya Serdengeçti, katıldığı bir televizyon programında Ocak ayı itibarıyla tüketim malları ithalatının arttığını, Şubat, Mart ve Nisan'da da olumsuz cari denge rakamları görüleceğini, bunu normal karşıladıklarını vurgularken, Nisan'dan sonra belirli bir düzelme görüleceğini sandığını söylemişti.
Türkiye'nin Ocak-Şubat dönemi ödemeler dengesi bilançosuna göre, hizmetler dengesi yılın iki ayında, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 27,3 artarak 559 milyon dolar tutarında fazla verdi.
TURİZM GELİRLERİ
Hizmetler içerisinde önemli bir yere sahip olan turizm gelirleri, Ocak-Şubat döneminde, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 39 oranında artarak 1 milyar 105 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bunun sonucu net turizm gelirleri, söz konusu dönemde yüzde 53,9 oranında artarak 725 milyon dolara ulaştı.
Turizm gelirlerindeki artış, büyük ölçüde 2003 yılının ilk aylarında Irak'taki gelişmelerin etkisiyle turizm gelirlerinin düşmesisonucu baz etkisinden kaynaklandı.
2003 Ocak-Şubat döneminde 1 milyar 68 milyon dolar, 2004 yılı Ocak-Şubat döneminde ise 1 milyar 82 milyon dolar çıkışla sonuçlanan yatırım geliri dengesinin altında yer alan doğrudan yatırım gelirleri, portföy yatırım gelirleri ve diğer yatırım gelirlerindeki net çıkışlar, 2004 yılı Şubat ayında sırasıyla 11 milyon dolar, 272 milyon dolar ve 348 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Yine aynı ayda, brüt 408 milyon dolar olarak görülen portföy yatırım giderlerinin 402 milyon dolarlık kısmının 382 milyon doları Hazine tarafından, 20 milyon doları ise bankalar tarafından yurtdışında ihraç edilen tahvillerin faiz ödemelerinden kaynaklandı.
Ocak-Şubat döneminde, diğer yatırım gelirleri altında yer alan uzun vadeli kredilere ilişkin faiz giderleri, 2003 yılının aynı dönemine göre yüzde 7,9 oranında azalarak 584 milyon dolar olarak gerçekleşti. Söz konusu rakamın içerisinde tamamı Şubat ayında olmak üzere İMF'na ödenen toplam 229 milyon dolar faiz ödemesi de bulundu.
CARİ TRANSFERLER
Geçen yılın Ocak-Şubat dönemiyle karşılaştırıldığında cari transferler, 2004 yılının ilk iki ayında yüzde 3,4 oranındaki düşerek 312 milyon dolar oldu.
Alt kalemler itibariyle incelendiğinde, resmi transfer girişleri yüzde 76 oranında azalarak 24 milyon dolar olurken, işçi gelirleri ve bedelsiz ithalattan kaynaklanan girişler de, sırasıyla yüzde 35,8 ve yüzde 24,2 oranında artarak 129 milyon dolar ve 159 milyon dolar olarak gerçekleşti.
2004 yılının Ocak-Şubat döneminde finans hesaplarında gerçekleşen net sermaye girişi, geçen seneye göre yüzde 50,3 artışla 4 milyar 990 milyon dolar oldu.
DOĞRUDAN YATIRIM
Doğrudan yatırımlar kalemi altında, Türkiye'deki yabancı sermayeli şirketlerin yurtdışındaki ortaklarından kullandıkları kredileri de içeren yurtdışında yerleşik kişilerin yurtiçinde yaptıkları net yatırımlar, Şubat ayında 331 milyon dolar artışla Ocak-Şubat döneminde 403 milyon doları buldu.
Bu artışın büyük bir kısmı, bir firma tarafından yurtdışından kullanılan kredinin sermayeye dönüştürülmesinden kaynaklandı. Söz konusu dönemde, Türkiye'deki yabancı sermayeli şirketlerin yurtdışındaki ortaklarından kullandıkları kredilerin net tutarı 50 milyon dolar oldu.
Yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışında yaptıkları net yatırımlarda ise 2003 yılı Ocak-Şubat döneminde net 57 milyon dolar, 2004 yılı aynı döneminde de net 99 milyon dolar artış gerçekleşti. Sonuç itibarıyla 2004 yılı Ocak-Şubat döneminde doğrudan yatırımlar kaleminde net 304 milyon doları giriş oldu.
PORTFÖY YATIRIMLARI
2003 yılının ilk iki ayında 727 milyon doları olarak gerçekleşen portföy yatırımlarından kaynaklanan net sermaye girişi, 2004 yılının aynı döneminde yüzde 144,8'lik artışla 1 milyar 780 milyon dolar olarak belirlendi.
Yurtdışında yerleşik kişiler, hisse senedi piyasası ile devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) piyasasında Şubat ayında sırasıyla 364 milyon dolar ve 559 milyon dolar, Ocak-Şubat döneminde de 346 milyon dolar ve 593 milyon dolar net alım gerçekleştirdi. Portföy yatırımları altında bu yılın iki ayında, geçen yılın iki ayına göre 543 milyon dolar artış gösteren yurtdışında yerleşik kişilerin 'DİBS alımları' da dikkati çekti.
DİĞER YATIRIMLAR
Ticari ve diğer krediler ile mevduatlardan oluşan bu kalemde, 2003 yılı Ocak-Şubat döneminde 3 milyar 14 milyon dolar, 2004 yılının aynı döneminde de 2 milyar 802 milyon dolar 'net giriş' gerçekleşti. Bankaların yurtdışı muhabirleri nezdindeki döviz mevcutları kaleminde ise 2003 yılı Ocak-Şubat döneminde 2 milyar 38 milyon dolar, 2004 yılının aynı döneminde 1 milyar 698 milyon dolar azalış gözlendi.
