Aras Dinçer

Motor sporları sayfaları ya da televizyon programlarında rastladığınız farklı terimler vardır. ‘‘Falanca pilot WRC'si ile birinci oldu’’, ‘‘Bu özel etapta Carlos Sainz best-time yaptı’’, ‘‘Asfaltta Super 1600'ler, toprakta Grup N'ler avantajlı’’ gibi bir çok yorum ve bilginin yer aldığı bu haberleri anlayabilmek için sözlük karıştırmanıza gerek yok. işte size ralli literatüründen sık kullanılan terimler...

Zaman karnesi: Organizasyon tarafından her ekibe dağıtılan, zaman kontrol noktalarında ekipler tarafından hakemlere işletilen belge.

Zaman kontrol noktası: Rallinin belli bir zaman düzeni içerisinde işleyebilmesi için ralli güzergahında belirli aralıklarla bulunan noktalar. Bu noktalarda her ekip, kendisine verilen zaman karnesini, hakemlere tam zamanında işletmekle yükümlüdür. Bu zaman dilimi, organizasyon tarafından belirlenmiş ve karnede belirtilmiştir. Geç veya erken giriş yapan ekiplere zaman cezası uygulanan zaman kontrol noktaları, start/finish takında, normal etapların sonlarında, servis noktası giriş ve çıkışlarında ve ‘‘regrouping' noktalarında bulunur. Regrouping, yarış dışında kalan araçların yarattığı zaman boşluğunun, rallinin akışını etkilememesi için, devam eden araçların zaman aralıklarının ideal süreye çekilmesidir. İki araç arasındaki ideal süre aralığı, toprak yarışlarda 2 dakika, asfalt yarışlarda ise 1 dakikadır.

özel Etap: Rallilerde ekiplerin zamana karşı yarıştıkları trafiğe kapalı yol bölümleri. ‘‘Spesyal’’ olarak da adlandırılır.

Normal Etap: Start noktasını Özel etaplara, özel etapları ise birbirlerine, servis noktalarına ve finişe bağlayan, trafiğe açık olan ve trafik kurallarının geçerli olduğu, yol bölümleri. Normal etaplar organizasyon tarafından verilen zamanda katedilmediğinde, yani zaman kontrol noktasına erken veya geç varıldığında söz konusu ekibe zaman cezası uygulanır.

Fly-finish: Özel etapların bitiş noktasıdır. Ekipler fly-finish'de durmayıp, bu noktayı özel etap temposunda geçtikten sonra, ilerideki ‘‘stop’’ masasında durarak karnelerini işletirler. Bu noktadaki fotosel, kronometreye hükmederek ekibin özel etap derecesini belirler.

Best-time: Bir özel etabın en iyi derecesi.

Grup A: Motor, aktarma, yürüyen aksam, fren, süspansiyon gibi sistemlerinde, ralliler için özel olarak kapsamlı modifikasyonlar yapılmış otomobiller. Ancak WRC'ler yada super 1600'ler gibi karoserlerinde modifikasyon yapılamaz. Ralli için gerekli olan güvenlik önlemleri, bu araçlarda daha ileri seviyededir.

Grup N: Standart seri üretim özellikleri korunan, sadece üzerlerinde ralli için gerekli olan güvenlik önlemleri alınmış ve kısıtlı modifikasyonlar yapılmış otomobiller.

WRC: Açılım ‘World Rally Car' olan WRC, FIA kuralları dahilinde üreticiler tarafından rallilerde yarışmak üzere özel olarak geliştirilip üretilen, 2 litre motor hacimli, turbo beslemeli ve dört tekerlekten çekişli, Grup A otomobillerdir. Günümüzde parkurlarda yarışan en hızlı araçlar WRC'lerdir.

Super 1600: Geçmiş yıllarda 2 litre ve 1.6 litrelik önden çekişli Grup A araçlar 'kit-car' olarak adlandırılırdı. Super 1600'ler şu an kit-car'ların yerlerini almış durumdalar. Maksimum 1.6 litre motor hacmine sahip, önden çekişli Grup A otomobillerdir. Bu araçlar, çok özel parçalara sahip, yüksek devirlere çıkabilen motorlarıyla 200 beygirin üzerinde güç üretirler.