Avrupa Birliği önceki gün kriterleri yerine getiren 10 yeni üyesini bağrına bastı. Yeni üyelerin 8’i 15 yıl önce demokrasiyle tanışan eski Doğu Bloku ülkeleri. Bu ülkelerde adalet sistemi çok yavaş işliyor, rüşvet hukukun her kademesine hakim. Polonya’da mafya-savcı kol kola, Çek Cumhuriyeti’nde ise ağır işleyen adalet sistemi birçok hataya sebep oluyor.

SOVYETLER Birliği’nin dağılmasıyla birlikte bağımsızlığını ilan eden Doğu Avrupa ülkeleri, önce demokrasiyle tanıştılar. Ardından da AB’ye girerek geleceklerini garanti almak için kıyasıya mücadele verdiler. Ancak AB’ye yeni üye olan Polonya, Slovenya, Çek Cumhuriyeti, Litvanya, Letonya, Estonya, Macaristan ve Slovenya, 15 yıllık demokrasi sürecinde adalet sistemini tam olarak oturtmayı başaramadan yavaş ve bol rüşvetli adalet sistemleriyle AB’ye girdiler. Fransız haber ajansı AFP’nin dünkü haber-analizine göre bu sekiz Doğu Avrupa ülkesinde mafya ve yargıçlar arasında ciddi bir rüşvet ilişkisi var. AB Komisyonu’nun raporları da bu ülkelerdeki adalet sisteminin vehametini gözler önüne seriyor.

MAFYA-SAVCI İLİŞKİSİ

Polonya’da mafyanın adalet sistemi ve devletin diğer kurumları üzerindeki etkisini herkes biliyor. Medya, hemen her gün yeni bir yargıç-mafya ilişkisini ortaya çıkartıyor. Dört ay önce Katarzyna Sawicka adlı savcı, mafya babalarının verdiği yeni yıl partisine katıldığı ortaya çıkınca görevden alındı. Yılda 300 kadar yabancı işadamı mafya tarafından fidye için kaçırılıyor. Bunun en yakın örneği fidye için kaçırılan üç Türk işadamı. Kendilerini sivil polis olarak tanıtan kişilerce kaçırılan üç Türk işadamı 400 bin Euro’luk fidyeyi verdikten sonra serbest bırakılmıştı. Türk işadamı Cüneyt İşbilen’in ailesi polise başvurduğundan, serçe parmağı kesilerek karısına gönderilmişti. Polonyalıların çoğu adalet sisteminin kendileri için bir risk oluşturduğuna inanıyor. Bir davanın sonuçlanması için en az 2 yıl gerekiyor.

RÜŞVETSİZ İMKANSIZ

Slovakya’da ise kamuoyu yoklamaları halkın adalet sistemine olan güveninin yüzde 20-30 arasında olduğunu gösteriyor. Slovakların yüzde 60’ı bir dava kazanmak için rüşvet vermenin şart olduğunu düşünüyor. Dünya Bankası’nın araştırmasına göre, ülkede savcılara verilen rüşvet bedeli 2000 yılında ortalama 256 Euro’ya denk geliyor.

YAVAŞ İŞLİYOR

Çek Cumhuriyeti’nde ise adalet sistemi çok yavaş işliyor. Franz Kafka’nın eserlerinde ölümsüzleştirdiği adaletsizlik sancıları, yüz yıl geçmesine rağmen hala geçerliliğini koruyor. Adalet Bakanlığı sözcüsü Vladimir Voracek, görülmeyi bekleyen 3300 dava bulunduğunu ve bazılarının 7 yıldan eski olduğunu ifade ediyor. Adaletteki aksaklıklar ekonomi üzerinde de büyük zararlara yol açıyor. Yabancı yatırımcı çareyi ülkeden kaçmakta buluyor.

Yeni AB üyesi Polonya’ya bir günlük başbakan

ÖNCEKİ günkü AB genişleme törenleri çerçevesinde Çek Cumhuriyeti Başbakanı Vladimir Spidla (solda) ve Almanya Başbakanı Gerhard Schröder ile birlikte üç ülke sınırının buluşma noktasında göndere AB bayrağı çeken Polonya Başbakanı Leszek Miller (soldan üçüncü) dün beklenen istifasını sundu. Miller, yolsuzluk iddiaları nedeniyle geçen mart ayında istifa etmeye karar vermişti. Hükümeti kurma görevi eski Maliye Bakanı Marek Belka’ya verildi.