AB, ‘büyük patlama’ diye anılan tarihi genişlemesini gerçekleştirdi. 25’ler süreci havai fişek gösterileri ve konserlerle geceyarısından itibaren start aldı. Malta ve Kıbrıs ile birlikte eski sekiz doğu bloku ülkesi daha AB üyesi oldu. AB başkentleri mavi ve altın yıldızlı AB bayraklarıyla süslenirken, yeni Avrupalılar sokak partileri ve şenliklerle yeni bir döneme merhaba dedi.
Tarihi genişleme ile birlikte AB nüfusu 450 milyona ulaştı. ‘Big Bang’ yani ‘büyük patlama’ diye anılan genişlemeyle; Çek Cumhuriyeti, Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya, Polonya, Slovakya ve Slovenya’nın yanı sıra Kıbrıs ve Malta da AB üyesi oldu.
YOKSUL AKRABALAR
AB şimdilik genişleme sarhoşu, ancak genişleme sorunsuz olmayacak. AB’ye daha önce hiç bu kadar yoksul ülkeler katılmamıştı. AB ekonomisine yüzde 5’lik katkı sağlayacak yeni üyelerin nüfusu şu anki AB nüfusunun ancak beşte birini oluşturuyor. Yeni üyelerde kişi başına düşen ortalama gelir, 15’lerin ortalamasının yüzde 40’ı kadar. AB’nin henüz kabul edilmiş bir anayasası olmaması da bir diğer soru işareti.
İşte büyük patlama
AB nüfusu 10 yeni üyeyle 450 milyona çıkacak. En büyük ülke 82 milyonluk Almanya. En küçüğü ise yeni üyelerden, 360 bin nüfuslu Malta. Yeni üyelerden en kalabalığı 38 milyonluk Polonya.
15’ler Avrupası’nın yüzölçümü 3.23 milyon km2’ydi. Bu alan şimdi 3.94 milyon km2’ye genişliyor. Yüzölçümü en geniş ülke Fransa, en küçüğü ise Malta.
DUBLİN'DE TÖRENLER
Başbakan Tayyip Erdoğan ile Devlet Bakanı Mehmet Aydın ve Maliye Bakanı Kemal Unatıkan'ın da katıldıkları tören, İrlanda Cumhurbaşkanı Mary McAlyeese'in resmi konutunun da bulunduğu ''Phoenix Parkı''nda yapıldı.
İrlanda Cumhurbaşkanı McAlyeese ve Başbakan Bertie Ahern'in açılış konuşmasıyla başlayan törende, ünlü İrlandalı şair Seamus Heaney, ''Avrupa'nın Yeniden Doğuşu'' adını verdiği şiirini okudu ve daha sonra oda orkestrası ''Alpha Dörtlüsü'', şiirin bestelenmiş halini dinleyicilere sundu.
Törende daha sonra, üye ülkelerden 25 çocuk, ulusal bayrakları devlet ve hükümet başkanlarına teslim ettiler ve bayraklar tören kıtası tarafından RTE Filarmoni Korosu'nun söylediği Bethoowen'in Avrupa marşıyla göndere çekildi.
Törende duygulu anlar yaşanırken, Polonya ve Macar liderlerinin gözyaşlarını tutamadıkları gözlendi. Bayrakların çekilmesinden sonra, eski üyeler yeni üyeleri kucaklayarak tebrik ettiler.
Küreselleşme karşıtlarının olay çıkartmasından endişe eden polis, parkı tamamen ziyaretçilere kapatırken yoğun güvenlik önlemleri alındığı görüldü.
İngiliz SKY televizyon kanalının canlı verdiği törene, sınırlı sayıda gazeteci, diplomatın dışında üye ülkeleri temsilen bir grup genç katıldı.
Törenler çerçevesinde İrlanda Cumhurbaşkanı, Dublin'e gelen devletve hükümet başkanlarının onuruna bir resepsiyon ve ardından yemek verecek.
Sabah saatlerinde, Dublin Katolik Kilisesi'nde Hıristiyan, Musevi ve Müslüman din adamlarının katılımıyla dini bir tören düzenlenmiş ve bu törende din adamları kendi kutsal kitaplarından bölümler okumuşlardı.
AB'nin genişleme törenleri çerçevesinde ilerleyen saatlerde ışık ve havai fişek gösterileri düzenlenecek.
Genişleme törenleri dolayısıyla yeni üye ve aday ülkelerin sanatsal, kültürel, el yapımı ve mutfak ürünlerinin sergileneceği bir fuar da açılacak. Pazar günü de açık kalacak fuarı yaklaşık 100 bin kişinin ziyaret etmesi bekleniyor.
Törenler sırasında, yeni üye ülkelerden gelecek filarmoni orkestraları ve caz grupları konserler verecek. Farklı dinlerden temsilcilerin katılımıyla dini törenler de öngörülüyor.
AB'nin bu yeni genişleme hamlesi, özellikle eski Doğu Bloku'ndan 8 ülkenin katılmasından dolayı, bir anlamda, 1989 yılında Berlin Duvarı'nın yıkılmasıyla başlayan soğuk savaşın sona ermesi sürecinin son halkası olarak yorumlanıyor.
Genişlemeyle birlikte AB'nin nüfusu 75 milyon artarak yaklaşık 450 milyona ulaştı. AB'nin genişlemesinin mali faturasının önümüzdeki üç yıl içinde yılda 16.5 milyar euro'yu bulması bekleniyor.
UZAYDAN AB FOTOĞRAFI
Yeni Avrupa, yeni dönemi sokak partileri, şenlikler ve konserlerle karşıladı. 1989 yılında halkın kadife devrimle komünizme son verdiği kitle eylemlerinin yapıldığı Prag’daki Wenceslas Meydanı bu kez binlerce kişinin katıldığı AB partisine evsahipliği yaptı. Gece yarısı itibariyle uzaydan AB fotoğrafı çekileceğinden Litvanya’da ‘evlerinizin önüne bir sürü mum yakın ki, uzaydan en parlak biz çıkalım’ çağrısı yapıldı. Eski Polonya Devlet Başkanı Lech Walesa, ‘Bir rüya gerçek oldu’ dedi. Avusturya, İtalya ve Slovenya ülke liderleri genişlemeyi kutlamak üzere üç ülke sınırının kesiştiği dağlık bölgede bir araya geldiler.
Malta’daki kutlamalarda birçok ünlü ismin yanısıra bu yıl Eurovision’da birincilik kazanan Sertab Erener de konser verdi. Konserler, Avrupa Yayın Birliği tarafından tüm kıtada canlı yayınlandı. Kıbrıs Rum Kesimi’nin Lefkoşa’daki etkinlikleri ise Kıbrıslı Türk sanatçılar tarafından, ‘referandumda Türkler’e hayır dendiği’ gerekçesiyle boykot edildi.
BRÜKSEL'DE SÖNÜK KUTLAMA
AB'nin genişlemesine ilişkin kutlamaların en sönük geçtiği başkent Brüksel oldu. Şehir merkezindeki ''Grand Place'' meydanında toplanan ve çoğunluğu Polonyalılardan oluşan birkaç yüz kişi, Polonya Filarmoni Orkestrası'nın ve Polonyalı bir şarkıcının konserini dinledi. Polonyalılar, ulusal marşlarını söylediler.
Tören, geceyarısı Beethoven'in 9. senfonisinin banttan çalınması ve 10 yeni üye ülkenin bayraklarının Brüksel Belediyesi binasına çekilmesiyle son buldu.
Basın, ''Avrupa'nın başkenti'' olarak nitelendirilen ve AB kurumlarını barındıran Brüksel'de özel törenler düzenlenmemesini ''şaşırtıcı'' bulurken, Belçika kamuoyunun konuya hiç ilgi göstermemesine, aksine, gelişmeleri ''şüphe ve endişeyle'' izlemesine de dikkat çekiyor.
Öte yandan, Belçika'da yayın yapan RTL televizyonu, dün gece haberlerinde Kıbrıs sorununa yer verirken ekranda gösterdiği haritada, KKTC'nin bulunduğu bölgeyi, ''Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'' yazısıyla tanımladı.
LETONYA'DAKİ RUSLARDAN PROTESTO
Letonya'da yaşayan Ruslar, ülkenin AB'ye girişini protestolarla karşıladı. 2.3 milyonluk Letonya nüfusunun yaklaşık 3'te 1'ini, Sovyet döneminde Letonya'ya yerleşen Ruslar oluşturuyor.
Her yaştan on bine yakın Rusun düzenlediği gösteriye katılanlar, vatandaş-olmayan statülerini ve AB ülkelerine turist olarak ya da çalışmak için gitmek istediklerinde kendilerinin hala vize almak zorunda olmasını protesto etmek için, göğüslerinde ''yabancı'' yazan işaretler taşıdı.
Gösteride ''ırk ayrımcılığına son'' pankartı da taşındı. Yaklaşık 50 yıllık katı Sovyet sisteminden sonra bağımsızlığına kavuşan ve büyük Rus azınlıklarına sahip olan Letonya ve Estonya, Rus kökenlilerin vatandaşlık hakkı kazanmasını neredeyse imkansız hale getiren yasalar kabul etmişti.
Rusya'nın protestoları nedeniyle bu yasalarda yumuşamalar yapılsa da sorun tam olarak çözülemedi. Rusya'nın bu konuda harekete geçmesini istediği AB şimdiye kadar bundan kaçındı. Rus hükümeti, Letonya ve Estonya'daki Rus azınlığın hakları ile ilgili sorunun çözümünü, AB ile ticaret ve işbirliği anlaşmasını uzatmasının şartı olarak görmekten vazgeçti ve geçen hafta anlaşmayı imzaladı.
POLONYA'DA KUTLAMA
AB'nin Fransa ile birlikte ''belkemiği'' Almanya'nın Dışişleri Bakanı Joschka Fischer, 10 yeni üyeden Polonya'nın Dışişleri Bakanı Wlodzimierz Cimoszewicz ile ''sınır nehri üstünde köprü ortasında'' buluştu. Fischer, geceki katılım töreninde Cimoszewicz ile buluşmak için Almanca Oder, Polonezce Odra ırmağı üzerinden geçen sınır köprüsüne geldi. Joschka Fischer, Nazi zulmünde nüfusunun beşte birini yitiren ve 2. Dünya Savaşı'nda nüfusuna oranla en büyük kaybı veren ülke olan Polonya'nın komünizm döneminde de çektiklerini hatırlatarak, şöyle dedi:
''İkinci Dünya Savaşı'nda işlenen korkunç suçlar ilişkilerimizi belirliyordu. (Bugün iki halkın katıldığı kutlama töreninde) Avrupa Birliği ile bağlandık. Bu an, hakikaten kutladığımız yüce andır.'' Cimoszewicz de, ''Avrupa tarihinin gidişatını değiştirmekten gururlu olmalıyız'' dedi.
CHOPİN'LE KUTLAMA
Fischer, Cimoszewicz ile buluşmak için Almanya'nın Frankfurt-Main'dan sonra ikinci Frankfurt kenti olan sınırşehri Frankfurt'tan (Oder) köprü ortasına geldi. Cimoszewicz, Polonya toprağındaki Slubice'den köprünün ortasına gelerek geceyarısı Fischer ile buluştu.
Baltık Denizi adası Usedom'da 250 metrelik ip üstünde akboratlar iki ülkenin bayrağını taşıdı. İp, Ahlbeck (Almanya)-Swinoujscie (Polonya) arasına gerildi.
Polonyalı dahi besteci Chopin'in ''Polonez''i piyanistlerce çalındı, Polonya Cumhurbaşkanı Aleksander Kwasniewski, başkent Varşova'da Pilsudski Meydanı'nda, ''apaçık tercih ettiğimiz demokrasimizi kutlayalım'' dedi. Kwasnieswski, bu ülkenin evlatları olan Papa II. İoannes Paulus (Jean Paul) ve komünizm sonrası Polonya'nın kahramanı Solidarnosc (Dayanışma) sendikasının lideri ve önceki cumhurbaşkanı Lech Walesa'yı andı.
ÇEK CUMHURBAŞKANI KLAUS AB'YE KARŞI
Çek Cumhurbaşkanı Vaclav Klaus, televizyondan halka seslenirken, ''AB karşıtı konumunu korudu'' ve ''ulusal kimliğimizi yitirmeyelim'' dedi. Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de 100 bin insan geceyarısı kutlamalarına katıldı.
KIBRIS RUM KESİMİ'NDE KUTLAMA
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu'nun Kıbrıs Rum Kesimi Temsilcisi Adriaan van der Meer, ''Avrupa Birliği'nin 10 yeni üyeyle genişlemesi, Avrupa'da bölünmüşlüğün sonu anlamına geliyor. Bu, Kıbrıs için önemli bir olay'' dedi.
Kıbrıs Rum Kesimi'nin resmen AB'ye katılımı nedeniyle, güney Lefkoşa'daki Eleftheria Meydanı'nda düzenlenen kutlama töreninde konuşan van der Meer, ''bu genişleme sürecinin, en iyi hazırlanmış genişleme süreci olduğunu'' kaydetti. Van der Meer, ''AB üyeliğinin 'Kıbrıs' açısından uzun bir çalışma süreci ve ayrıntılı hazırlıkların sonu anlamına geldiğini'' belirtti.
Adriaan van der Meer, Kıbrıslı Türklere de seslenerek, ''Onları Avrupa Birliği'ne daha da yaklaştırmak ve ekonomik kalkınmasını sağlamak için mümkün olanı yapacağımızı vurgulamak isterim'' dedi.
Eleftheria Meydanı'nda düzenlenen kutlamada, Rum asıllı Yunanlı ses sanatçısı Anna Vissi konser verdi.
Rum Yönetimi Lideri Tasos Papadopulos'un konuşmasının ardından, havai fişekler eşliğinde AB Bayrağı, Kıbrıs Rum Kesimi'nde göndere çekildi.
