Öznur KAYMAK

Bayburt’un Bayraktar Köyü’nde bir şaman müzesi inşa ediliyor. Dört yılda yüzde 60’ı tamamlanan müzeye destek olmak için, 123 ressamın katıldığı ‘Şamanın Güncesi’ isimli sergi İstanbul’da bu hafta açıldı. Her sanatçının şamanizmi anlattığı bu 123 eser, Baksı Müzesi’ne gitmeden önce Proje4L-İstanbul Güncel Sanat Müzesi’nde sergileniyor.

Projenin fikir babası Prof. Hüsamettin Koçan’ın doğduğu köy olan Bayraktar, bir şaman köyü. Zaten Bayraktar’ın eski adı olan baksı, Kırgız Türkçesi’nde şaman anlamına geliyor. Orta Asya’da bugün hálá süren, Türklerin Anadolu’ya taşıdığı bu çok eski inancın temelinde, doğadan aldıkları güçle beslenen, kötü ruhları kovan, hastaları iyi eden şamanlar var.

Bayburt Baksı köyünde dört yıl önce hazırlıklarına başlanan Baksı Müzesi Halk Sanatları Araştırma Uygulama Merkezi’nde etnografik eserlerin sergilendiği bir bölüm, 650 metrekarelik bir atölye, kütüphane, 400 kişilik konser ve konferans salonu ve restoran bulunuyor. Merkezin şu anda yüzde 60’lık kısmı tamamlandı. Geri kalan bölümlerin inşaatının tamamlanması için şimdi dev bir sergi açılıyor.

‘Şamanın Güncesi’ sergisinde,farklı yaş gruplarından 123 ressam ortak bir tema için bir araya geldi. Hepsi de şamanizmi, şamanları anlattılar eserlerinde. Hüsamettin Koçan’ın anlattığına göre, önce şamanlarda kutsal bir sayı olan 41 ressamın katılacağı bir sergi için, 60 ressamla bağlantıya geçilmiş. Tüm ressamlar katılmayı kabul edince, bunu 41 sayısının iki katı olduğu için 82 ressamın katılacağı bir sergiye çevirmeyi düşünmüşler. Konuştukları 100 ressam da sergiye eser vermeyi kabul etmiş, bu kez de sergiye 41’in üç katı olsun diye 123 sanatçıyı davet etmişler. Koçan, ‘İstesek bu sayıyı 200’e de çıkarırdık. Tüm sanatçılar gönüllü olarak, bir karşılık beklemeden projeye dahil oldular’ diyor.

Şamanın Güncesi sergisine katılan 123 ressamın 100’den fazlası projeye, şamanlık teması üzerine yaptıkları yeni resimleriyle katıldılar. Geri kalan sanatçılar da, şamanlık temasına uygun buldukları eserlerini verdiler. Üç ay önce proje başladığında, sanatçılara, resimlerine başlamadan önce, Şamanın Güncesi isimli bir metin yollandı. Bu metin şamanlığın temel özelliklerini anlatıyordu. Ressamlardan bu metin çerçevesinde eserler yapmaları istendi ve onlara 45X60, 60X90 boyutlarında iki tuval gönderildi. 123 resim içinde, şamanların iyileştirici özelliklerine vurgu yapan eserler çoğunlukta. Prof. Hüsamettin Koçan sanatçıların da aslında şaman olduğu mesajını vermek istedikleri söylüyor: ‘Sanatçıların da şamanlar gibi, ortaya çıkardıkları ürünlerle, insanlar üzerinde iyileştirici etkileri olduğuna inanıyoruz, sergide de bunu vurguluyor sanatçılar.’ Gücünü gökyüzünden alan şamanlık inancı, resimlerde en çok, fırtına, şimşek ve bulutlarla karşımıza çıkıyor.

Sergi boyunca ‘Müze Temsil Politikaları’ başlığı altında üç adet de seminer düzenlenecek. Ayrıca sergi için iki dilde 300 sayfalık katalog hazırlandı. 123 ressamın akrilik yağlıboya tablolarından oluşan Şamanın Güncesi sergisini 3 Nisan’a kadar Proje4L-İstanbul Güncel Sanat Müzesi’nde görebilirsiniz.

SERGİDE HANGİ RESSAMLARIN ESERLERİ VAR?

Sergiye Ferruh Başağa, Devrim Erbil, Ali İsmail Türemen, Turan Erol, Hüsamettin Koçan, İsmail Acar, Komet, Asım işler, Oktay Anılanmert, Süleyman Saim Tekcan, Yusuf Taktak, Bilge Alkor, Ekrem Kahraman, Ergin İnan, Günseli Kanto, Erdağ Aksel, Emre Zeytinoğlu, Güngör Taner, Hanefi Yeter, Haib Aydoğdu, Devabil Kara, Ertuğrul Ateş, Arzu Başaran, Elif Ayiter, Fatma Tülin, Kezban Arca Batıbeki, Murat Morova, Gülsün Karamustafa, Bülent Şangar, Alp Temur Ulukılıç, Bedri Baykam, Selda Asal, Şeyda Cesur’un aralarında bulunduğu 123 ressam katılıyor.