Kanda oluşan pıhtıları beyinden uzaklaştıran, ağ yapılı bir silindirin, her yıl yaşanan on binlerce inmeyi durdurabileceği öne sürülüyor. Sistemi geliştiren şirket, cismi ilk kez geçen yıl bir hastaya yerleştirdi.

İnmeler, ülkemizde ve dünyada ölüm nedenleri arasında ikinci sırada ve çoğunlukla kurbanlarını felçli bırakıyor. Bu rahatsızlığın başlıca nedeni, vücudun herhangi bir yerindeki bir kan pıhtısının koparak beyne gitmesi ve buradaki küçük kan damarlarından birini tıkamasıdır. Bu, hücreleri oksijensiz bırakır ve beynin bir parçasını öldürür.

İsrail’deki MindGuard adlı şirketin geliştirdiği ‘Diverter-Yön Değiştirici’ adlı cihaz, ince bir ağ tüptür. Cihaz, boyunda birbirinden çatal şeklinde ayrılan karotid arterlerin her birine ve tam ayrıldıkları noktaya yerleştirilir. Bir çatal beyne, diğeriyse yüze kan taşır.

İlaçlara da alternatif

Kan, beyni besleyen damardaki tüpün içinden geçerek beyne gider, ancak 300 mikrometre çapından daha büyük pıhtılar ya da birikintiler geçemez ve yüze doğru ilerlerler.

Uzmanlar, hasarlı bir yüzün bir beyinden çok daha az ciddi olduğu düşünülse de hastaların bu konuda endişelenmelerine gerek olmadığının altını çiziyorlar. Çünkü, yüze o kadar çok kan taşınıyor ki herhangi bir tıkanıklığın büyük bir zararı olmayabilir.

Oxford Üniversitesi'nden Peter Rothwell, ‘Sistem mantıklı, çünkü inmelerin yüzde 40’ının nedeni kalpteki veya aorttaki pıhtılar’ diyerek gelişmeye destek veriyor.

Rothwell’a göre, Diverter, pıhtıyı önleyen ancak kimi hastalarda aşırı kanamaya neden olan ilaçlara da alternatif olabilir.

Olumsuz yönleri

MindGuard, cihazın kalp hastalarına veya pıhtının yaratabileceği diğer hastalıklara sahip kimselere takmayı düşünüyor. Öte yandan cihaz, karotid arterdeki çataldan sonra gerçekleşen herhangi bir tıkanmanın ortaya çıkardığı inmeye karşı etkili değil.

Cihazla ilgili bir diğer kaygı, tıkanıp kanın geçişini tamamen durdurma ihtimalidir. Şirket, domuzlarda geniş çaplı deneyler yaptıklarını ve böyle bir riskin bulunmadığını vurguluyor.

İlk Diverter, yüksek inme riski taşıyan 80 yaşındaki bir kadına takılmış. Cihaz, standart bir işlemle kasıktan yerleştirilmiş. Şirket, 3 ay geçtiğini ve hastanın çok sağlıklı olduğunu söylüyor.

Üç boyutlu beyin atlası

Bu yıl beyin üzerinde yapılan çalışmalardan önemli yeni sonuçlar bekleniyor. Özellikle de beyin atlasını çıkarma çalışmalarından.É Beyin insan bedenindeki ve belki de evrendeki en karmaşık varlık olarak akbul ediliyor. Bilim adamları bırakın beynin ayrıntılı yapısını, henüz farklı beyin bölgelerinin kesin anatomik sınırlarını bile çizemediler. Dolayısıyla iyi bir beyin haritasına ihtiyacımız var.

Microsoft’un kurucularından Paul Allen geçen yıl 100 milyon dolarla Seattle’daki Allen Beyin Bilimi Enstitüsü’nu kurdu. Ana hedef insanın beyin haritasını çıkarmak veya atlasını oluşturmak.

Atlas, aslında çok karmaşık ve ana konuları içerecek: hangi siniraktarıcılarının (nörotransmiter) ve başka kimyasalların, hangi nöronlarca üretildiğini gösteren üç boyutlu bir gen ekspresyonu haritası olacak.

Çok değerli kaynak

Araştırma grubu, fare genleri daha önceden bilindiği için fare beyni kullanmaya karar verdi. Yüksek bilişsel işlevler dışında, insan ve fare beyinlerinin işleyişi birbirine benziyor.

Tabii, haritanın üretim sürecinde birçok yeni buluş da yapılabilir. Ayrıca bu atlas kuşkusuz başka bilim insanlarına paha biçilmez bir veri kaynağı olacak.

Araştırmacılar beyinde ‘ifadesi’ olan yaklaşık 20.000 genin ‘yerinde melezleştirme’ tekniğiyle çizelgesini yapacak.

Enstitüdeki araştırmacılar, çözünürlüğü hücre düzeyine kadar ayrıntılı olan üç boyutlu bir atlas yaratmak için tekniklerini birçok beyin dilimi için tekrarlayacak. İşlevleri daha önce bilinen genlerle işe başlayacak olan ekip, daha sonra yeni genleri tanımlamak zorunda kalacak.

Bu zor işlemin tamamlanması yaklaşık beş yıl alacak. Ancak veriler İnternet ortamında sürekli güncellenecek ve Haziran ayına kadar birkaç yüz gen hazır olacak.