Araçların egzozlarından çıkan ve sağlığa zararlı gazları emen bir boya, gelecek ay Avrupa’da raflarda yerini alacak. Üreticileri, buluşun, mimarlara ve şehir planlamacılarına, hava kirliliğiyle mücadelede yeni bir silah olacağını düşünüyorlar.

Avrupa Birliği, yeni bir ürünün, yüksek hava kirliliğini düşürmesini ümit ediyor.‘Ecopaint’ denilen bu madde, NOx gazları olarak bilinen ve solunum rahatsızlıklarına ve sise neden olan azot oksit seviyesini azaltmayı hedefliyor.

Boya tabanı, silikon bazlı bir polimer olan polisiloksan. Bunun içine, titanyum dioksit ile kalsiyum karbonatın 30 nanometre çapında küre nanoparçacıkları iliştirilmiş. Parçacıklar çok küçük olduğundan boya renksiz, ancak içine pigmentler eklenebilir.

Polisiloksan taban, NOx’in içine girmesine ve titanyum dioksit parçacıklarına bağlanmasına olanak tanıyacak kadar gözeneklidir. Parçacıklar, güneş ışığındaki UV’yi absorbe eder ve bu enerjiyi, NOx’i nitrik aside dönüştürmede kullanırlar. Ardından asit, ya yağmurla akıp gider ya da alkalin kalsiyum karbonat parçacıklarınca nötralize edilip zararsız miktarlarda karbon dioksit, su ve kalsiyum nitrat üretir. Bunlar da suyla kaybolurlar.

5 yıl yeter

Boyayı geliştiren Millennium Kimya’dan Robert McIntyre, tipik bir 0.3 milimetrelik tabakada, çok kirli bir havada bile 5 yıl yetecek kalsiyum karbonatın bulunacağını belirtiyor. Karbonat kirliliğe maruz kaldıkça, titanyum oksit NOx’i parçalamaya devam edecek, ancak bunun ürettiği asit boyanın rengini değiştirecektir.

Öte yandan, şirketlere göre bir başka katalitik kaplama daha hava kirliliğinin azaltılmasında etkili oldu. 2002’de, İtalya’nın Milano kentinde 7 bin metrekarelik alan, katalitik çimentoyla kaplandı ve kent sakinleri, havanın çok daha temiz olduğunu kaydettiler. Sokaklardaki nitrojen oksit oranı yüzde 60 azalmıştı.

Ecopaint’in laboratuar deneyleri ise, Avrupa’nın finanse ettiği PICADA adlı bir programın bir parçası. Ispra kentindeki AB Ortak Araştırma Merkezi'nde programı yürüten Dimitrios Kotzias, hava akımının gazları sürekli yüzeyden taşıması nedeniyle kaplamanın etkili olduğunu söylüyor.

Ancak bu arada moleküller oksidasyonla parçalanabilmek için normalden daha fazla yüzeye yapışık halde dururlar. Kotzias’a göre, boya çimentodan daha geniş bir alanı kaplayabilir. Çünkü boya binalara veya bir mobilya parçasına da sürülebilir.

Japonya’da fotokatalitik çimentolar ve yola döşenen keresteler giderek daha fazla satılıyor. AB ülkeleri de NOx seviyelerini takip etmeli ve 2010’da hedeflenen yıllık ortalama milyarda 21 parçanın altına düşmeyi garantilemelidir.