Cümleler kolay olduğunda, grameri kavramak da kolay. Son araştırmalara göre basit yapılarda sorun yaşamayan maymunlar zorlu gramer yapılarında bocalıyorlar. Karmaşık yapılar veya çok sayıda sözcükle bağlantılı olanlar zor geliyor.

‘Eğer..., o zaman...’ gibi cümle yapıları, basit cümlelere karşın daha fazla soyutlama becerisi gerektirirken, insan dilindeki gelişme için de büyük önem taşırlar.

Maymunların bu konularda ne derece başarılı olduklarını öğrenmek isteyen İskoç ve Amerikalı psikologlar, hayvanlara basitleştirilmiş bir gramer öğretmişler.

Tecmseh Fitch ve Marc Hauser’in Science dergisine açıkladıkları gibi, bir grup ipek maymununa (Sagiunus oedipus) farklı telaffuz edilen hecelerle kurulan cümleler, diğerlerine ise üçer heceden zor ve kolay bir gramer yapısı öğretilmiş.

Karmaşık gramer

Ertesi gün iki gruba da öğrendikleri ve bilmedikleri bir gramer yapısı okunmuş. Bir önceki gece basit grameri öğrenen maymunlar, basit cümleleri hemen kavramalarına karşın, tümceleri anlamamışlar.

Buradan anlaşılan şu: Basit gramer kurallarını çok iyi öğrenen hayvanlar değişiklikleri hemen fark edebiliyor. Oysa bir gece önce tümceleri öğrenmek zorunda olan maymunlar, yeni duydukları gramer yapılarını birbirinden ayırt edememişler. Bu da maymunların karmaşık grameri anlamadıkları için tepki vermediklerini gösteriyor diyor bilim adamları.

Maymunlar akustik bilgileri beyinde işleme ve birbirleriyle ilişkilendirme yetisinden yoksunlar. İnsan, bu yetiyi evrim sürecinde öğrenmiştir ve bu karmaşık süreçleri kavrayarak da dilin temelini oluşturmuştur.

Science dergisindeki ikinci bir araştırma yazısına göre, tümceler hala karıştırılmakta. Çünkü insansı davranışlar ve algılamalar arasında dünyalar kadar fark söz konusu.

Pittsburgh ve St.Louis Üniversitesi nörologları insandaki gerçeklik duyusunu test etmek için hareketleri ve görsel algılamaları birbirinden ayıran bir deney gerçekleştirdiler.

Andrew Schwartz deneklere erkanda yuvarlak veya eliptik figürler göstererek bir Joystick ile üzerlerinde gezinmeleri istemiş.

Beyindeki görevleri

Denekler bu işlemi sadece ekranda izleyebilirlerken, araştırmacılar bazı durumlarda Joystick’in hareketini değiştirerek, denekleri, eliptik bir figür çizmek için Joystick’le dairesel hareketler yapmak zorunda bırakmışlar.

İlginç bir biçimde bu değişimi fark etmeyen denekler,sadece ekranda gördükleri hareketleri hatırlayabilmişler. Schwartz bu hatalı algılamanın kaynağını bulabilmek için aynı deneyi maymunlar üzerinde de uygulamış.

Bu şekilde hareketlerin ve görsel algılamadan iki farklı beyin bölgesinin sorumlu olduğu ortaya çıkmış. Kısmi felç bulunan hastaların incelenmesiyle şimdi beyindeki görevlerin daha iyi anlaşılması beklenmekte.