Ayten SERİN

En basit şekliyle anlatmak gerekirse, ‘Amplifikatör’ elektrik akımına dönüşmüş ses titreşimlerini büyüten ve kuvvetlendiren aletlere deniyor.

Telaffuzu bile güç olan bu kelime, 65 yaşındaki Elektronik Mühendisi Değer Terem’in hayatının eksenini oluşturuyor. Tam 49 yıldır kendi amplifikatörlerini yapıyor Terem. Yaptığı sistemler Hi-Fi (High Fidelity- Yüksek Güvenilirlikte) müzik sistemlerinin bugün ulaştığı son aşama olan Hi-End sınıfında. Sipariş üzerine çalışıyor ve yılda en fazla bir düzine üretebiliyor. Meraklısı için ürettiği bu aletlerin fiyatları 1.000 EURO’dan 75.000 EURO’ya kadar değişiyor.

Değer Terem 49 yıldır her detayıyla uğraşarak, elde lambalı amfi yapıyor. Dünyada en iyiler arasına giren ürünler, enstrümanları doğal tınısıyla duymak isteyen Hi-Fi meraklılarının gözdeleri arasında. Tanıtımını amfilerinin kalitesiyle yapan Terem, bundan sonra pazarlamada profesyonel destek de alacak. Ürünleri ABD’den Hong Kong’a kadar tüm dünyada büyük mağazalarda satılacak.

Terem, elektronik mühendisi diplomasını almadan çok önce kendi amfilerini üretmeye başladı. Babasının elektronik merakı küçük yaşlarda bulaşmış Değer Terem’e: ‘Bana Lise 2’de bir pikap aldılar. O zaman pikaplar radyoya bağlanıyordu. Ama radyodan çıkan sesi beğenmiyordum. Annem piyano çalardı, çocukluğumdan beri konsere giderdim. Kulağım gerçek bir müzik aletinden çıkan sesi arıyordu. Ben de, radyodan çıkan sesi nasıl düzelteceğimi düşündüm. ABD’den gelen bir dergide müzik sistemi için gereken malzemelerin listesini buldum. Radyoyu bozup, sağdan soldan malzeme alıp ilk amplifikatörümü yaptım. Daha üniversiteye gitmeden amplifikatör yapar olmuştum. Babamın atölyesinin de elimin altında olması işimi kolaylaştırdı. Babamsa bu mesleğin çok nankör olduğunu düşünüp bulaşmamı istemiyordu. Hatta caydırmak için ilk amplifikatörlerimi yaparken bozuk lambalar verdi. Sonunda bu işi o kadar sevdim ki mesleğim beni seçti.’

BARIŞ MANÇO’NUN İLK GİTAR AMFİSİNİ YAPTI

Terem üniversite yıllarında kontrbas ve bateri çalıyordu. İTÜ elektronik mühendisliği bölümünde okurken, o sıralar Lise 2’de okuyan Barış Manço’nun da ilk gitar amplifikatörünü o yaptı. Hatta Manço ile bir süre aynı grupta davul çaldı. 1963’te okulu bitirdiğinde geleceğini çizmişti. Bir amplifikatör ustası olacaktı. Terem kendisi gibi Hi- Fi müzik sistemlerine meraklı olan arkadaşı Batur Pere ile birlikte 1970’te D&B Lab. isimli bir firma kurdu ve amfi yapmaya başladı. Arkadaşı bir süre sonra şirketi bıraktı ama o yoluna devam etti.

YILDA EN FAZLA12 TANE YAPABİLİYOR

Terem, yarattığı cihazlarda her şeyi elle yaptığından yılda ancak bir düzine amfi üretebiliyor. Zaten sipariş üzerine amfi yapıyor. Sistemler iki monoblok power amplifikatör ve bir adet stereo lambalı pre amplifikatörle birlikte üç parçadan oluşuyor. Pre amfi, CD ya da teypten gelen sinyali büyütüyor power amfi ise büyümüş olan sinyalleri hoparlörü çalıştıracak kadar güçlendiriyor. Sistemlerin üzerinde üreticisinin adı yazılı.

ADINI TAŞIYANİKİ MARKA YARATTI

Terem’in iki markası var: Tamamen kendisinin ürettiği Vocalese’in altında ‘Unique sound articulation by Deger Terem’ ifadesi yer alıyor. Terem’in devre dizaynını yaptığı ama çalışanlarının monte ettiği daha ekonomik bir lambalı model olan Twincats markasının altında ise ‘Circuit design by Değer Terem’ (devre dizaynı) yazıyor. Sistemlerden en ucuzu Twincats markasının T1 ve T2 modelleri. Bunların fiyatları da satılacakları yere göre 1000-2000 Euro arasında değişiyor. Vocalese markasında pre ve power amfi sistemi 14 bin EURO’dan başlıyor. Fiyat, kurulacak sistemin büyüklüğüne göre 75 bin EURO’ya kadar çıkıyor. Sistemlerle ilgili teknik bilgi www.vocalese.com ve www.twincats.com sitelerinde de yer alıyor.

USTALIĞININ SIRRI

‘Amplifikatörlerdeki her şey tamamen elde yapılıyor. Kalitesi birçok faktöre bağlı. Birincisi transistör yerine lamba kullanıyorum. Çok iyileri yapılsa da lambalı kadar iyi transistör yapılamıyor. Bağlantıları noktadan noktaya, çok özel ve yüksek iletkenlikte tellerle yapıyorum. Kendi geliştirdiğim bir lehimi uyguluyorum. Dünyada üretilmiş en kaliteli parçaları kullanıyorum. Bunları tek tek ölçerek sıfır toleranslı olanları seçiyorum. Transformatörleri de özel yöntemlerle, tek tek elle sarıyorum...’

ALMADAN DA DİNLEYEBİLİRSİNİZ

Terem’in ürünlerini yurtdışında pazarlamayı üstlenen K4 Elektronik’in danışmanı Boray Köknel, şunları söylüyor: ‘Dünyada lambalı amplifikatör konusunda 5 isim varsa, biri Değer Terem. Türkiye’de Hi-Fi’den anlayan herkes Değer Terem’in cihazlarına saygı duyar. Ben onu uluslararası arenaya taşımak istiyorum. Bu salt ticari bir yaklaşım değil, demo odası herkese açık, keyif alan insana bu sistemlerde müzik dinletmek için saatler ayırmaya hazırız.’

Eskiden, bu işin meraklıları Değer Terem’in amfilerini almak için Türkiye’ye gelmek zorunda kalırlarken, artık Terem’in amfileri Vocales ve Twincats markalarıyla ABD, Hollanda ve Hong Kong’da da satılacak.