Biz insanlar büyük kafalarımızla gurur duyarız. Ortalama insan kafatası, beden büyüklüğüne oranla tüm hayvanlardan büyük olarak, yaklaşık 1.350 santimetre küptür. Bir moleküler biyolog, son 2 milyon yıl boyunca ASPM adı verilen bir genin, insan beyninin genişlemesinde rolü olduğunu öne sürüyor.

Çalışma, nadir bir hastalık olan ve ilerlemeyen ‘otosomal resesif primer mikrosefali’ hastalığına dayandırıldı. Bu hastalıkta beyin, ilk insan türünden ‘Austrapithecus afarensis’ beyni kadar olabiliyor, yani yalnızca 400 santimetre küp. Bu hastalıkta temel nedeninin ASPM geni olduğu belirlendi.

Araştırmayı yapan Michigan Üniversitesinden Jianzhi Zhang, ASPM geninin insan beyninin büyümesinde temel rolü olabileceğini düşündü. Bu savı sınamak için, hominidlere evrim avantajı sağlaması demek olan pozitif seleksiyon belirtilerini aradı.

Zhang ASPM geninin insanda, şempanze ve orangutanda bulunan çeşitlerini karşılaştırdı. Bir gen pozitif seleksiyona uğradığında nükleotid değişimi gösterir. Bu oran insanlarda yüksek ama şempanze ve orangutanlarda düşüktü.

Uzmanlar ASPM’nin insan beyni büyümesine katkıda buluduğuna ilişkin güçlü belirtiler olduğunu söylüyor. Ancak başka genler de devreye girmiş olmalı, çünkü hominidlerde beyin büyümesi 2 milyon yıl boyunca bir çok aşamada gerçekleşti.

Bazı araştırmacılar, mikrosefali hastalarının konuşabildiğini, ama yavaşlamadan muzdarip olduğunu, dolayısıyla ASPM geninin zekanın kendisine yönelik bir anahtar olmadığını, ama insan beyninin şimdiki büyüklüğüne ulaşmasına katkıda bulunduğunu belirtiyor.