|
ENFLASYON düşüyor. Düşüşün arkasında belli ölçüde sağlanan bir kamu finansmanı disiplini var.
Ama, geçmişle karşılaştırıldığında, kamu finansman açıkları hálá çok yüksek ve bu açıklarla yüzde 10'larda bir enflasyonu kalıcı hale getirmek mümkün değil.
Hatırlanacak olursa, bütçe açıklarının milli gelire oranı yüzde 8'lerdeyken yüzde 50'lerin üzerinde enflasyonla yaşıyorduk. Şimdi, bütçe açığının milli gelire oranı yüzde 13'lerde. Şartları deüiştiremediğimiz taktirde, enflasyonun yüzde 10-20 aralığında kalması ancak geçici bir olgu olabilir.
BÜTÇE DIŞI KAMU
Kamu sektörü son yıllarda oldukça şeffaf oldu. Hazine elindeki bilgileri ve düşüncelerini çok daha açık bir biçimde kamuoyu ile paylaşmaya başladı.
Merkez Bankası bilançosunu günlük yayınlıyor. Düşüncelerini açıkça söylüyor. Risklere dikkat çekiyor. Olası ekonomik gelişmeler konusunda kendi fikirlerini beyan ediyor.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu daha yeni bir kuruluş olmasına rağman şeffaflık konusunda çok önemli adımlar attı. Konunun nazikliği bir tarafa bırakılacak olursa, en azında daha standartlaşmış banka bilançolarını izleyebilme olanağına kavuştuk.
Maliye Bakanlığı her ayın sonuna doğru bir öceki ay sonu itibariyle bütçe gelişmelerini kamuoyuna açıklıyor. Makro ekonomik gelişmelerin kamu ayağında artık çok daha bilgiliyiz. Olabildiğince çabuk istenlen bilgilere uşlaşabiliyoruz.
Sözü edilen kuruluşların internet sitesinde makro ekonomik analiz yapmak isteyen herkes için yeterli olabilecek bilgiler vardır. Artık, bilgiye daha çabuk ulaşarak bir avantaj elde etmek mümkün değildir. Neredeyse, her şey herkese açıktır.
Kamudaki şeffaflığın eksik kalan yanı Kamu İktisadi Teşekkülleri (KİT) ve mahalli idarelerdeki gelişmelerdir. Kamu sektörünün finansman yapısıyla ilgili hedefler konsolide bazda tüm kamu sektörünü ilgilendirdiği halde, bütçe gelişmeleri dışında, zamanında ve doğru bilgileri diğer kamu sektöründen almak mümkün olamamaktadır.
Zorluğun bir kısmı diğer kamunun çok parçalı olup bilgilerin toplanmasının zaman almasından kaynaklanmaktadır. Ama, bütün sorun bu değildir. Bütçe dışı kamu sektöründe bir standartın olduğu savunulamaz. Duruma göre, farklı kurumlar farklı standartlar kullanarak mali durumlarını istendiği gibi açıklayabilmektedirler.
Bazen amortismanlar hiç hesaba katılmadan KİT'ler kár açıklayabilmektedirler. Bazen de, mahalli idareler nakit dışı borçlarını vaziyetlerinde saklayabilmektedirler. Bu çeşit olanaklar olduğunda, kamu sektöründeki pislikler saklanabilecek köşelere doğru süpürülebilmektedir. Kağıt üzerinde işler iyi gibi görünürken, gerçeklerle verilen izlenim arasında dağlar kadar farklar oluşabilmektedir.
SETİ BÜYÜTMEK
Kamu sektörü bu alanlarda da çok daha fazla şeffaf olmak zorundadır. Bütçe dışı kamu sektöründen de bilgiler kamuoyuna olabildiğnce hızlı akabilmelidir. Gelen bilgiler kamuoyu ile çok hızlı bir biçimde paylaşılabilmelidir.
Serbest piyasa ekonomisinin en önemli besin maddesi beklentilerin baz edildiği ‘‘bilgi’’ setidir. Bilgi setinin büyüklüğü piyasadaki dengelerin kalıcılığını sağlayan etkenlerdendir. Bu setin içindekilerin çeşitli nedenlerle gerçeklerden uzaklaştığında, yanıltıcı olduğunda ya da boyutu küçüldüğünde, geçici bir süre için piyasalar aldatılabilir. Ama, piyasaların devamlı aldatılmaları mümkün değildir.
Piyasalar bütçe dışı kamu sektörü hakkındaki bilgileri gecikmiş bir biçimde IMF ve Dünya Bankası raporlarından değil, doğrudan ilgili kurumlardan alabilmelidirler.
|
