Yasaya göre, vergi ve sigorta primi teşvikleri ile enerji desteği, Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı'nca 2001 yılı için belirlenen kişi başına GSYİH tutarı bin 500 dolar veya daha az olan illerde uygulanacak. Bedelsiz arsa ve arazi tahsisi ise GSYİH tutarı bin 500 dolar ve altında olan illerin yanı sıra kalkınmada öncelikli yöreler kapsamındaki illerde yapılacak.
Buna göre, yasada öngörülen tüm teşviklerden yararlanacak 36 il şöyle: Kırşehir, Sinop, Giresun, Amasya, Uşak, Malatya, Sivas, Tokat, Diyarbakır, Afyon, Bartın, Erzincan, Osmaniye, Düzce, Çankırı, Siirt, Gümüşhane, Ordu, Erzurum, Batman, Bayburt, Şanlıurfa, Mardin, Aksaray, Adıyaman, Kars, Van, Iğdır, Yozgat, Ardahan, Hakkari, Bingöl, Bitlis, Şırnak, Muş ve Ağrı.
GELİR VERGİSİ STOPAJI TEŞVİKİ
Bu illerde 2003 yılının Ekim ayında yeni işe başlayan vergi mükelleflerinin çalıştırdıkları işçiler ile yeni işe aldıkları işçilerin ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisinin organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu işyerleri için tamamı, diğer yerlerdeki işyerleri için yüzde 80'i alınmayacak.
Vazgeçilen vergi tutarı, organize sanayi ve endüstri bölgelerindeki işyerlerinde yeni işe alınan işçi sayısı ile asgari ücret üzerinden ödenmesi gereken verginin çarpımı sonucu bulunan miktarı geçemeyecek. Diğer yerlerdeki işyerlerinde yeni işe alınan işçi sayısı ile asgari ücret üzerinden ödenmesi gereken verginin çarpımı sonucu bulunacak tutarın ise yüzde 80'ini aşamayacak.
Bu düzenleme ile ilave istihdamın işverene maliyeti, vazgeçilen gelir vergisi stopajı kadar azaltılıyor.
SİGORTA PRİM TEŞVİKİ
Sigorta primi teşviki uygulanacak illerde, 1 Ekim 2003'den itibaren yeni işe başlayan mükelleflerin işyerlerinde çalıştırdıkları işçiler ile bu tarihten önce işe başlamış olanların ilave olarak yeni işe aldıkları ve bu işyerlerinde fiilen çalıştırdıkları işçilerin sigorta primlerinin işveren hissesinin organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu iş yerleri için tamamı Hazine tarafından karşılanacak. Diğer yerlerdeki işyerleri için bu oran yüzde 80 olacak.
BEDELSİZ YATIRIM YERİ TAHSİSİ
36 ilde en az 10 kişilik istihdam öngören yatırımlara girişen gerçek ve tüzel kişilere; Hazineye, katma bütçeli kuruluşlara, belediyelere veya il özel idarelerine ait arazi veya arsalar bedelsiz olarak devredilecek.
Bu teşvikten yararlanabilmek için istihdam edilecek işçi sayısı, yatırımın faaliyete geçmesinden itibaren beş yıl süre ile korunacak. Arsanın bedelsiz olarak devredildiği, devir amaç ve koşullarına uyulma zorunluluğu olduğu yönünde tapuya şerh konulacak.
ENERJİ DESTEĞİ
Yatırımcıya enerji desteği de 2008 yılına kadar uygulanacak. 1 Ekim 2003 tarihinden itibaren imalat sanayi, madencilik, hayvancılık, seracılık, soğuk hava deposu, turizm konaklama tesisi, eğitim veya sağlık alanında faaliyete geçen, fiilen ve sürekli olarak asgari 10 işçi çalıştıran işletmelerin elektrik enerjisi giderlerinin yüzde 20'si Hazinece karşılanacak. Bu orana 10'dan sonraki her işçi için yarım puan eklenecek. Hazinece karşılanacak oran, organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu işletmeler için yüzde 50'yi, diğer alanlarda kurulu bulunanlar için yüzde 40'ı geçemeyecek.
1 Ekim 2003'den önce belirtilen konularda faaliyete geçen işletmeler de işçi sayısını yüzde 20 oranında artırmaları ve asgari 10 işçi çalıştırmaları halinde enerji indiriminden yararlanacaklar.
Kamu işletmeleri sigorta primi teşvikinden yararlanamazken, enerji teşviklerinden yararlanabilecek.
SERBEST BÖLGELER
Yasa, Serbest Bölgeler Yasası'nda da değişiklikler öngörüyor. Buna göre, bu bölgelerde gümrük ve kambiyo mükellefiyetine ilişkin mevzuat uygulanmayacak. İşleticiler ve kullanıcılar yatırım ve üretim aşamalarında Bakanlar Kurulu'nca belirlenecek vergi dışı teşviklerden yararlandırılabilecek.
Serbest bölgelerde gerçekleştirilen faaliyetler dolayısıyla elde edilen kazançlar faaliyet ruhsatlarında belirtilen süre ile sınırlı olmak üzere gelir ve kurumlar vergisinden muaf tutulacak.
Serbest bölgelerde istihdam edilen personele ödenilen ücretlerden, 31 Aralık 2008 tarihine gelir vergisi alınmayacak. Ayrıca bu bölgelerde gerçekleştirilen faaliyetlere ilişkin işlemler de 31 Aralık 2008'e kadar her türlü resim, vergi ve harçtan muaf tutulacak.
Yasaya göre, serbest bölgelerde faaliyette bulunan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin bu bölgelerde imal ettikleri ürünlerin satışından elde edilen kazançları, AB'ye tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yıllık vergileme döneminin sonuna kadar gelir veya kurumlar vergisinden muaf olacak.
"TUNCELİ VE ELAZIĞ KAPSAMA ALINSIN"
Genel Kurul'daki görüşmeler sırasında CHP Milletvekilleri, yasa kapsamına Tunceli ve Elazığ başta olmak üzere bazı illerin de alınmasını sağlamak amacıyla çok sayıda önerge verdi. Ancak önergeler AK Parti Milletvekillerinin oylarıyla reddedildi. CHP Tunceli Milletvekili Sinan Yerlikaya yaptığı konuşmada, AK Parti Milletvekillerinin de yasayı eksik bulduklarını ifade etmelerine karşın CHP'lilerin verdiği önergelerin reddi yönünde oy kullanmalarını eleştirdi.
"SEÇİM HESABI YAPMIYORUZ"
CHP İstanbul Milletvekili Algan Hacaloğlu'nun yasanın yaklaşan seçimler nedeniyle gündeme geldiği eleştirilerini görüşmeler sırasında hükümeti temsil eden Milli Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik yanıtladı.
Tasarının yaklaşan seçimler nedeniyle hazırlanmadığını bildiren Çelik, ''Popülist olsaydık, bizim grubumuzdan da rahatsız olan arkadaşlarımız var, onların istediği iller de kapsama alınırdı'' dedi. Seçim hesabı yapmadıklarını, belirlenen ilke doğrultusunda bazı illerde yatırımın teşviki kararı alındığını kaydeden Çelik, önümüzdeki günlerde diğer illerle ilgili olarak da iyileştirici kararlar alınacağını söyledi.
Hacaloğlu'nun tasarının IMF izin vermediği için gecikmeli olarak gündeme geldiği sözlerini de yanıtlayan Çelik, böyle bir şeyin kesinlikle söz konusu olmadığını ifade etti. Çelik, stand by anlaşmalarını kendilerinin icat etmediğini, dönemin Devlet Bakanı CHP İstanbul Milletvekili Kemal Derviş döneminde bunların ''Alasının uygulandığını'' söyledi.
Çelik, Hacaloğlu'nun ''Hükümet'in IMF'nin emri altına girdiği'' şeklindeki suçlamasına da tepki göstererek, ''Doğru bir üslup, doğru bir yaklaşım değil. Biz Türkiye Cumhuriyeti devletinin hükümetiyiz, böyle ithamlarda bulunurken ülkemizin onların emrine girdiğini ifade etmiş oluyoruz. Böyle bir şey asla söz konusu değildir'' dedi.
"BU BAŞLANGIÇ, DEVAMI GELECEK"
Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, yaptığı teşekkür konuşmasında kabul edilen teşvik yasasının bir başlangıç olduğunu ve devamının geleceğini bildirdi.
Yatırımcının önünü görmeye, hesabını kitabını yapmaya başladığını ifade eden Unakıtan, 2004 yılının yatırımların çok arttığı bir yıl olacağını söyledi.
Her milletvekilinin seçildiği il ile ilgili yaklaşımını, hassasiyetini anladığını kaydeden Unakıtan, ''Ancak bir kriter koymak, bir ilke koymak ve ona bağlı kalmak zorundaydık'' dedi.
Bu teşvik yasasının bir başlangıç olduğunu kaydeden Unakıtan sözlerini şöyle tamamladı: ''Teşvikleri dalga dalga yayacağız. Elazığ da Tunceli de Kastamonuda teşviklerden yararlanacak. Hükümetimiz bunları da getirecek. Biz yatırımları teşvikleri, sektörleri, belli bölgeleri, ihracatı, imalatı, serbest bölgeyi teşvik edeceğiz.
Bunları yaparken maliyet hesabı yapmak zorundayız. Kimse üzülmesin. Herkes payını alacaktır.''