Doğan ULUÇ / NEW YORK, Nerdun HACIOĞLU / MOSKOVA

Azerbaycan eski Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in hayat mücadelesi tam 236 gün sürdü. Geçen 21 Nisan’da TV'den canlı yayınlanan konuşması sırasında fenalaşıp düşen Aliyev o günden beri ölümle savaşıyordu. Önce GATA, sonra da ABD'de tedavi gören Aliyev dün son nefesini verdi.

AZERBAYCAN'ın eski Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev Amerika'da 4.5 aydır tedavi gördüğü Cleveland Kliniği'nde dün TSİ 19.00'da vefat etti. Geçen 15 Ekim'de Azerbaycan'da yapılan cumhurbaşkanlığı seçimine hastalığı nedeniyle katılamayan ve seçim yoluyla görevi oğlu İlham Aliyev'e devreden 80 yaşındaki Aliyev kalp ve böbrek yetmezliği nedeniyle hayata gözlerini yumdu. Aliyev'in cenazesinin bugün özel bir uçakla Azerbaycan'a götürülmesi bekleniyor.

TV’DE SON GÖRÜNTÜ

Takvim 21 Nisan tarihini gösteriyordu. Türk dostu Haydar Aliyev Bakü'deki Cumhuriyet Sarayı'nda halka hitaben konuşma yapıyordu. Canlı yayınlanan Aliyev'in sesi aniden kesildi. Aliyev'in yüzünde bir acı belirdi ve elini göğsüne götürdü. Hatta sendeler gibi oldu. Korumalar yanına koştu ve onların yardımıyla Aliyev kulis arkasına çekildi. Aradan 10 dakika geçti. Aliyev güler yüzle tekrar sahnede göründü; ‘‘Birisi beni kötü sözle andı galiba’’ şakası yaptıktan sonra konuşmasına devam etti. Ancak ikinci deneme de uzun sürmedi. Aliyev tekrar fenalaştı ve bu sefer korumalar yetişemeden yere yığıldı. Düşme esnasında başını da kötü çarptığı kameralar tarafından görüntülenmiş oldu. Cumhuriyet Sarayı'nı arabasına kendisi binerek terk eden Haydar Aliyev'i yakınları ve doktorları dışında bir daha kimse görmedi. 3 Mayıs günü Haydar Aliyev, Ankara'ya getirilerek GATA'ya yatırıldı. GATA'dan iki ay boyunca çıt çıkmadı. Aliyev'in sağlık durumuyla ilgili resmi açıklamalar yetersiz gelince Bakü'de ‘‘öldü’’ dedikoduları başladı. Temmuz sonunda yataktaki Aliyev oğlu İlham Aliyev'in Azerbaycan Başbakanı olması için yasa değişikliği teklifini Meclise gönderdi. 4 Ağustos’ta İlham Aliyev, başbakan koltuğuna oturdu.

6 Ağustos günü Aliyev, Rusya'nın ambulans uçağıyla Ankara'dan ABD'nin Cleveland kentindeki kliniğe götürüldü. 15 Ekim'deki Azeri seçimlerine iki hafta kala ABD'deki Aliyev oğlu lehine seçimlerden çekildiğini yazılı olarak açıkladı. İlham Aliyev seçimlerden cumhurbaşkanı olarak çıkarak babasının koltuğuna oturdu.

SSCB’de Politbüro’ya giren tek Müslüman’dı

HAYDAR Aliyev 10 Mayıs 1923 tarihinde Nahçıvan'da dünyaya geldi. Azerbaycan Üniversitesi Tarih Bölümü'nü bitirdi. 1944 yılında Nahçıvan KGB'sinin başına geçti. 1967-69 arasında Azerbaycan KGB başkanı görevini general rütbesiyle yürüttü. 1969 yılında Sovyet usulü siyasi hayata başlayan Aliyev, Azerbaycan Komünist Partisi Birinci Sekreteri seçildi ve bu görevde 1982 yılına kadar Azerbaycan'ı yönetti. SSCB yöneticisi KGB'den meslektaşı Yuri Andropov ile arası çok iyi olan Aliyev 1982 yılından 1987'ye kadar SSCB Politbüro üyesi ve Başbakan yardımcısı görevlerinde bulundu. Aliyev, Sovyetler Birliği tarihinde Politbüro'ya yükselen ilk Müslüman unvanını kazandı.

1988 yılında Mihail Gorbaçov'un ‘‘Perestroyka‘‘ politikasına ayak uyduramayan Aliyev tüm üst düzey görevlerini yitirdi. Üç yıl siyasi sahneden silinen Aliyev 1991 tarihinde ikinci Aliyev dönemini başlattı. 15 Haziran 1993'te Azerbaycan Meclis Başkanı görevine gelen Aliyev 3 Ekim 1993 seçimleriyle Azerbaycan Devlet Başkanı oldu. Aliyev 11 Ekim 1998’de ikinci dönem Devlet Başkanı seçilmişti.

Büyük lider büyük kayıp

CUMHURBAŞKANI Ahmet Necdet Sezer, Azerbaycan eski Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in ölümü nedeniyle yayınladığı mesajda ‘‘Aliyev'in yitirilmesinin gerek ülkesi gerekse uluslararası toplum için büyük kayıp’’ olduğunu belirtti. Sezer'in mesajında şöyle dedi: ‘‘Seçkin devlet adamı, Azerbaycan ulusunun değerli evladı, dostum Haydar Aliyev'in vefatını derin bir üzüntüyle öğrendim. Sayın Haydar Aliyev, Azerbaycan'ın istikrar ve gelişme yolunda attığı önemli adımlara önderlik eden büyük bir lider olarak tarihteki yerini almıştır. Türk ulusu olarak dost Azerbaycan ulusuna başsağlığı diliyor, Azerbaycan'ın derin acısını paylaşıyoruz.’’

Sezer, ayrıca, dün akşam Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'i telefonla arayarak başsağlığı dileklerini iletti.

BAŞBAKAN ERDOĞAN'DAN BAŞSAĞLIĞI TELEFONU

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, AB zirvesi için gittiği Brüksel'de Aliyev'in ölüm haberini aldı. Haberi büyük üzüntüyle karşılayan Başbakan Erdoğan, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'i telefonla arayarak başsağlığı diledi.