Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) Başkanı Ömer Demir'in, "Tahminlerimizde hata yok" sözleriyle savunduğu gelir dağılımı anketi; 2002 yılında ayda ortalama 951 milyar liralık geliri bulunan aileleri bile Türkiye'nin "en zenginleri" arasında gösterirken, 1 trilyon liranın üzerinde 9 bin 684 mevduat hesabının bulunduğu ve ortalama mevduat faizinin yüzde 50'nin altına  inmediği 2002 yılında Türkiye'nin en zengin ailesinin toplam yıllık gelirini sadece  399 milyar lira  olarak ölçerek de yeni bir tartışma yarattı.

DİE anketinde, Türkiye'deki toplam 16 milyon 446 bin 645 aile, gelir düzeylerine göre 3 milyon 289 bin 329'arlık 5 gruba ayrıldı. Ankette, 2002 yılındaki kullanılabilir hane halkı geliri 11 milyar 413 milyon lira ve üzerinde olan aileler, nüfusun en zengin yüzde 20'lik diliminde gösterildi. Bu dilimde en yüksek hane halkı gelirinin de 399 milyar 948 milyon lira olduğu belirlendi. En üst gelir grubunda ortalama hane halkı geliri 21 milyar 875 milyon lira olarak bildirildi.

AYLIK 951 MİLYON GELİRİ OLAN ZENGİNLER LİGİNDE

Buna göre DİE anketinde geçen yılki ortalama aylık geliri 951 milyon liranın üzerinde olan ailelerin en üst gelir grubunda yer aldığı kabul edildi. Diğer bir deyişle ayda ortalama 951 milyon geliri olan bir aile, aylık geliri 33.3 milyar lira olanla aynı gelir grubunda sayıldı ve "en zengin" olarak kabul edildi.  En zenginler kategorisinde gösterilen ailelerin 951 milyon lira ile 33.3 milyar lira arasında değişen aylık gelirlerinin ortalamasının da 1 milyar 823 milyon lira olduğu dikkati çekti.

YOKSULLUK SINIRININ ALTINDA

Ankette Türkiye'deki ortalama aile büyüklüğünün 4 kişi dolayında olduğu belirlendi. Türkiye Kamu-Sen'in hesaplamasına göre ise dört kişilik bir ailenin bir aylık gıda, giyim, barınma, ulaşım ve diğer ihtiyaçları için yapması gereken asgari aylık harcama tutarı 2002 ortalamasında 1 milyar 254 milyon lira düzeyinde gerçekleşti. Diğer bir deyişle aylık ortalama geliri 1 milyar 254 milyon liranın altında kalarak bir aylık geçime yetmeyen aileler yoksulluk sınırının altında kaldı.

DAHA YOKSUL BİLE "ZENGİN"

DİE anketinde, aylık geliri 609 milyon lira ile 951 milyon lira ile yoksulluk sınırının çok daha altında kalanlara da ikinci en zengin yüzde 20'lik dilimde yer verildi. Bu dilimde yer alan ailelerin aylık ortalama gelirin de 759 milyon lira olduğu belirlendi.  Ankette, 428-609 milyon lira arasında aylık ortalama geliri olan aileler ise üçüncü yüzde 20'lik dilimde yer verilerek orta gelir grubunda gösterildi. Aylık ortalama geliri 290-428 milyon lira arasında olanlar dördüncü, 290 milyon liranın altındakiler ise en alt yüzde 20'lik gelir diliminde kabul edildi.

EN ZENGİN 400 MİLYAR KAZANIYOR

DİE'nin sonuçları itibariyle Türkiye'deki gelir dağılımının düzeldiğini gösteren anketinin en önemli çelişkilerinden birini de Türkiye'nin en zengin ailesinin yıllık toplam gelirini 399 milyar lira olarak göstermesi oluşturdu. Oysa, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun 2002 yılına ilişkin verileri Türkiye'de tümü "gerçek kişilere ait" olmak  üzere 2002 yılında 9 bin 684 mevduat hesabında 1 trilyon liranın üzerinde mevduat bulunduğunu gösteriyordu.

Mevduat faizlerinin 2002 yılında yüzde 50'nin altına inmediği dikkate alındığında, 399 milyar liralık gelirin gerçeği yansıtmaktan uzak olduğu belirtiliyor. Maliye Bakanlığı'nın 2002 yılı gelir vergisi rekortmenleri listesine giren ilk 100 kişinin  2002 yılı gelirleri nedeniyle  ödedikleri vergiler bile 6 trilyon lira ile  600 milyar lira arasında değişmişti. Bu ölçüde bir vergi ödeyebilmek için elde edilmesi gereken gelir bile DİE'nin Türkiye'nin en zengin ailesi için belirlediği 399 milyar liranın oldukça üzerinde bulunuyor.

TÜRKİYE ORTALAMASI

2002 yılında Türkiye'deki 16 milyon 446 bin 645 ailenin toplam kullanılabilir geliri 143 katrilyon 777.1 trilyon lira olarak hesaplandı. Buna göre hane başına ortalama kullanılabilir gelir 8 milyar 742 milyon liraya geldi. Nüfusun 68 milyon 393 bin olduğu 2002 yılında Türkiye ortalamasında kişi başına kullanılabilir gelir 2 milyar 102 milyon lira olarak gerçekleşti.  Kişi başına kullanılabilir yıllık gelirin en üst yüzde 20'lik gelir grubunda 5 milyar 106 milyon, ikinci gelir diliminde 2 milyar 75 milyon, üçüncü dilimde 1 milyar 423 milyon, dördüncü dilimde 1 milyar 42 milyon, en alt dilimde ise 625 milyon lira olduğu hesaplandı.