Çiğdem TOKER

Meclis'e getirilen 'son dakika' önergesiyle, hem İmarbank'taki "çifte kayıt" olayına yaptırımlar getirildi, hem de yargıya konulacak tedbir kararlarında "hızlı çalışın" mesajı verildi.

TBMM'den AKP'nin verdiği önergeyle son dakikada geçen ‘‘bankasında çifte hesap izine rastlananın herşeyine 24 saatte el koyun’’ yasası, bu tür durumlarda sorumlu avukatları da kapsayacak. Yani yeni yasa İmar Bankası'nda uygulanırsa, Uzanlar'ın avukatları bile yakayı kurtaramayacak.

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) yaz tatiline girmesine saatler kala getirilen bir ‘son dakika’ önergesiyle, İmar Bankası'ndaki ‘çifte kayıt’ olayına yaptırımlar getirilirken, aynı maddeyle yargıya da ‘çifte kayıtta’ sorumluluğu bulunanlar için konulacak tedbir kararlarında ‘‘hızlı çalışın’’ mesajı verildi.

Yeni düzenlemeyle, Uzanlar'ın İmar Bankası dışındaki Telsim gibi grup şirketlerinde ve grup şirketi olmasa bile başka kişilerdeki bütün alacaklarına, hisselerine ve paralarına da Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından mahkeme kararıyla tedbir konulmasının yolu açıldı.

Maddeye göre, batık banka sahip ve yöneticilerinin bildirdiği mevduat tutarıyla, TMSF'nin belirlediği tutar arasında fark çıkması halinde şube müdüründen, banka ortaklarının çocuklarına kadar geniş bir sorumlular listesinde yer alan kişiler her türlü malvarlığı üzerinde ciddi tedbir kararlarına muhatap olacak.

Bankanın yönetim kurulu, kredi komitesi başkanı, üyeleri, genel müdür, genel müdür yardımcıları, imza sorumluluğu olan memurlar, şube müdürleri, kiralık kasa mevcutları da dahil olmak üzere, bankalarda, banka dışı mali kurumlarda ve diğer ve ortaklar, bunların eş ve çocukları için getirilen ‘tedbirler’ şöyle:

Hak ve alacaklar dondurulabilecek, her türlü mal, hak ve alacaklar üzerindeki tasarruf yetkisi tamamen kaldırılabilecek.

Mal, kıymetli evrak, nakit ve diğer değerleri alıkonulacak.

NE ANLAMA GELİYOR?

TMSF, bu maddenin yürürlüğe girmesinden sonra, İmar Bankası'nın ortaklarının ve çocuklarının, Uzan Grubu'nda yer alan diğer şirketlerindeki hisselerine ve paralarına da el koydurabilecek. TMSF, bu kişilerin grup içindeki Telsim veya diğer şirketlerdeki veya borsadaki hisselerinin üzerine de tedbir koydurabilecek.

AVUKATLARINA DA TEDBİR

Sayılan bu tedbirler, yani her türlü para, mal, alacak ve hakların dondurulmasının kapsamı çok geniş tutuluyor. ‘‘Bu fıkra hükmü sayılan kişiler adına hareket eden veya onlar hesabına kendi adına para, mal veya hak edinen kişiler hakkında da uygulanır’’ denilerek, Uzanlar'ın avukatları, muhasebe müdürleri gibi her türlü vekaleti alan kişilere de tedbir konulabilecek.

Yeni düzenlemeyle TMSF'nin ‘tedbir talebinin’ 24 saat içinde sonuçlandırılması gerekiyor. Hak ve alacakların dondurulmasın, gecikmesinde sakınca görülen hallerde cumhuriyet savcıları karar verebilecek. İlk kez getirilen bir hükümle, Sulh Ceza Hakimlerinin savcıların kararını 24 saatte onaylaması gerekiyor. Bu düzenlemeyle BDDK'nın çok yakındığı yargıdaki gecikmelerin önüne geçilmesi hedefleniyor.

SAHTE BELGECİYE CEZA

Bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izni kaldırılan bankada hesabı olmadığı halde sahte belge düzenleyen veya sahte olduğunu bildiği belgelerle ödeme talep edeceklere ağır cezalar getiriliyor. Bu kişilere, dört yıldan sekiz yıla kadar ağır hapis cezaları öngörülüyor.

‘24 saatte el koyun’ yasasında neler var

Meclis'te Bütçe Yasası'na eklenen ve ‘hayali hesap oyunu’ yapılan bankaların sahip ve yöneticilerine karşı 24 saatte harekete geçilmesini öngören yasa şu düzenlemeleri içeriyor:

Bankanın beyan ettiği mevduat tutarı ile Fon tarafından tespit edilen mevduat tutarı arasında fark bulunması halinde bu farktan sorumlu olanlar belirlendi. Buna göre, bankanın yönetim kurulu, kredi komitesi başkanı, üyeleri, genel müdür, genel müdür yardımcıları, imzaları bankayı ilzam eden memurları ve şube müdürleri ile yönetim ve denetiminin doğrudan ve dolaylı olarak tek başına veya birlikte elinde bulunduran ortaklar sorumlu olacak.

Bunların kendilerine, eşlerine ve çocuklarına ait bankalar ve banka dışı mali kurumlar ile diğer gerçek ve tüzel kişiler nezdindeki kiralık kasa ve mevcutları da dahil olmak üzere hak ve alacakları dondurulacak.

Bu kişilerin, her türlü mal, hak ve alacakların üzerindeki tasarruf yetkisinin tamamen veya kısmen kaldırılmasına, mal, kıymetli evrak, nakit ve diğer değerlerin zaptına bulunduğu yerdeki sulh ceza hakimi, yargılama sırasında ise mahkeme karar verecek.

Tedbir taleplerine, hakim veya mahkeme tarafından evrak üzerinde yapılacak inceleme sonucu en geç 24 saat içinde karar verilecek. Gecikmesinde sakınca görülen hallerde cumhuriyet savcılıkları da hak ve alacakların dondurulmasına karar verebilecek.

Mahkeme bu kanun hükümlerine göre TMSF tarafından ödenen veya ödenecek miktarın sorumlular tarafından TMSF'ye ödenmesine kadar verecek.

İzni kaldırılan bir bankanın, sahte olarak düzenlediği belgeler veya sahte olduğunu bildiği belgeleri ibraz ederek veya ettirerek kendisine veya bir başkasına ödeme yapılmasını talep eden kişilere, 4 seneden 8 seneye kadar ağır hapis cezası verilecek.

Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce gerçekleştirilen fiiler nedeniyle bu kanun hükümlerine göre, TMSF tarafından ödeme yapılmasına veya yapılacak olmasına sebebiyet veren kişiler ile bunları eş ve çocuklarına ait, mal hak ve alacaklar hakkında da bu düzenleme uygulanacak.

İzni kaldırılan bankalarda bulunan ve doğruluğu kanıtlanan mevduatlar ise Hazine ve TMSF'nin müşterek önerisi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek esaslara göre Fon tarafından ödenecek.

Hukukçular: Uzanlar yeni yasaya girmez

Hukukçular, el konulan bir bankada mevduat hesabı bulunmamasına rağmen getirilen sahte belge ile kendisine veya başkasına ödeme yapılmasını talep eden kişilere 4 yıldan 8 yıla kadar ağır hapis cezası verileceğine ilişkin düzenlemenin yeni olduğunu ancak geçmişe yürümeyeceğini vurguluyor.

Hukukçular önceden suç olmayan bir eyleme çıkarılan yeni bir yasa ile geçmişe dönük olarak ceza verilmemesinin TCK'nın 2. maddesinde düzenlendiğini ve ceza hukukunun temel prensiplerinden biri olduğunu da vurguladılar. Hukukçular Uzanlar ve İmar Bankası yönünden de getirilen düzenlemelerin TCK'nın 2. maddesi gereği geçmişe yürümüyeceğine dikkat çektiler. Ancak, el konulan İmar Bankası'nın içinin boşaltılması ile ilgili olarak İstanbul'da yürütülen soruşturmada, çok daha ağır ceza maddelerinin gündeme gelebileceği belirtildi. Yargı çevrelerinde Uzanlar hakkında, evrakta sahtecilik, güveni kötüye kullanma, nitelikli dolandırıcılık suçlarından ceza açılabileceğini ve bu noktada boşluk bulunmadığını belirttiler.