Tahran'a bu gece gelmesi planlanan El Baradei'nin, temasları sırasında Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması'nın (NPT) BMdenetçilerine nükleer silah geliştirmede kullanıldığından şüphelenilen tesislere sürpriz ziyaretler ve sıkı denetimler yapmasına olanak sağlayan ek protokolünü koşulsuz olarak imzalaması, onaylaması ve uygulaması için İranlı yetkililere baskı yapması bekleniyor.
İranlı yetkililer ise sık sık, NPT'ye imza koyan ülkelerin barışçıl amaçlar için nükleer teknoloji ve bilgiyi İran'a vermesi halinde ek protokole imza atacaklarını dile getiriyor.
NPT'ye göre, anlaşmada imzası bulunan ülkeler barışçıl nükleer teknolojide karşılıklı yardım etmekle yükümlüyken, sadece Rus yönetimiİran'a Buşehr kentindeki nükleer santralin yapımına yardım ediyor.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Hamid Rıza Asefi, dün yaptığı açıklamada, ''El Baradei'nin ziyaretinin önemli olduğunu, tarafların gelecekteki görüşmelerin daha olumlu seyretmesi için güven inşa etmeyibaşaracaklarını umduğunu, Tahran yöneminin El Baradei'nin görüşleri ve önerilerini dinlemeye ve işbirliği koşullarına ilişkin görüşleri değerlendirmeye hazır olduğunu'' söylemişti. Asefi, ''Biz her şeyi sadece siyah ya da beyaz olarak görmüyoruz, (El Baradei'nin önerilerini) dinlemek için kulaklarımız açık'' demişti.
HARRAZİ-ANNAN GÖRÜŞMESİ
Bu arada, İran Dışişleri Bakanı Kemal Harrazi, BM Genel Sekreteri Kofi Annan ile bugün yaptığı telefon görüşmesinde, ''Tahran yönetiminin El Baradei'nin görüşlerini dinlemeye hazır olduğunu, El Baradei'nin temasları sırasında İran yönetiminin kaygılarını ve görüşlerini dikkate alacağını umduğunu'' söyledi.
Harrazi, tarafların karşılıklı güveni sağlamak için uğraşması gerektiğini, El Baradei'nin ziyaretinin İran ve UAEA arasındaki işbirliğinin gelişmesine yardımcı olmasını umduklarını da kaydetti.
UAEA idare heyetinin geçen ayki toplantısında yapılan açıklamada, Tahran yönetimi, 1991 yılında uranyum ithalatı dahil nükleer faaliyetlerinin bazıları konusunda UAEA'yı bilgilendirmeyerek, NPT'ye tam olarak uymamakla suçlanmıştı.
UAEA'nın bu açıklamasından sonra BM, ABD, Rusya ve Avrupa Birliği (AB) Tahran yönetimine nükleer faaliyetlerine ilişkin daha sıkı denetimlere izin vermesi çağrısı yapmış, Japon hükümeti de İran'ın nükleer programı konusundaki belirsizliği gerekçe göstererek, İran'ın en büyük petrol sahası Azadegan petrol sahasının tetkik ve geliştirme haklarıyla ilgili 2.5 milyar dolarlık petrol anlaşmasını erteleyeceğini bildirmişti.
AB ayrıca, ek protokolü imzalamazsa İran yönetimi ile sürdürdüğü ticaret ve işbirliği anlaşması görüşmelerini ertelemek tehdidinde bulunmuştu.
Washington yönetimi, dünyanın en büyük doğalgaz rezervlerine sahipve Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) ikinci büyük petrol ihracatçısı İran'ın niçin nükleer enerji istediğinin kuşku yarattığını belirterek, Tahran'ı gizlice nükleer silah geliştirmeye çalışmakla suçluyor.
İran yönetimi ise gelecek 20 yılda 7000 megavat elektrik enerjisi elde etmek için yaptığı nükleer faaliyetlerinin barışçıl amaçlı olduğunu savunuyor.