Zeynel LÜLE/STRASBOURG

Başbakan Erdoğan, ‘‘AB ile Katolik nikahı olsun, bozulmasın’’ derken AB Konvansiyonu'nun hazırladığı yeni anayasa, AB prensiplerine uymayan ülkelerin üyeliklerine son verilmesini öngörüyor. 1.5 yıllık bir çalışma sonrası hazırlanan taslak anayasaya göre AB dönem başkanlığı sistemi son bulacak, AB Konseyi Başkanı ve AB Dışişleri Bakanı 2.5 yıllığına seçilecek.

Avrupa Birliği'nin (AB) geleceğini şekillendiren Avrupa Konvansiyonu, AB anayasa taslağını açıkladı. Başkanlığını eski Fransa Cumhurbaşkanı Valery Giscard d'Estaing'in yaptığı Konvansiyonun hazırladığı Anayasa, 20 Haziran'da Yunanistan'ın Selanik şehrinde yapılacak AB Zirvesi'nde devlet ve hükümet başkanlarına sunulacak.

Taslak, AB için dışişleri bakanı, Avrupa Konseyi için 2.5 yıllığına seçilecek başkan ve ortak bir dış politika ve savunma siyaseti öngörüyor. Avrupa Parlamentosu'nu güçlendiren taslak, Komisyon başkanının seçimini Parlamento'ya bırakıyor.

Ortak savunma siyasetinde NATO'nun 5. maddesine benzer bir kuralla, saldırıya uğrayan bir AB ülkesine diğer üyelerin askeri dahil her türlü yardımı yapması zorunlu kılınıyor. Taslak, AB prensiplerine uymayan ülkelerin üyeliklerine son verilmesini, ya da bu ülkelerin AB'den ‘‘gönüllü’’ olarak ayrılmalarını mümkün kılıyor. Taslak insan hakları beyannamelerini hukuken bağlayıcı belgeler haline getiriyor.

HIRISTİYANLIK TARTIŞMASI

Toplam 250 maddeden oluşan taslak AB Konvansiyonu'nun 30-31 Mayıs ve 4-6 Haziran'da yapacağı toplantılarında son kez tartışılacak.

Yaklaşık 1,5 yıldan beri toplanmakta olan Konvansiyon'da, Türk hükümetini temsilen önce eski Başbakan Yardımcısı Mesut Yılmaz, daha sonra eski Dışişleri Bakanı Yaşar Yakış ve daha sonra ise şimdiki Dışişleri Bakanı Abdullah Gül yer aldı. Ayrıca dört TBMM üyesi de toplantılara Türkiye adına katıldı. Konvansiyon, İngiltere'nin itirazları sonucu, Anayasa taslağından ‘‘federal’’ kelimesini çıkardı.

AB'nin küçük ülkeleri, yeni taslağın büyük ülkeleri daha güçlü hale getireceği itirazlarını halen sürdürüyorlar. Anayasa taslağının hazırlanması sırasında, özellikle Vatikan'ın baskısıyla AB'nin ‘‘Hıristiyan Kültür değerlerine sahip olduğuna’’ yönelik ifadenin yer alması istenmiş, ancak özellikle Sosyalist ve Yeşil gurupların itirazlarıyla bu ifade taslakta yer almamıştı. Tartışmaları ise halen devam ediyor.

NELER VAR

BAŞKANLIK

AB Komisyonu için iki buçuk yıllığına seçilecek bir başkan seçilmesi.

DÖNEMLER BİTİYOR

Fransa ve Almanya'nın ısrarlarıyla, AB Konseyi Başkanlığı makamının oluşturulması taslakta yer alıyor. Küçük ülkeler ise altı aylık dönem başkanlığının devam etmesini istiyorlar.

DIŞİŞLERİ BAKANI

Ortak dışişleri bakanlığı makamı için en çok ismi geçen kişi, Almanya Dışişleri Bakanı Joschka Fischer. Ancak İngiltere bu öneriyi, ‘‘Federal’’ bir birliğe yol açacağı gerekçesiyle reddediyor.

AVRUPA KOMİSYONU

Yeni taslak AB üyesi ülkelerin sayısının 15'den 25'e çıkmasına rağmen, komisyon üyelerinin sayısının arttırılmamasını öneriyor. Artık her ülke komisyona üye gönderemeyecek.