Ayten SERİN

Atıf Yılmaz'ın, 1977'de Cengiz Aytmatov'un aynı isimli öyküsünden yola çıkarak çektiği Selvi Boylum Al Yazmalım, tamamlandıktan sonra tüm ekip yollara düşmüş ve yazarı memleketinde ziyarete gitmişti. Aytmatov, konuklarına Tiyen-Şan Dağları'nda bir otağ kurdurdu, kımız ve at eti ikram etti.

Hatta Türkan Şoray'la dans ederek, Sultan'ın hayat arkadaşı Rüçhan Adlı'yı bile kıskandırdı. Tanışmaları böyle oldu. Türkan Şoray yazarın tüm eserlerini okudu.‘‘Keşke bir eserinde daha rol alsam’’ dedi, ama ne böyle bir proje oldu, ne de Aytmatov'la yolu bir daha kesişti. Ünlü yazar, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı'nın düzenlediği ‘75’inci Doğum Yıldönümünde Büyük Dünya Yazarı Cengiz Aytmatov' başlıklı toplantı için geçtiğimiz haftasonu Türkiye'ye geldi. Sanat dünyasının iki devini buluşturmanın tam sırasıydı. Her ikisi de teklifimizi sevinçle karşıladılar. Ve büyük buluşma Türkan Şoray'ın İstanbul Bebek'teki Boğaz manzaralı evinde gerçekleşti. Sohbet sırasında Türkan Sultan durmadan ‘‘Ne kadar mutlu oldum’’ diyordu.

Aytmatov yazacak Şoray oynayacak

Türkan Şoray, senaryosu Aytmatov'a ait bir filmde daha oynamayı ne kadar çok istediğini anlatınca ortalıkta fikirler uçuşmaya başladı. Aymatov, bir opera sanatçısının trajedisi üzerine bir oyunu olduğunu, belki bunda oynayabileceğini söyledi. Sonra ‘‘Cengiz Han'a Küsen Bulut’’ hikayesinden bir film yapmak istediğini anlattı. Son öneri ise Boğaz manzaralı balkonda Türkan Şoray'dan geldi. ‘‘İstanbul'a bir daha gelirseniz misafirim olursunuz, sizin için alt katı hazırlarım. Orada roman düşünürsünüz, bunu çok samimi söylüyorum.’’ Bunun üzerine Aytmatov da Türkan Şoray için bir senaryo yazabileceğini söyledi. Şoray hemen film projesi için gerekli kişilerle görüşme sözü verdi. Aytmatov bu son projeye Bosphorus (Boğaz) Konuşması adını verdi: ‘‘Size telefon ettiğimde, Bosphorus Konuşması'nı hatırlıyor musunuz, dersem bunu anlarsınız tamam mı?’’

Türkan Şoray: Ne kadar mutluyum. Hatırlıyor musunuz biz geldik, siz Tiyen-Şan Dağları'nda otağlar kurdurdunuz. Kadir İnanır ve Atıf Yılmaz vardı.

Cengiz Aytmatov: Siz bunları söyleyince kendi tarihime dönüyorum. O tekrar edilmez bir tarihti. Türkan Şoray aynen genç kalmış.

T.Ş.: Selvi Boylum'daki Asya mıyım hálá?

C.A.: Hiç değişmemişsiniz. Filminizden sonra bu isim bütün dünyaya yayıldı ve insanlar çocuklarının ismini Asya koydu.

T.Ş.: Türkiye'de bu filmin süksesini size anlatamam. Üniversitelerde söyleşilere gittiğimde bütün öğrencilerin ilk söyledikleri film ‘Selvi Boylum Al Yazmalım’ oluyor.

C.A.: Çok filminiz var ama bu en esaslı filminiz. Filmlerinizin tacı.

T.Ş.: Bu filmi halk kucakladı ve halk taçlandırdı. Gençler çok seviyorlar filmin verdiği ‘sevgi emektir’ mesajını...

C.A.: Hayat onunla yürür. Zaten onu anlamayan insan yaşamasın.

T.Ş.: Bütün gençlerimiz onu çok iyi anlamış. İnsanlar diyalogları ezbere biliyor.

C.A.: Biz 20'nci asırda üç aktris tanıdık. Luba Varlova (Rus oyuncu), Elizabeth Taylor ve Türkan Şoray. Sanat deyince bu üçünü hatırlarız.

C.A.: Nasıl olmuş da bu kadar güzel bir yer seçmişsiniz. Tam size yakışan bir yer.

T.Ş.: Bazen burada oturup bütün gün çamları seyrediyorum. Boğaz'da böyle evler yoktu. Şimdi her yer doldu.

C.A.: Burada olsaydım bu manzaraya bakarak roman yazardım. Siz mi yaptırdınız bu evi?

T.Ş.: 20- 30 sene her gün çalışarak, emekle, kuruş kuruş para biriktirerek, kendi alınterimle yaptım. Mimarla beraber üst katları da Osmanlı tarzında yaptık. Üstler cumbalıdır. Ama çok eskidi artık, param yetmiyor o yüzden çok bakımsız.

C.A.: İnsanın çok parası olabilir, ama dizayn güzel olmayabilirdi. Bunu seçmek zevk işi. Ben olsam balkondan kağıt uçaklar yapıp üzerlerine ‘Ben Türkan Şoray’ım siz kimsiniz' yazıp, aşağıdaki evlere atardım.

SİZİ GÖRMEK ROMANTİK BİR ARZUYDU

T.Ş.: Bize ne ikramlar yapmıştınız. Otağ kuruldu, kımız içtik, at eti yedik.

C.A.: Sizi görmek bizlerin çok romantik bir arzusuydu. O zaman çok gençtim. Yalnız beyazperdede gördüğüm bir aktrisi yanımda görmek gözlerimi dumanlandırmıştı. Benim için en büyük anlardan biriydi. Şimdi sanatsal çalışmalarınız nasıl gidiyor?

T.Ş.: Rüstem İbrahimov benim için bir senaryo yazacak. Benim için en önemlisi bir filmdeki senaryo, yani hikayedir. Selvi Boylum Al Yazmalım'ın o kadar güzel bir hikayesi var ki. Mesela sizin ‘‘Yüzyüze’’ diye bir hikayeniz var. Hep onu oynamak isterdim ama tabii orda çok genç bir kız karakter var artık onu oynayamam.

ELİYLE YAPTIĞI BÖREKLERİ ELLERİYLE YEDİLER

Aytmatov'la, Bebek sırtlarındaki evinin kapısını çaldığımızda Türkan Şoray çok mutluydu. Hop oturup hop kalkarak yazara eliyle yaptığı sigara böreklerinden ikram etti. Cengiz Aytmatov da çatal bıçak beklemeden ‘‘Böyle daha iyi’’ diyerek attı elini

böreklere... Sultan, konuğu için bir de çini tabak hazırlamıştı, armağan etmek üzere. Yazara kitaplarını imzalattı. Aymatov şunları yazdı; ‘‘20'nci asrın en büyük sanatçılarından biri olan Türkan Şoray'a sanat aleminde geçirdiğimiz en güzel günlerin anısına...’’

Türk dünyası güçlerini birleştirilmeli

Amerikan sineması zaten bizi mahvetmiş durumda. Bir filmimiz dünyada 40 milyon seyirci bulursa o zaman onlara karşı durabiliriz, el ele vererek dünya festivallerinde yarışabiliriz. Ama en iyisini tek başımıza yapmaya çalışarak değil, en iyi olduğumuz yönleri birleştirerek.

CENGİZ AYTMATOV

Yazar, çevirmen, gazeteci, Cengiz Aytmatov 1928'de Kırgızistan'ın Talas eyaletine bağlı Şeker Köyü'nde doğdu. 1963'te Lenin Edebiyat Ödülü'nü, 1968'de Elveda Gülsarı romanıyla da Sovyet Edebiyat Ödülü'nü kazandı. Halen Benelüks ülkeleri büyükelçisi.