ÇIKIŞ NASIL HESAPLANDI?

Merkez Bankası verilerine göre son beş yılda Türkiye toplam 7 milyar 594 milyon dolar cari işlemler açığı verdi. Aynı dönemde sermaye hareketleri yoluyla ise Türkiye'ye net 1 milyar 499 milyon dolarlık bir giriş oldu.

Cari işlemler açığı ile sermaye hareketleriyle giren kaynak arasındaki fark, beş yılda ulusal rezervler üzerinde 6 milyar 95 milyon dolarlık bir azaltıcı etki yaptı. Ancak anılan beş yılda rezervlerdeki fiili azalma 10 milyar 480 milyon dolara ulaştı.

Bu da anılan dönemde 4 milyar 385 milyon dolarlık bir rezervin mali sistemden çıkarak, başta yastık altı olmak üzere kayıt dışına gittiğini ortaya koydu. Cari işlemler dengesi ile sermaye hareketleri ve rezev hareketlerinin neti arasındaki fark, yıllar itibariyle Merkez Bankası'nın ödemeler bilançosunda "net hata ve noksan" kalemi olarak yer alıyor.

KRİZ YILLARINDA ARTTI

Son beş yıllık dönem içinde özellikle 2000 ve 2001 yıllarında sistem dışına çıkışlar yüksek hacimlere ulaştı. 1998'de 697 milyon dolar kayıt dışına çıkarken, 1999 yılında ise 1 milyar 631 milyon dolar sistem  dışından mali sisteme geçiş yapmıştı.

Bankacılıkta sorunların artması, bazı bankaların batacağı beklentisine girilmesi ve faizlerin düşmesi nedeniyle tasarruf sahiplerinin yastık altını tercih ettiği ve kasım ayında ilk finansal krizin yaşandığı 2000 yılında, 2 milyar 788 milyon dolarlık bir tutar mali sistem dışına kaçtı. Ağır ekonomik kriz yaşanan 2001'de de sistem dışına çıkış 2 milyar 116 milyon dolar olarak gerçekleşti.