Ayda KAYAR / İSTANBUL

Türkiye'de bürokratik işlemler yüzünden neredeyse denize küsme noktasına gelen amatör denizciler, şimdi de eski Sağlık Bakanı Osman Durmuş'un görevini devretmeden kısa süre önce 12 Kasım 2002'de imzalayarak yayınladığı 4397 sayılı ‘‘Gemi Adamları Sağlık Yönergesi’’ yüzünden ne yapacaklarını şaşırdılar.

Amatör denizcilerle, ticari gemilerde çalışanları aynı standartta değerlendiren bakanlık, kendi teknesiyle denize açılmak isteyenlerin tepeden tırnağa muayene edilmelerini şart koşuyor.

Eski Sağlık Bakanı Osman Durmuş'un imzaladığı yönergeye göre, psikiyatrik muayene sırasında doktorun amatör denizciye ‘‘seksüel gelişimi’’ni de anlattırması gerekiyor. Yönergenin, ‘‘Sağlık Kurullarınca Verilecek Gemiadamları Sağlık Raporlarının Düzenlenmesine Esas Olan Sağlık Muayenesinde Gemiadamı Adayları ve Gemidamlarında Aranacak Sağlık Şartları ve Muayenelerine İlişkin esaslar’’ başlıklı ekinin Psikiyatri Muayenesi bölümünde doktorlar, muayene sonuçlarını ‘‘doğal’’, ‘‘yeterli’’, ‘‘patalojik bulgu yok’’ şeklinde değil, ‘‘olabildiğince ayrıntılı’’ kaydetmeleri konusunda da uyarılıyor. Psikiyatrik muayene sırasında denize açılmak isteyen adayın, konuşması, hafızası ve geçmişi de kayda geçiyor. Doktor eğer adayın alkolik olduğundan şüphelenirse ‘‘önceden telefon etmeksizin’’ denizseveri muayeneye çağırma hakkına da sahip.

Denizciler Sivil Toplum İnisiyatifi'nin İzmir Sığacık Balıkçı Kooperatifi'nde sadece yönergede belirtilen 13 maddelik genel cerrahi sıralaması açısından yaptığı taramada 42 balıkçıdan ancak beşi yeni yönergeyi geçebildi. Balıkçılardan 37'si kıldönmesi, 13'ü tek taraflı fıtık, dördü kıl dönmesi ve tek taraflı fıtık, ikisi ayak parmağında diyabete bağlı yara ve biri de makat çevresindeki akıntı nedeniyle yönergeye uygun çıkmadı.