Mesude ERŞAN / İSTANBUL

Önümüzdeki iki yıl içinde piyasaya verilmesi beklenen inhale (ağızdan nefes yoluyla alınan) ensülinler, diabette ‘‘acısız tedavi dönemi’’ni başlatacak. Böylece hastaların günde birkaç kez ölçüm için parmaklarını delerek kan almalarına, enjeksiyonla insülin yapmalarına ya hiç gerek kalmayacak ya da enjeksiyon sayısı azalacak.

ULUSLARARASI Diyabet Federasyonu IDF'nin Avrupa Diyabet Politikalarını Belirleme Grubu Üyesi ve Türk Diyabet Vakfı Başkanı Prof. Dr. Temel Yılmaz, tıp bilimi ve teknolojideki yeniliklerin diyabet hastalarının da yaşam kalitesini ve konforunu artıracağını söyledi. Prof. Dr. Yılmaz'ın diyabetli hastalara yönelik müjdeleri şöyle sıralanıyor:

AĞIZDAN NEFES YOLUYLA ENSÜLİN

Günün olanaklarına göre hastalar ensülinini sadece enjeksiyon şeklinde alabiliyor. Son yıllarda çalışmalar enjeksiyonsuz ensülin üzerinde yoğunlaştı. Burundan spreyle alınan ensülin denendi ancak burun dokusunda bozulmalara yol açması, üst solunum yolu enfeksiyonlarında yetersiz kalması nedeniyle başarılı olamadı. İki büyük ilaç üreticisi Pfizer ve Novartis'in Avrupa ülkeleri ve ABD'de inhale ensülin üzerinde yürüttüğü ortak çalışmada son aşama olan faz 3'e gelindi. Astım ilaçları gibi inhale (ağızdan nefes yoluyla alınan) ensülin üzerindeki klinik çalışmalar başarılı sonuçlar verdi. İlk aşamada ağırlıklı olarak, tip 2 diyabet adı verilen yani vücudunda ensülin olan ama kendisine yetmeyen hastalar için kullanılabilmesi hedefleniyor. Bir de akciğer gelişmesi tamamlanmış, 18 yaşın üstündeki tip 1 diyabetlilerde de (vücudunda hiç insülin bulunmayan) kullanılacak. İnhale ensülin bronş, bronş yol ve alveollere (hava kesecikleri) kadar gidiyor. Oradan da kana geçiyor. Önemli ölçüde insanların hayatlarını kolaylaştıracak. Günde iki kez enjeksiyon insülin kullananların ihtiyacını karşılamaya yetecek. Günde dört enjeksiyon ensülin kullananlarda da enjeksiyon sayısı bire düşecek. Kalan ihtiyaçları inhalelerle karşılanacak.

GLİKOZ ÖLÇÜM SAATLERİ

Ensülin kullanan diyabetliler her dozdan önce, dozu ayarlayabilmek için kan şekerlerini ölçmek zorundalar. Bunun için sürekli parmaklarını delerek kan alıyorlar. Önümüzdeki yıl içinde hastalar kollarındaki glikoz ölçüm saatiyle kanlarındaki şekerin düzeyini, acısız görebilecekler. Saatler 24 saatlik kan şekeri düzeyini bir skala halinde gösteriyor.

ORAL ENSÜLİN SON AŞAMADA

Çalışmalar sürüyor ancak yakın gelecekte kullanıma geçmesi bekleniyor. Ensülinin ağız mukozasından emilimi esasına dayanıyor. Henüz standardize edilemediyse de ümit veriyor.

PANKREAS ADACIK NAKLİ

Diyabet, insülin hormon eksikliği veya yetersizliği hastalığı. Diyabetin kesin tedavisinde pankreas adacık (ensülin üreten hücreler) nakilleri üzerindeki çalışmalar büyük bir yoğunluk kazandı. Adacık naklinin pankreas nakline göre büyük üstünlükleri var. Küçük bir cerrahi işlemle bir ya da iki gün içinde hastanın hücre nakli tamamlanabiliyor. Birden fazla kez tekrarlanabiliyor. Kolay bir teknik. Ancak verilen hücreler bir süre sonra reddedilerek imha edilebiliyor. Reddi önlemek için bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar verilmesi gerekiyor.