Devlet Planlama Teşkilatı (DPT), Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) ve iç ve dış borç faiz ödemeleri açısından Ankara Ticaret Odası (ATO) verilerinden yapılan hesaplamalara göre, Türkiye'nin, 2003 yılı tahmini fiyatlarıyla 1993-2002 döneminde 10 yıllık toplam gayri safi milli hasılası (GSMH), bir diğer deyişiyle milli geliri 1 trilyon 817.7 milyar dolar, toplam yatırım (özel, kamu toplamı) miktarı ise 422.4 milyar dolar oldu. Türkiye, bu dönemde 211.4 milyar dolar iç ve dış borç faizi öderken, milli gelirini 1992 yılına göre sadece 41.1 milyar dolar artırdı.
1993 yılında toplam yatırımların dörtte biri (yüzde 24.1) kadar olan iç ve dış borç faiz ödemeleri, 2001 yılında toplam yatırımların yüzde 96.2'sine ulaştı. Bu rakamın 2002 yılında yüzde 81.1 oranında gerçekleşeceği, 2003 yılında ise yüzde 91.2 oranında olacağı tahmin ediliyor.
BİRÇOK YATIRIM TAMAMLANMIŞ OLACAKTI
Oysa faize ayrılan 211.4 milyar dolar da yatırıma yöneltilebilseydi Türkiye'nin bir çok yatırım (GAP, Ankara-İstanbul hızlı tren hattı, GAP demiryolu, Kars-Tiflis, Bilecik-Bursa-Bandırma, Ankara-Yozgat-Sivas demiryolları, Çanakkale Boğaz köprüsü, İstanbul Boğazı tüp geçiş, İstanbul Boğazı 3. köprü, İzmit Körfez geçişleri gibi) tamamlanmış, milli geliri de 75.5 milyar dolar artmış olacaktı.
2002 yılındaki sermaye/hasıla oranı (bu rakam 2.8 düzeyinde) dikkate alındığında, bu iç ve dış borç faiz ödemesi yatırıma yönlendirilseydi GSMH'de 75.5 milyar dolarlık artış sağlanacaktı. Yani 2003 yılında 202.5 milyar dolar olarak öngörülen GSMH miktarı, 278 milyar dolar olacaktı. Kişi başına milli gelir de 2003 yılında 2 bin 857 dolar yerine 3 bin 922 doları bulacaktı.
Türkiye'nin, 2003 yılı tahmini fiyatlarıyla ve yıllar itibarıyla GSMH, yatırım, GSMH artış, iç ve dış borç faiz ödemeleri şöyle:
(MİLYAR ABD DOLARI)
İç ve Dış
GSMH Borç Faiz
Yıl GSMH Yatırım Artışı Ödemesi
---- ------- ------- ------ ---------
1992 151.7
1993 164.0 43.1 12.3 10.4
1994 154.0 37.7 -10.0 10.7
1995 166.3 39.9 12.3 12.1
1996 178.1 44.5 11.8 18.1
1997 192.9 50.7 14.8 14.5
1998 200.4 52.0 7.4 23.7
1999 188.2 41.6 -12.2 25.1
2000 200.0 45.2 11.9 36.7
2001 181.0 34.3 -19.0 33.0
2002 (x) 192.8 33.4 11.8 27.1
---- ------ ------ ------- --------
1993-2002
Toplamı 1817.7 422.4 41.1 211.4
2003 (xx) 202.5 37.3 9.7 34.0
2002 yılı sermaye/hasıla oranı (xxx): 2.8
(x): Tahmin.
(xx): Öngörü.
(xxx): Belli bir dönemdeki (genelde 5 yıl alınır) toplam yatırımın, aynı dönemdeki toplam GSMH artışına bölünmesiyle bulunuyor. Örneğin 2002 yılında 33.4 milyar dolarlık yatırım yapılmış, 11.8 milyar dolarlık GSMH artışı sağlanmış. Buna göre sermaye/hasıla oranı:33.4/11.8: 2.8'dir.
