Uğur ERGAN / ANKARA

K. Irak'a 40-55 bin arasında Türk askeri girecek. Bölgede bir Türk, bir ABD’li iki eşkomutan görev yapacak. 15 bin Mehmetçiğe Türk general komuta edecek.

Kuzey Irak'a 40-55 bin arasında Türk askeri girecek. ‘Eşkomutanlık’ uygulanacağı için ABD'li ve Türk komutan eşit olacak. 15 bin kadar Mehmetçiğin komutası doğrudan Türk generalde olacak. Bunun dışındaki birliklere ise emri ABD'li komutan, Türk komutan aracılığıyla iletecek.

Türkiye ile ABD arasında Kuzey Irak ve Irak bağlantılı askeri ve siyasi konularda görüşbirliğine varılırken, ekonomik destek programında iki taraf arasındaki anlaşmazlık ‘büyük rakam farklılığı’ nedeniyle sürüyor.

Türkiye maddi yardım paketi çerçevesinde hibe olarak ilk yıl için en az 10 milyar dolar isterken, ABD ise 6 milyar dolar vermekte direniyor.

Ekonomik alanda anlaşma sağlanamadığı sürece, askeri ve siyasi boyuttaki görüşbirliğinin hayata geçmesi ile TBMM'den ABD askerinin Türkiye'ye konuşlanmasına ilişkin tezkerinin çıkmasanın son derece zor olduğu bildirildi. Başkent kulislerinde ağır basan bu görüş, dün Dışişleri Bakanı Yaşar Yakış tarafından da doğrulandı. Yakış, Dışişleri ek binasında yaşanan sorunu görüşmek için DPT Müsteşarı Ahmet Tıktık ile ek binayı gezerken, ‘‘ABD, eğer ekonomik destek protokolünü imzalamazsa tezkere Meclis'e gitmeyecek mi?’’ sorusuna, ‘‘Tezkereye baz teşkil edecek olan mutabakat olmazsa, tabii ki tezkereye temel teşkil edecek belge ortada yoksa, tezkereyi neye dayandırarak sevk edeceğiz’’ yanıtını verdi.

ABD'NİN ACELESİ VARSA

3 mutabakat zaptının birbirine bağlı olduğunu vurgulayan Yakış, şunları söyledi: ‘‘Tezkerelerin gidip gitmeyeceği ancak müzakerelerden sonra gündeme gelir. Bir zaman veremiyorum, çünkü ilk önce müzakerelerin tamamlanması lazım. ABD'nin acelesi varsa bu müzakerelerin bir an önce tamamlanması için ne kadar erken bir zamanda mutabakata varırsak, takvimin geri kalan kısmı da o kadar çabuk işler.’’

WASHINGTON'DA ANLAŞTILAR

Edinilen bilgiye göre, Dışişleri Bakanı Yakış ile hazineden sorumlu Devlet Bakanı Ali Babacan'ın geçen hafta ABD'ye yaptıkları ziyarette, Kuzey Irak'a ilişkin askeri detaylar ile Saddam sonrası Irak'ın siyasi geleceği ile ilgili görüşbirliğine varıldı. Ancak ekonomik destek konusunda iki tarafın seslendirdiği rakamlar arasında çok büyük farklar olduğu ortaya çıktı.

40-55 BİN TÜRK ASKERİ

Varılan görüşbirliğine göre, Kuzey Irak'ta ‘eşkomutanlık’ olacak. ABD'li komutan ile Türk komutan aynı düzeyde olacak. Kuzey Irak'a 40-55 bin arasında değişen Türk askeri girecek. Kuzey Irak'a girecek Türk birliklerinden 15 bin kadarının komutası doğrudan Türk generalde olacak. Bunun dışında kalan ve ortak komuta merkezine bağlı olarak bölgede bulunacak olan Türk birliklerine emri ise ABD'li komutan, Türk komutan aracılığıyla iletecek. Böylece Kürt grupların tedirgin olmaması sağlanacak. Ayrıca Kuzey Irak bağlantılı olarak Diyarbakır'da ortak bir harekat merkezi oluşturulacak. Bu merkezde Türk ve ABD'li irtibat subayları bulunacak. Katar'daki ana karargahta da general düzeyinde yine bir Türk irtibat subayı görev yapacak.

KIRMIZI ÇİZGİLER

Saddam sonrası, Irak'ın toprak bütünlüğü ile siyasi birliğinin korunmasında da Ankara ile Washington arasında görüşbirliği bulunduğu bildirildi. Ankara'nın Kuzey Irak'la ilgili ‘Kırmızı çizgileri’ geçerli olacak. Kuzey Irak'ta bir Kürt Devleti'nin kurulmasına izin verilmeyecek. Bunların dışında Irak'ın tüm enerji kaynakları, Bağdat'taki merkezi yönetimin denetiminde olacak. Türk birlikleri Musul'un kuzeyine kadar ilerleyerek tampon bölge oluşturacak. Erbil ve Süleymaniye yakınlarında da geçici olarak Türk birlikleri konuşlanacak.

KOMUTANLAR GİDİYOR

Türkiye ile ABD arasında bu gelişmeler yaşanırken, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hilmi Özkök ile kuvvet komutanları önümüzdeki günlerde Irak sınırını kontrol eden 2. Ordu bölgesinde denetime çıkacaklar. Komutanların yapacağı incelemeler sonucu, Patriotlar'ın nerelere konuşlanacağına da Türk tarafı karar verecek.