Dün Güvenlik Konseyi'ne ikinci Irak raporunu sunan BM baş silah denetçisi Hans Blix, ABD'nin kanıtlarına şüpheyle baktığını açıkladı; ‘‘Biz sadece kendi bulduğumuz kanıtları rapor ederiz’’ dedi. Blix, kitle imha silahı bulamadıklarını ve denetim sürecinin uzatılmasını istediklerini söyledi. Blix, ‘‘El Samud füzesinin menzili 180 km. BM'nin getirdiği 150 km'lik sınırı aşıyor. Bu nedenle yasakladık’’ dedi.

BM baş silah denetçisi Hans Blix ikinci Irak raporunu dün BM Güvenlik Konseyi'ne sunarken, geçen hafta kanıt diye bazı uydu fotoğrafları gösteren ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell'a meydan okudu. Powell'ın, Irak'ın bazı yasak silahları denetçiler gelmeden ortadan kaldırdığını kanıtlamak için, 5 Şubat'taki konsey oturumunda gösterdiği uydu fotoğraflarını ‘‘şüpheli’’ bulduğunu açıklayan Blix, ‘‘Biz sadece kendi bulduğumuz kanıtları rapor ederiz’’ dedi.

Blix, fotoğraflardaki görüntülerin yasaklanmış silah faaliyetleri değil, olağan faaliyetler olabileceğini belirterek, ‘‘Irak'a gidişimizden bu yana 300'den fazla tesiste 400'den fazla denetim yaptık. Yaptığımız bütün denetimler, önceden haber verilmeden gerçekleştirildi ve tesislere girişimize hızla izin verildi’’ dedi.

Blix, denetimlerde ilerleme sağlandığını, ancak verilen zamanda görevi tamamlamanın olanaklı olmadığını kaydetti. Denetim sonuçlarının Irak'ın açıklamalarıyla örtüştüğünü belirten Blix, denetimlerde boş füze başlığı dışında Irak'ın kitle imha silahı bulunduğuna dair kanıt bulamadıklarını ifade etti. Blix, Irak'ın elinde bulunan El Samud-2 füze sisteminin, BM tarafından konulan 150 km'lik menzili aştığını, bu nedenle de yasaklandığını açıkladı.

NÜKLEER KANIT YOK

Uluslararası Atom Enerji Ajansı Başkanı Muhammed El Baradey ise raporunda, Irak'ta yasaklı nükleer faaliyetlere ilişkin kanıt bulunamadığını açıkladı. El Baradey, halen bazı konuların araştırıldığını, Irak'taki denetimlerin genişletilmesi ve daha fazla denetçi gönderilmesi gerektiğini söyledi. El Baradey, Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin'in kitle imha silahlarının üretiminin ve ticaretinin yasaklanmasını öngören kararının da önemli bir adım olduğunu söyledi.

DAİMİ ÜYELER NE DİYOR?

ABD’den savaş baskısı

ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, Irak'ın uluslararası topluluğu yanıltmak için kurnazca oyunlara başvurduğunu öne sürdü. Güvenlik Konseyi'nin ‘‘Irak için olası ağır sonuçları incelemeye hazır olması gerektiğini’’ ifade eden Powell, Irak'ın terör gruplarıyla bağlantısının güçlendiğini ileri sürerek, ‘‘Bu korkunç silahlardan birinin şehirlerimize gelmesini bekleyemeyiz’’ dedi. Powell, daha fazla denetimin çare olmadığını söyledi.

Barışçı çözüm mümkün

İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw, savaşın engellenmesi için Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin'in tutumunu derhal değiştirmesi gerektiğini söyledi. Straw, ‘‘Irak krizinde hala barışçı çözüme ulaşılabileceğini düşündüklerini ve bunu umduklarını, ancak bunun için Saddam Hüseyin'in tam olarak ve hemen tutumunu değiştirmesi gerektiğini’’ ifade etti.

Rusya: Savaş zamanı değil

Rusya Dışişleri Bakanı İgor İvanov, Irak'ta denetimlerin doğru yönde ilerlediğini, buna önem vermemezlik edilemeyeceğini belirtti. ‘‘Denetçiler, denetimlerini sürdürmeli’’ diyen İvanov, dünyada çoğunluğun arzusunun bu yönde olduğunu ifade etti. Henüz Bağdat'a karşı güç kullanmayı düşünmenin zamanı olmadığını belirten İvanov, ‘‘Umarım bu noktaya gelmeyiz’’ dedi.

Çin: Savaştan kaçınalım

Çin Dışişleri Bakanı Tang Jiaxuan, Güvenlik Konseyi üyeleri arasında birlik çağrısında bulundu ve bunun olmaması halinde, Konsey'in güvenirliğini yitirme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti. Savaştan kaçınılması için her çabanın harcanması gerektiğini ifade eden Tang, denetçilerin birçok konuya açıklık getirdiğini söyledi. Tang, ‘‘1441 sayılı kararın yerine getirilmesi için denetçilere ihtiyaç duydukları süre tanınmalı’’ dedi.

Yaşlı Avrupa dimdik

Fransa Dışişleri Bakanı Dominique De Villepin, Irak'ta güç kullanılmasının haklı gösterilemeyeceğini ve barışta önceliğin silahsızlanmaya verilmesi gerektiğini söylemişti. De Villepin, Irak'a harekata karşı çıkan Fransa ve Almanya'yı ‘‘yaşlı Avrupa’’ olarak niteleyen ABD Savunma Bakanı Donald Rumsfeld'in sözlerine atıfta bulunarak, ‘‘Yaşlı bir ülke Fransa, yaşlı bir kıta Avrupa, tarihe karşı ve insanların önünde dimdik ayakta duruyor’’ ifadesini kullandı.