Nurten ERK

11 Eylül saldırısı sonrası gündeme gelen, ‘‘havada terör sigortasına devlet desteği’’ bu ay sonunda kalkacak. Bununla birlikte, THY Kamu İhale Kanunu yüzünden sıkıntı yaşayacak. Çünkü, yeni kanun yüzünden THY uluslararası piyasalardan ‘‘terör poliçesi’’ni zamanında alamayacak.

11 EYLÜL'den sonra havada terör sigortası krizi yaşayan ve bu sorunu bugüne kadar devlet desteği ile aşan THY, şimdi de yeni İhale Kanunu yüzünden uçamama riskiyle karşı karşıya kaldı. Türkiye dahil bütün ülkeler 11 Eylül sonrasında terör riski sigortasına ilişkin havayollarına verdikleri devlet desteğini 31 Ocak'tan itibaren kaldırmaya hazırlanıyor. Yeni İhale Kanunu'nda öngörülen süreler nedeniyle 1 Şubat'a kadar uluslararası piyasalardan terör poliçesi satın alması mümkün olmayan Türk Hava Yolları (THY), devlet desteğinin en az üç ay daha uzatılması için Hazine'ye başvurdu.

Devlet desteğinin kalkması yolcu başına ek bir maliyet getireceği için sivil havayolu şirketlerini kara kara düşündürüyor. Ancak, maliyeti yüklenerek terör riski poliçesi almaya hazır THY'nin önünde bu konuda başka bir çıkmaz var. Avrupa Birliği'ne uyum amacıyla çıkarılan yeni İhale Kanunu, THY'nin bu tarihe kadar uluslararası piyasalardan terör riskini içeren yeni bir sigorta poliçesi temin etmesini engelliyor.

Her türlü alımda İhale Kanunu kapsamına giren THY, sigorta poliçesi temininde de artık yeni İhale Kanunu'nda öngörülen sürelere göre hareket etmesi gerekiyor ve bu da en az üç aya yakın bir zaman istiyor. THY, terör riski konusundaki devlet desteğinin üç ay uzatılmaması halinde 1 Şubat'tan itibaren yurt dışına uçamayacak. Çünkü sivil havayolu şirketlerinin, uluslararası sigorta kuruluşlarından terör riski poliçesi temin etmeden uluslararası uçuş yapması mümkün değil.

YOLCU BAŞINA 1 DOLAR EK YÜK

11 Eylül sonrasında, uluslararası sigorta şirketleri hava taşıtlarındaki terör riskini 600 milyon dolardan 50 milyon dolara indirince, Türkiye ve diğer ülkeler, kendi hava yolu şirketlerine devlet desteği vererek, uçmalarını sağlamıştı. 31 Ocak'tan itibaren devlet desteğinin kalkmasıyla, terör riski poliçesinin satın alınmasında sivil havacılık şirketlerine yolcu başına 70 sent ile 1 dolar arası ek yük gelecek.

Terör riski poliçesinin satın alınmasının, Türk Hava Yolları'na da yaklaşık 7 milyon dolarlık ek bir poliçe yükü getireceğini belirten bir THY yetkilisi, asıl sorunun yeni İhale Kanunu olduğuna dikkat çekti.

‘‘Hazine garantisinin bitmesi, yeni bir poliçe almak demek’’ diyen THY yetkilisi, şunları söyledi: ‘‘Terör olayından dolayı üçüncü şahıslara verilebilecek zararları kapsayan mevcut sigorta poliçesi, 50 milyon dolara kadar olan riskleri kapsıyor. 11 Eylül'den sonra bunun üzerindeki riskleri Hazine garantisiyle götürüyorduk. Şimdi Hazine garantisinin bitmesinin anlamı, yeni poliçe almak demek. Bunun maliyeti yolcu başına 70 sent ile 1 dolar. Bunun THY'nin maliyeti 7 milyon doları bulur. Ancak bu maliyeti yüklensek bile THY olarak bir açmazımız var. Terör riski poliçelerini uluslararası piyasalardan almak durumundayız. Türkiye'deki yeni İhale Kanunu'na göre bu poliçeleri bulmamız mümkün değil. Zaten bu alımı da yeni çıkan İhale Kanunu'nda öngörülen sürelere uyarak yapmak zorundayız. Bunun için Hazine'ye başvurduk. Hazine garantisinin en az üç ay daha uzatılması gerekiyor. Hazine garanti süresini uzatmaz ve poliçe alamazsak yurtdışı uçuşları yapamayız. İhale Kanunu çıkarılırken uluslararası rekabete açık kamu kuruluşları ayrı tutulmalıydı.’’

Babacan, ‘31 Ocak son gün’ demişti

Aralarında Türkiye'nin de yer aldığı ülkeler, havada terör sigortasına ilişkin devlet desteğini 31 Ocak'tan itibaren kaldırmaya hazırlanıyor. 11 Eylül'ün ardından uluslararası sigorta şirketlerinin terörist eylemlere karşı sigorta üst limitini 600 milyon dolardan 50 milyon dolara indirmesi üzerine, uçakların başka ülkelerin hava sahasını kullanması olanaksız hale gelmişti. Her ülkenin, kendi hava sahasını kullanabilmesi için, asgari 600 milyon dolarlık sigorta istemesi, sigorta şirketlerinin de, üst limiti 50 milyon dolara indirmesi üzerine sorun, devletlerin kendi uçaklarına ‘‘devlet garantisi’’ vermesiyle çözümlenmişti.

Devlet Bakanı Ali Babacan, 24 Aralık'ta Başbakanlığa gönderdiği yazıda, Avrupa Birliği ülkelerinin devlet garantisi uygulamasını kaldırdığına işaret ederek, ‘‘İlerleyen aylarda, meydana gelmesi muhtemel bir Irak savaşının, sivil hava araçları için söz konusu riski daha da artıracağı göz önünde bulundurularak, garanti süresinin son olarak 31 Ocak 2003'e kadar uzatılması ve bu tarih itibarıyla devlet garantisi uygulamasına son verilmesi uygundur’’ dedi.

Havacılardan Gül'e mektup

Türkiye Özel Sektör Havacılık İşletmeleri Derneği (TÖSHİD) Başkanı Tuncay Doğaner, Başbakan Abdullah Gül'e bir mektup yazarak, devlet garantisinin bir süre daha devam etmesini istedi. Devlet Bakanlığı'nın, zengin Avrupa ülkelerini referans göstererek, Türkiye'deki ‘‘Devlet garantisi’’ uygulamasını kaldırmasını anlamanın mümkün olmadığını ifade eden Doğaner, şu görüşleri belirtti: ‘‘Sigortada devlet garantisinin kaldırılması, sektörün üzerine gelecek milyonlarca dolarlık ek maliyet, sivil havayollarına telafisi olmayan bir yük getirecek. 2003 yaz döneminin kataloglarının basılmış, uçak ve bilet fiyatlarının belirlenmiş olması sebebiyle bu ilave maliyetler tur operatörü veya yolcuya yansıtılamayacak.’’