Ersin KALKAN

Çoğu ABD, Kanada, Fransa, İngiltere gibi ülkelerde eğitim görmüş. Ama eğitimlerini tamamlayınca doğup büyüdükleri o küçük şehirlere geri dönmüşler. Kimi ilk olmanın, kimi koca bir deryadan cılız bir dereye düşmenin sıkıntısını yaşamış. Kadın oldukları için erkeklerden on kat daha fazla çalışmak zorunda kalmışlar.

Fabrikaların gürültüsünde, tarlaların tozu toprağı içinde, taş ocaklarında, torna tezgahlarının başında, cam fırınlarının yüksek ateşinin kıyısında üretmek, daha çok üretmek için durmaksızın çalışmışlar. Yaşadıkları şehirleri çok seviyorlar, işlerine tutkuyla bağlılar. Hemen hepsinin birkaç sivil toplum kuruluşuyla irtibatı var. Bazılarını da zaten kendileri kurmuşlar. Aksaray'ın, Çorum'un, Antep'in, Adana'nın, tüm Anadolu'nun ürettiği malları sırtlayıp dünyanın dört bir yanına satıyorlar. O küçük şehirlerden çıkıp yerkürenin sayılı metropollerinde kıran kırana pazarlık yapıyorlar. Dünyayı Türkiye'ye, Türkiye'yi dünyaya taşıyorlar. Aralarındaki profesyonel yöneticiler, aldıkları ücretlerden memnunlar. Çalıştıkları alanlar erkeklerin egemenliğinde, ama yine de iş ortamının İstanbul gibi büyük bir kente göre daha rahat ve güvenli olduğunu söylüyor, bunu da Anadolu insanının çok daha temiz ve saf olmasına bağlıyorlar. ‘‘Anadolu'da maganda yok’’ diyor Afyonlu mermer üreticisi Deniz Özkan. ‘‘Bu kadınlar için bir avantaj.’’

Hatice Oral / DENİZLİ

Denizli Cam İhracat Müdürü

1957 doğumlu. TED Ankara Koleji'nden sonra Burmingham Üniversitesi'nde eğitim görmüş, kimya mühendisi. Ankara'da TEK'te araştırma laboratuvarlarında çalışmış. 1989'dan beri Şişecam'ın yan kuruluşu olan Denizli Cam'da çalışıyor. ABD ve Avrupa ülkelerine ihracat yapıyorlar. Evli, bir kız annesi.

El yapımı camları dünyaya satıyoruz

Denizli'de yaşamayı seviyorum. En güzeli işe yakın olması. Tarihi eserleri çok seviyorum. Bizim çevremizde de çok sayıda tarihi kent var. Bu yüzden şanslı sayılırız. Şehrimizin tiyatrosu ve sineması da var. Daha çok sanat müziği dinliyorum. Bahçeyle uğraşmayı çok seviyorum. Zaten çiftlikte yaşıyorum. Firmamızda ortaya çıkarılan bütün ürünler birer sanat eseri. Hepsi el yapımı ve kıymetli eserler. Böyle bir yerde çalışmak benim için çok zevkli. Ülkemizde el emeği, göz nuruyla üretilen eserleri alıp tüm dünyaya sunmak bana ayrıca kıvanç veriyor. El imalatı yanında kristal kesimi de yapılıyor. Çeşmibülbül, Beykoz camı tabir edilen geleneksel Osmanlı cam sanatı örnekleri de fabrikamızda imal ediliyor.

Ayfer Demiray AKSARAY

Desa Değirmen Makineleri Sanayii AŞ Ortağı

Aksaray, 1961 doğumlu. 1978'de liseden mezun olduktan sonra babasına ait Desa Değirmen Makineleri Sanayii'nde çalışmaya başladı. İç piyasa için değirmen makineleri üreten şirket, SSCB'nin dağılmasının ardından yurtdışına da üretim yapmaya başladı. 1991'de şirketin başına geçti. Üretim çeşitlerini artırdı. Aksaray'da günlük 80 ton kapasiteli un fabrikası kurdu. Şu anda Desa'da un ve bulgur makinelerine yönelik makine, techizat ve ekipmanların imalatını yapıyor. Rusya, Azerbaycan, Gürcistan, Ukrayna gibi ülkelere satış yapıyorlar. Yıllık 500 bin dolarlık dış satımları var. Bunu 1 milyon dolara çıkarmayı hedefliyorlar.

Sektör erkek egemenliğinde onlarla diyalog kurmak zor

Daha önce çeyiz üzerine bir mağazam vardı. Babam vefat edince işin başına geçtim. Ticaretle uğraşmayı çok seviyorum, bu benim idealimdi. İki sene Almanya'da kaldım. 13 yıllık evliyim ve eşimle birlikte çalışıyorum. Kitap okumayı ve sinemayı seviyorum. Şehirde bir sinema var ama film seyretmek için daha çok Ankara'ya gidiyoruz. Aslında, büyük şehirlerdeki kadınlara göre daha rahat yaşıyoruz. Aksaray, küçük bir yer olduğu için ulaşım sorunu yok, büyük yerlere oranla geçinmek daha kolay. Sektör erkek egemen. Zaman zaman diyalog kurmada sıkıntı çekiyoruz ama bu sorunları aşıyoruz.

Sema Güral Sürmeli KÜTAHYA

Güral Şirketler Grubu Yönetim Kurulu Üyesi

Kütahya, 1975 doğumlu. 1996'da Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Seramik Bölümü'nü bitirdi. 1999'da A.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yüksek lisansını tamamladı. Halen Kütahya Porselen'de Yönetim Kurulu üyesi. Evli, bir çocuk sahibi ve İngilizce biliyor. Dizaynını ve desenlerini yaptığı porselen, banyo gereçleri, yer ve duvar karoları, cam, ambalaj malzemeleri Avrupa ülkelerinin tamamına, ABD, Arap ülkeleri, Kanada dahil 56 ülkeye satılıyor. Daha önce çok sayıda karma sergiye katıldı. Şimdi yaptığı seramik tablolarla ilk kişisel sergisini açmaya hazırlanıyor.

Porselen fırınlarının etrafında büyüdüm

Kütahya'da bir kadın girişimci olarak sosyal yaşantı açısından zorluk çekiyorum. İş yaşamının merkezi İstanbul'da. Alışverişlerimizi, ihracatımızı hep İstanbul'dan yapıyoruz. Babam Nafiz Güral'ın yanında yetişmiş olmam bana çok büyük bir kolaylık sağladı. İşimle eğitimim örtüştüğü için adaptasyon sorunu yaşamadım. Çocukluğumdan beri porselen fırınlarının etrafında büyüdüğümden sıkıntı çekmedim. Yaptığımız iş yorucu ama bana büyük bir keyif veriyor. Ben ürün geliştirme ya da diğer adıyla tasarım stüdyolarının başındayım. Modacı olmak isterdim. Hala da istiyorum. Kütahya'da üniversite kurulduktan sonra sosyal hayat canlanmaya başladı. Ama tiyatroyu unuttuk. Eskiden turneler gelirdi şimdi o da yok. Eskişehir'de de bir evimiz var. Orada sosyal hayat oldukça hareketli ve canlı. Sinemaları çok iyi. Müzik festivalleri yapılıyor.''

İpek Başaranhıncal ÇORUM

Bilsar Tekstil İhracat Bölümü Yöneticisi

Çorum, 1974 doğumlu. Anadolu Lisesi ve Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü mezunu. 1999'da Uluslararası Ticaret Programı işletme sertifikası aldı. Toprakbank ve Saga Tekstil'de staj yaptı. Hyundai Assan’da çalıştı. İngilizce, Almanca ve Japonca biliyor. Yılda 1,5 milyon gömlek üreten Bilsar, İspanya, İngiltere, Amerika, İtalya, Belçika, Hollanda gibi ülkelere ihracat yapıyor. Evli, Yiğit isimli bir oğlu var.

İstanbul’da kendimi kolluyordum ama Çorumlular saf ve temiz

İşverenlerimiz de Boğaziçi mezunu, yeni kuşak girişimciler. Hedeflerimiz ve vizyonumuz aynı. 'Beyaz Proje' adı altında yeni bir hamle yapmak için yola çıktık. Bir İngiliz kol düğmesi firmasıyla ortaklık kurduk. Onlar kol düğmelerini üretiyor, biz gömlekleri yapıyoruz. Buranın zorluğu sosyal hayatın cılız olması. Tarih kitapları okumayı seviyorum. Buket Uzuner favorim. Caz dinliyorum, arada bir İstanbul'a kaçıp Caz Festivali’ne ve konserlere gidiyorum. KADER üyesiyim. Çorum'da ilişkiler çok daha samimi. İstanbul'da iş yaparken hep bir yerlerimi kollamak zorundaydım. Çorum insanı saf ve temiz. Doğrudan. İşimi de kendi işim gibi benimsiyorum. Hanımlara Anadolu'da çalışmalarını tavsiye ediyorum.

Belgin Gömeç / NEVŞEHİR

Nesteks Yönetim Kurulu Başkanı

1944 İzmir doğumlu. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi 1965 mezunu. 1968'de FAO bursu kazandı. California Üniversitesi'nde master ve doktora yaptı. 1986'da Nevşehir'e yerleşti. Halen beş şirketin yönetim kurulu başkanlığını yapıyor. Şirketler, Yunanistan, Azerbaycan, Gürcistan, İtalya'ya ihracat yapıyor.

Hiç erkek desteği almadım

Nevşehir'de kadın olmaktan dolayı hiçbir zorlukla karşılaşmadım. Amerika'dan döndüğümde ülkemizin genetik mühendisliği alanında gelişmesinin çok uzun yıllar alacağını düşünüp, pratikte çalışacağım alanlara geçtim. Devlet memurluğundan ayrılıp özel sektörde çalışmaya başladığımda herkes bunun 40 yaşından sonra başlamış bir macera olduğunu düşündü. Bekarım ve arkamda hiçbir zaman bir erkek desteği olmadı. Buna ihtiyaç duymadım. Bekar bir kadın olarak bu şehirde tutunmak zor değil. Ama, her zaman sanat ve kültür hayatının dışında kalmanın eksiğini hissediyorum.

Nilgün Efes / ZONGULDAK

Efhesos Tekstil’in sahibi

Zonguldak, 1957 doğumlu. Marmara Üniversitesi (İTİA) Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Yüksek Okulu mezunu. Karadeniz'in kaybolmuş geleneksel el sanatı Elpek bezi dokumacılığını yeniden canlandırdı. 5 tezgahla başladığı dokumacılığı 11 tezgahla sürdürüyor. Japonya ve ABD'ye ihracat yapmaya başlandı. Evli, iki oğlu var.

Anadolu’da kadın girişimci olmakla İstanbul’da olmak arasında fark yok

Yaptığımız iş, geleneksel ve kültürel bir alana hitap ettiği için kadın olarak pek sıkıntı çekmedik. Ereğli oldukça sosyal bir yer. Anadolu'da kadın girişimci olmakla, İstanbul'da olmak arasında fark yok. Yeni tarzlar, stiller bulmak için durmadan çalışıyoruz. Şu sıralarda moda olduğu için bol miktarda şal üretiyoruz. Perdelik, masa ve yatak örtüleri, semen gibi dekoratif ev tekstili üzerine ağırlık verdik.

Deniz Özkan Afyon

Gürel Mermer Sanayi Yönetim Kurulu Üyesi

1970 Sakarya-Hendek doğumlu. Laz ve Gürcü melezi. İlköğrenimini Hollanda'da yaptı. Liseyi Hendek'te bitirdi. Hacettepe Üniversitesi Maden Fakültesi'nden mezun oldu. 1995'te Afyon'da iş hayatına başladı. Mermer, inşaat, tuğla sektörlerinde çalıştı. Halen Gürel Mermer San. Tic. AŞ'de üst düzey yöneticilik yapıyor. Denizli ve Akşehir'den çıkan taşı işleyerek Belçika'ya ve oradan da Bluestone damgasıyla bütün dünyaya satıyorlar. Evli olan Deniz Hanım, bir erkek ve bir kız çocuğu annesi.

Mermercilik taş gibi katı erkek egemen bir sektördür

Erkekler dünyasında savaş veriyorum. 9 yıldır bu sektördeyim. Eşim de maden mühendisi ama farklı branşlarda çalışıyoruz. Eşim beni desteklemeseydi Afyon gibi bir yerde tutunamazdım. Eşim, eskiden Afyon Kocatepe Üniversitesi'nde öğretim üyesiydi. Ben sektöre geçtikten üç yıl sonra o da istifa edip iş hayatına atıldı. Taş gibi katı bir sektördür mermercilik ve erkek egemendir. Mesleğimi çok seviyorum. Eğitimi olmayan birçok insanla uğraşmak, hatta onlardan biri gibi olmak zorundasınız. Birkaç kimliğe birden bölünüyorsunuz. Nedense hep büyük şehirde başarılı olunur diye bir anlayış var. Ben bunun aksini düşünüyorum. Anadolu'da fırsatlar daha fazla.

Bizim sektöre daha çok üretici ve yönetici kadın gelirse, iki-üç sene içinde dünyaya kafa tutabiliriz. Sosyal hayat yok diye Anadolu'dan vazgeçiliyor. Vazgeçersek, sosyal hayat Anadolu'da hiçbir zaman olmayacak. Anadolu insanının yitirmediği bir saflık ve temizlik var. Bu kadınlar için bir avantaj, çünkü artniyetli yaklaşmıyorlar. Maganda diye tabir edilen insanları Anadolu'da bulamazsınız. Maganda vahşi kent dünyasında ortaya çıkan bir fenomen diye düşünüyorum. Dolayısıyla da kadına yönelik tehdit burada daha az. Üniversite buraya çok güzel bir sosyal tesis kurdu. Her hafta sonu fasıllar yapılıyor. Antalya da yakın. Bazı zamanlarda Karadeniz turu yapıyor, sakinleşip geliyoruz. İki ay sonra gitar dersine başlayacağım. Üniversitedeyken Yakamoz diye bir müzik grubumuz vardı orada solisttim. Şirketimizin patronu olan Kırami Gürel, 30 yaşında, Amerika'da eğitim görmüş, inşaat mühendisi ufku geniş bir insan. Böyle bir grup başkanımızın olması da bizim atılımlar yapmamızı, işi büyütmemizi sağlıyor.

Zeynep Kürklü / ANKARA

Domsan Mobilya Gen. Md. Yard.

Malatya, 1953 doğumlu. Avusturya Lisesi ve Hacettepe Üniversitesi Ekonomi Bölümü mezunu. Man Motor AŞ'de görev yaptı. Domsan Doğrama Mobilya Sanayii AŞ'de Mağaza Müdürlüğü, Muhasebe Müdürlüğü görevlerinde bulundu. İngilizce, Almanca, Fransızca ve Latince biliyor. Tunus, Kuveyt, Irak, İsveç, Hollanda, İtalya’ya satış yapıyorlar. Yılda 100 bin parça mobilya üretiyorlar. Kürklü, iki çocuk annesi.

İki cins arasındaki ince çizgi

Fotoğraf çekiyorum ve operayı seviyorum. Mobilya sektöründe çalışan profesyonel yöneticilerden biriyim. Üretimle uğraşmak, tedarikçilerle çalışmak zor. Önceleri mecbur olduğum için direndim, sonra da işimi iyi yapma sevdasıyla bir hayli derinleştim ve üstesinden geldim. Bu sektörde kadın olmanın ne avantajını gördüm ne de dezavantajını. Erkeklerin içinde çalışmak birçok kadını erkek davranışına sürüklüyor ama ben bu iki cins arasındaki ince çizgiyi her zaman korumaya özen gösterdim.

Demet Başer Bilici / ADANA

Güney Giyim Sanayii Gen. Md.

Darende 1965 doğumlu. Londra Richmond Üniversitesi'nden mezun. Malezya Colgate Palmolive'de de bir süre çalıştıktan sonra Türkiye'de Başer Kimya AŞ'de Bütçe Planlama Müdürlüğü ve Başer Tekstil AŞ'de Genel Müdür Yardımcılığı yaptı. Halen aynı gruba bağlı Güney Giyim Sanayi ve Ticaret AŞ'de Genel Müdür ve Yönetim Kurulu Üyesi. Evli ve iki çocuk annesi. Akdeniz Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Üyesi.

Sosyal yaşantıda sıkıntı yok

Önceleri işlerimizi daha çok otomatik ya da manuel sistemlerle yürütüyorduk. Tarsus-Adana karayolunda yeni bir fabrika kurunca bilgi çağına sıçradık. Tesis bünyesinde 380 kişi çalışıyor. 15 milyon dolarlık dış satım gerçekleştiriliyor. Amerika'dan GAP, Kenneth Cole, Finity, Oscar de la Renta, Almanya'dan Steilman Group, İtalya'dan Miroglio Vestebene Grubu, Fransa'dan Vetir, İsveç'ten H&M gibi büyük firmalar Güney Giyim Sanayi'nin müşterileri arasında. Adana batı metropolleri kadar modern ve çeşitliliği olan bir şehir. Bu yüzden sosyal yaşantıda zorluk çekmiyoruz.

Ümran Akkan / EDİRNE

Ozan Ltd. Sahibi

1952 İstanbul doğumlu. 1979'da iş hayatına atıldı. Ozan Ltd’yi kurarak 1986'da ev tipi ihracatta Türkiye ikincisi oldu. Edirne Televizyonu’nu kurdu. Oto yıkama makinesi fırçalarını fason olarak ürettirerek, Edirneli 3 bin ev kadınına iş imkanı yarattı. 1995’te milletvekili, 1996'da yılın iş kadını seçildi. Şu anda GİK üyesi. Evli, iki çocuk annesi.

Bir kitap yazdım

Edirne'de işkadını olmak zor değil. Ayrıca, ben kadınlarla iş yaptığım için işim her zaman daha kolaydı. 15-20 gün önce Edirne'ye döndüm. ‘‘Kadınım. Hayret Meclisteyim!’’ adlı bir kitap yazdım. Bir ev kadını olarak benim, evden çıkıp tezgahtarlık yaparak iş hayatına atılmamın ve Meclis'e girmemin hikayesini anlatıyorum bu kitapta. Edirne'de yapılacak çok iş olduğunu biliyorum. Yunanistan'la ilişkilerin normalleşmesi işleri arttırmaya başladı. Edirne'nin bir turizm ve kültür şehri olarak dünyaya tanıtılması için, kızımla birlikte projeler yapmaya başladık.